II SA/Ol 72/22

Dnia 7 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi R. B. na niewykonanie przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 lipca 2021 roku w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 62/21 - oddala skargę. R. B. (dalej jako: "skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na niewykonanie wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 62/21 przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury (dalej jako: "organ", "Dyrektor"), domagając się wymierzenia organowi grzywny i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika. Podał, że wskazanym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku skarżącego o udostepnienie informacji publicznej w postaci kopii/skanów faktur, rachunków i umów związanych z realizacją zadań Gminnego Ośrodka Kultury w 2020 r., opłaconych z wyszczególnionych rozdziałów klasyfikacji budżetowych oraz kopii planów budżetowych GOK-u na rok 2020 oraz 2021. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na niewykonanie wyroku w całości, pismem z 29 października 2021 r. wezwał organ do wykonania wyroku. W odpowiedzi z dnia 16 listopada 2021 r. organ wskazał, iż wyrok został przez niego wykonany w dniu 17 września 2021 r. Następnie nie kwestionował faktu, iż w przesłanych za pomocą poczty e-mail dokumentach brakuje tych potwierdzających wydatki na kwotę 96 000 złotych. Skarżący zarzucił, że organ nie udostępnia tych dokumentów we wskazanej przez niego formie, a proponuje udostępnienie dokumentów w Gminnym Ośrodku Kultury, powołując się przy tym na art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący podkreślił, że wskazał formę udostępnienia wnioskowanych dokumentów, a więc adres e-mailowy swojej poczty elektronicznej. Organ przekazał skarżącemu w tej formie większość wnioskowanych przez niego dokumentów, by następnie w stosunku do tych, odnoszących się do wydatków na kwotę 96 000 złotych stwierdzić, iż nie posiada środków technicznych, by bezbłędnie i sprawnie udostępnić informacje w sposób i w formie określonej we wniosku. Skarżący oświadczył, że w dniu 17 września 2021 r. otrzymał na adres poczty elektronicznej 45 wiadomości. Do każdej z tych wiadomości dołączono po kilka plików zawierających zapisane kopie pojedynczych stron dokumentów. Razem zeskanowanych zostało 239 stron pochodzących z faktur, umów, not księgowych i przelewów. Powyższe dowodzi, iż zachowanie organu ma charakter intencjonalny, aby utrudnić skarżącemu dostęp do wnioskowanych przez niego informacji i nie wynika z braku środków technicznych, które Dyrektor de facto posiada. Powszechnie wiadomym jest, iż w obecnych czasach posiadanie drukarki i skanera nie jest okolicznością ekstraordynaryjną, zwłaszcza w okresie pandemii covid, czego zresztą dowodzi fakt, iż większość dokumentów została w takiej właśnie formie skarżącemu udostępniona. Również żądane przez skarżącego dokumenty stanowią egzemplifikację dokumentów dostