II SA/Ol 7/26

WyrokWSA w Olsztynie2026-03-17

Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Katarzyna Matczak, Grzegorz Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy złożenie sprawozdania o odbieraniu odpadów komunalnych po terminie, ale przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary, przy braku negatywnych skutków dla środowiska i przy uwzględnieniu wcześniejszego terminowego złożenia sprawozdania, może uzasadniać odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nieprawidłowo odmówiły zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że 45-dniowe opóźnienie w złożeniu sprawozdania nie pociągnęło za sobą negatywnych skutków dla ochrony środowiska, a spółka złożyła sprawozdanie terminowo w poprzednim roku, co uzasadniało odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu.
Stan faktyczny
Spółka P. sp. z o.o. złożyła roczne sprawozdanie o odbieraniu odpadów komunalnych za rok 2024 z 45-dniowym opóźnieniem. Organ pierwszej instancji nałożył karę pieniężną w wysokości 4.500 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak odstąpienia od nałożenia kary, mimo znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszenia prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2026 roku sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne za rok 2024 z gminy miejskiej Ostróda 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącego P. kwotę 797 złotych (siedemset dziewięćdziesiąt siedem), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 13 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572 – k.p.a.) w związku z art. 9x ust. 1 pkt 5 i art. 9n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733 – u.c.p.g.), po rozpatrzeniu odwołania P. sp. z o.o. (spółka, strona) od decyzji Zarządu Związku Gmin Regionu [...] (organ pierwszej instancji) z dnia 26 czerwca 2025 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania o którym mowa w art. 9n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach za rok 2024 – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 26 czerwca 2025 r. wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 4.500 zł za przekazanie przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g., za rok 2024 z gminy miejskiej O. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na obowiązek podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości sporządzania rocznych sprawozdań. Według art. 9n u.c.p.g. sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Zgodnie z Bazą danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami roczne sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości zostało przekazane w dniu 17 marca 2025 r. Zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. przedsiębiorca "odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Organ stwierdził, na podstawie sprawozdania BDO, że przekazane zostało ono 45 dni po ustawowym terminie stąd łączna wysokość nałożonej kary wyniosła 4.500 zł (45 dni x 100 zł). Organ wskazał, iż dokonał analizy sprawy badając, czy zaszły okoliczności zastosowania art. 189f § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W ocenie organu w okolicznościach sprawy nie ma podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż samo złożenie sprawozdania po terminie nie skutkuje zaprzestaniem naruszenia prawa. Na przedsiębiorcy spoczywa bowiem obowiązek przesłania sprawozdania w określonym zakresie i w określonym terminie (do 31 stycznia roku następującego po zakończeniu roku sprawozdawczego), co oznacza, że naruszenia w postaci przesłania sprawozdania po ustawowo wyznaczonym terminie nie można zaprzestać i jest ono nieusuwalne. Organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do przedłożonych w toku postępowania dowodów w postaci sprawozdania przedstawionego przez podmiot prowadzący instalację komunalną, tj. ZUOK [...] o ilości przyjętych partii odpadów od P. sp. z o.o., wskazując iż dokument taki nie zwalnia spółki od obowiązku sporządzenia sprawozdania rocznego za pośrednictwem platformy BDO. Powyższa decyzja została zakwestionowana odwołaniem wniesionym przez pełnomocnika spółki. W uzasadnieniu własnej decyzji Kolegium wskazało, że spółka w roku 2024 była wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych (jedynie ubocznie należy wskazać na wykreślenie Przedsiębiorstwa z rejestru z dniem 24 czerwca 2025 r. - okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy dotyczącej roku 2024). Sprawozdanie za rok 2024, zostało przez Przedsiębiorstwo złożone dnia 17 marca 2025 r., czyli z opóźnieniem. W sprawie pierwszorzędne znaczenie ma to, że spółka w roku 2024 była "podmiotem odbierającym odpady komunalne" w rozumieniu u.c.p.g., nie ma natomiast znaczenia powoływana w odwołaniu okoliczność, iż dokonano oddania odpadów o łącznej masie 9 kg, które zostały wytworzone przez Przedsiębiorstwo. Z regulacji zawartych w u.c.p.g. wynika, że ustawodawca nie przewidział sytuacji, w której przedsiębiorca prowadzący działalność z zakresu odbierania odpadów komunalnych na terenie gminy zostałby zwolniony z obowiązku złożenia sprawozdania. Nie ma też podstawy prawnej do prowadzenia przez organ postępowania w sprawie niezłożenia w terminie sprawozdania przez przedsiębiorcę, celem ustalenia czy taką działalność rzeczywiście prowadzi. Organ nie ma obowiązku ustalać, z jakich względów konkretny podmiot wpisany do rejestru uchyla się od terminowego złożenia obowiązkowego sprawozdania. Każde niezłożenie sprawozdania w terminie oznacza uchybienie przepisom ustawy. W efekcie powyższego należało stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, bowiem spółka jako podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości była zobowiązana do sporządzania rocznego sprawozdania i przekazania go w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Podmioty uczestniczące w obrocie gospodarczym (przedsiębiorcy) są profesjonalistami, a w konsekwencji można oczekiwać od nich rzetelnego działania i wyższego poziomu staranności, znajomości przepisów oraz właściwej dbałości o własne interesy. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji również w zakresie stwierdzenia, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Mimo, że spółka złożyła sprawozdanie - to jednak istotą tego deliktu jest jego złożenie po terminie, a nie niezłożenie. Przekazanie sprawozdania jest wpisane w hipotezę normy prawnej dotyczącej deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. Oznacza to, że złożenie sprawozdania - oczywiście po upływie terminu - nie stanowi co do zasady o spełnieniu przesłanek z art. 189f k.p.a. W niniejszej sprawie sprawozdanie złożono po 45 dniach od upływu ustawowego terminu. Opóźnienie było znaczne, a waga tego naruszenia nie była znikoma w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W skardze wywiedzionej do Sądu na decyzję Kolegium pełnomocnik spółki zarzucił jej naruszenie: Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na nie odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki do odstąpienia. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na pominięciu faktu, że: - spółka zebrała 4 kg papieru i tektury oraz 5 kg odpadów z folii i były to wyłącznie odpady wytworzone przez samego skarżącego, łącznie ok 9 kilogramów; - spółka posegregowała odpady i oddał posegregowane do utylizacji do ZUOK [...] a wartość utylizacji tych śmieci wynosiła ok. 9 zł; - spółka próbowała złożyć sprawozdanie za 2024 r. a opóźnienie wynikało z błędnego wypełnienia sprawozdania, które nie "przechodziło" przez system; - spółka wygenerowała dokument w specjalnym, zarejestrowanym portalu uprawniający do wjechania na wysypisko. Dokument elektronicznie generowany w profilu zaufanym, widzą wszystkie organy, tj. Urząd Marszałkowski, obsługa wysypiska w R., oraz Czyste środowisko, a więc organ orzekający w pierwszej instancji, a w dokumencie tym są dane o odpadach. art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy w tym w szczególności w zakresie odmowy zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz nie odniesienie się do istotnych kwestii podniesionych przez stronę, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady przekonywania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Kolegium w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniło w sposób przekonywujący dlaczego w ocenie organu nie zachodzą przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W tym zakresie wskazano jedynie: "Kolegium podziela stanowisko organu pierwszej instancji również w zakresie stwierdzenia, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Mimo, że Przedsiębiorstwo złożyło sprawozdanie - to jednak istotą tego deliktu jest jego złożenie po terminie, a nie niezłożenie. Przekazanie sprawozdania jest wpisane w hipotezę normy prawnej dotyczącej deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. Oznacza to, że złożenie sprawozdania - oczywiście po upływie terminu - nie stanowi co do zasady o spełnieniu przesłanek z art. 189f k.p.a. W niniejszej sprawie sprawozdanie złożono po 45 dniach od upływu ustawowego terminu. Opóźnienie było w ocenie Kolegium znaczne, a waga tego naruszenia nie była znikoma w rozumieniu art. 189fS 1 pkt 1 k.p.a.". Argumentacja ta już u samego źródła jest błędna. Z istoty art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że ma on zastosowanie właśnie w sytuacji, gdy strona wypełni hipotezę normy prawnej konkretnego deliktu. Gdyby tak nie było to nie byłoby w ogóle kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przy tej argumentacji należałoby przyjąć, że w ocenie Kolegium z samej zasady nigdy w tego typu sprawach nie może dojść do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiot kontroli w rozpatrywanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładająca na spółkę karę pieniężną w kwocie 4.500 zł za złożenie po terminie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2024 z gminy miejskiej O. Podstawę materialną powyższych decyzji stanowiły przepisy u.c.p..g. Stosownie do art. 9n ust. 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzenia rocznych sprawozdań. Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy (art. 9n ust. 2 u.p.c.g.), za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (art. 9n ust. 7 u.p.c.g.). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, który w danym roku nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, przekazuje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w terminie, o którym mowa w ust. 2, sprawozdanie zerowe (art. 9n ust. 6). Sankcja administracyjna za niezrealizowanie powyższego obowiązku w terminie przewidziana została w art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. W myśl tego przepisu przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n – podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 (art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.). Przy czym w niniejszej sprawie, w związku z utworzeniem Związku Gmin Regionu [...], w celu realizacji zadań wynikających z przepisów dotyczących gospodarki odpadami, kompetencja do wydania powyższej decyzji przeszła na Zarząd tego związku. W sytuacji bowiem utworzenia związku międzygminnego kompetencje organów zrzeszonych gmin – określone wprost w u.c.p.g. – przechodzą na zgromadzenie związku (gdy chodzi o kompetencje rad gmin) i na zarząd związku (kompetencje organów wykonawczych, czyli wójtów, burmistrzów i prezydentów miast). Z art. 9n ust. 1 u.c.p.g. wynika, że adresatem obowiązku sporządzania sprawozdań jest każdy podmiot prowadzący działalność w przedmiocie odbioru odpadów komunalnych, a nie tylko taki podmiot, który faktycznie odpady odbiera. Okoliczność, że mimo zarejestrowanej działalności dany podmiot nie odbiera faktycznie odpadów od właścicieli nieruchomości nie zwalnia go od obowiązku sporządzenia sprawozdania, a obliguje go do złożenia sprawozdania zerowego, o czym stanowi art. 9n ust. 6 u.c.p.g. (por. wyroki NSA 6 grudnia 2019 r., II OSK 234/18, z 16 czerwca 2020 r., II OSK 3510/19, z 16 lutego 2021 r., III OSK 3257/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). O ile w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 lutego 2015 r. kwestia składania tzw. sprawozdań zerowych nie była jednolicie oceniana w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 29 grudnia 2016 r., II OSK 866/15, CBOSA), o tyle po nowelizacji ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87) obowiązek składania sprawozdania zerowego został w art. 9n ust. 6 u.c.p.g. jednoznacznie określony podmiotowo i przedmiotowo. W obecnym stanie prawnym nie ulega już zatem wątpliwości, że każdy przedsiębiorca wpisany do prowadzonego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości ma obowiązek składania sprawozdania niezależnie od tego, czy rzeczywiście w danym okresie odbierał odpady. Złożenie sprawozdań przez wszystkie podmioty wpisane do rejestru, w tym sprawozdań zerowych, pozwala właściwym organom na dokonanie prawidłowej analizy stanu gospodarowania odpadami, na wykonanie obowiązku sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (por. art. 9q u.c.p.g.), jak również na wykonanie obowiązku związanego z nadzorem nad przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a w konsekwencji na stosowanie sankcji w postaci wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru (art. 9j u.c.p.g.). W kontrolowanej sprawie bezsporne było, że skarżąca spółka nie złożyła wymaganego przez przepisy art. 9n u.c.p.g. sprawozdania rocznego za 2024 r. w terminie do 31 stycznia 2025 r. Uczyniła to bowiem dopiero w dniu 17 marca 2025 r. Zatem co do zasady zaktualizowały się przesłanki do wymierzenia skarżącej kary w wysokości po 100 zł za każdy dzień opóźnienia w złożeniu sprawozdania, łącznie w kwocie 4.500 zł. Istota sporu sprowadzała się do tego, czy w kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 9 czerwca 2022 r. (III OPS 1/21, CBOSA) przesądził, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.c.p.g. stosuje się art. 189f k.p.a. Przepisy u.c.p.g. nie zawierają bowiem przesłanek ani zasad odstąpienia od nałożenia administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w tej ustawie. Konstrukcji odpowiadającej odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie ma też w dziale III Ordynacji podatkowej, do której odsyła art. 9zf u.c.p.g. W myśl art. 189f k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa, 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowej, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (§ 1). W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa określając termin i sposób powiadomienia (§ 2). Organ administracji w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (§ 3). Odstąpienie od ukarania nie jest jednoznaczne z umorzeniem postępowania w przedmiocie nałożenia kary, lecz jest wyrazem darowania kary na skutek uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa i jednocześnie stwierdzenia, że ukaranie sprawcy jest niecelowe (por. A. Krawczyk, /w/ W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, K.p.a. Komentarz, red., Warszawa 2019, art. 189f SIP LEX). Przepis art. 189f § 1 k.p.a. ustanawia regułę obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli ziszczą się przesłanki w nim powołane. Biorąc pod uwagę powyższe, istnieje pewne podobieństwo pomiędzy pojęciem znikomości wagi naruszenia prawa i znikomą społeczną szkodliwością czynu, znaną z prawa karnego. Wspólną cechą obu pojęć jest przede wszystkim małe negatywne oddziaływanie czynu przez prawo zakazanego na sferę publiczną i społeczną. Ocena wagi naruszenia wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało lub mogło wywołać skutki w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało lub mogło wywołać poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, wówczas przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Jeżeli naruszenie prawa wywołało nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało lub wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. wyroki WSA w Poznaniu z 17 listopada 2023 r., III SA/Po 408/23, WSA w Gliwicach z 24 października 2023 r., II SA/Gl 1421/23, WSA w Gdańsku z 9 maja 2024 r., III SA/Gd 9/24, CBOSA). Nie każde zatem naruszenie obowiązku wynikającego z art. 9n u.c.p.g. automatycznie musi prowadzić do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Obowiązek składania sprawozdania rocznego wynikający z tego przepisu jest jedną z licznych instytucji służących ochronie podstawowego dobra jakim jest środowisko. Ma ona na celu nie tylko wykrywanie i zwalczanie niebezpieczeństw jakie niosą dla środowiska wytwarzane odpady, ale także umożliwić właściwym organom planowanie działań zmierzających do pełnego zagospodarowania odpadów, zapobieganie zagrożeń jakie mogą się pojawić w przyszłości w związku ze zwiększająca się ilością odpadów czy też pojawieniem się niepożądanego zjawiska jakim jest brak należytego zagospodarowania odpadów (np. nielegalne wysypiska odpadów). Jednocześnie realizacja tych zadań wymaga od organów podejmowania szybkich, skutecznych działań związanych między innymi z egzekwowaniem od przedsiębiorców ciążących na nich obowiązków, w tym składanie wymaganych sprawozdań. Tym samym podjęcie decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej na podmiot zobowiązany do składania wymaganych sprawozdań winna poprzedzić analiza i ocena czy złożenie takiego sprawozdania z uchybieniem terminu spowodowało, że dobro chronione powyższą regulacją zostało fatycznie naruszone, lub jakie zagrożenie niesie brak realizacji tego obowiązku w realiach niniejszej sprawy do ochrony wskazanych wyżej wartości i realizacji zadań przez organ. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy nie dopatrzyły się przesłanek do zastosowania odstąpienia od nałożenia na skarżącą spółkę administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a. Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji w wydanej decyzji, samo złożenie sprawozdania po terminie nie skutkuje zaprzestaniem naruszenia prawa. Na przedsiębiorcy spoczywa bowiem obowiązek przesłania sprawozdania w określonym zakresie i w określonym terminie (do 31 stycznia roku następującego po zakończeniu roku sprawozdawczego), co oznacza, że naruszenia w postaci przesłania sprawozdania po ustawowo wyznaczonym terminie nie można zaprzestać i jest ono nieusuwalne. Podobnie zdaniem Kolegium waga naruszenia prawa nie była znikoma z uwagi na profesjonalny charakter usług świadczonych przez skarżącą spółkę. Mimo, że spółka złożyła sprawozdanie - to jednak istotą tego deliktu jest jego złożenie po terminie, a nie niezłożenie. Argumentacja przedstawiona przez organy de facto wyklucza realne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyniąc ją instytucją w istocie martwą w przypadku kar za niezłożenie sprawozdania przewidzianego w art. 9n u.c.p.g. Tymczasem w piśmiennictwie, w odniesieniu do deliktów administracyjnoprawnych wyróżnia się naruszenia kwalifikowane, naruszenia nie mające ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowania porządku prawnego są istotne i naruszenia prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności takie naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a., Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa, pomocna jest także treść art. 189d pkt 1 k.p.a. W art. 189d pkt 1 k.p.a. ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Na tle tego unormowania w piśmiennictwie przyjmuje się, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el.2020 tezy do art. 189f). W orzecznictwie sądowym wskazuje się natomiast, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. kontrola zaistnienia przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 lipca 2021 r., V SA/Wa 566/21). Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (por. wyroki: WSA w Warszawie z 27 sierpnia 2020 r., IV SA/Wa 973/20, WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 marca 2023 r., II SA/Go 748/22, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie organy nie uwzględniły całokształtu okoliczności danego przypadku pod kątem znikomości naruszenia prawa, w szczególności, iż uchybienie przez skarżącą spółkę ustawowemu terminowi złożenia sprawozdania w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości za 2024 r. o 45 dni nie pociągnęło za sobą żadnych negatywnych skutków w zakresie wykonania obowiązku wynikającego z art. 9q ust. 1 u.c.p.g. Podkreślić należy, iż organy nie wskazują żadnych konkretnych następstw w zakresie gospodarki odpadami wynikających z braku złożenia sprawozdania przez skarżącą spółkę dla ochrony dobra jakim jest środowisko naturalne. Argumentacja organów jest wysoce abstrakcyjna, nie odnosi się do uwarunkowań sprawy. Zważyć również należy, iż przekroczenie terminu nie było znaczące, a skarżąca spółka złożyła sprawozdanie. Ponadto w ocenie Sądu należało także wziąć pod uwagę okoliczność złożenia przez spółkę sprawozdania za rok 2023 r. z zachowaniem ustawowo określonego terminu. Powyższe wskazuje, iż nie doszło do powielenia naruszenia przez spółkę i prewencyjnego wpływu postępowania objętego niniejszą skargą. Natomiast według Sądu przeszkodą do odstąpienia od wymierzenia kary – wbrew stanowisku organów - nie może być również okoliczność, że mamy do czynienia z profesjonalnym podmiotem. Podkreślić bowiem należy, iż sprawozdania, o których mowa w art. 9n u.c.p.g. składają tylko takie podmioty, co w konsekwencji wykluczyłoby zastosowanie instytucji z art. 189f k.p.a. w przypadku kar wymierzanych na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., co jest niedopuszczalne z przyczyn powyżej już wskazanych. W ocenie Sądu powołane okoliczności świadczą o wystąpieniu przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co w zestawieniu z faktem zaprzestania naruszenia prawa (na skutek złożenia sprawozdania), stanowi w myśl tego przepisu podstawę do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu strony. Reasumując – w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego rozważanie wszystkich okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organy dopuściły się naruszenia art. 189f § pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, mimo spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego nałożenia kary na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. W związku z tym Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. - uchylił decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Jako że skarga została uwzględniona Sąd - na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz spółki koszty postępowania sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło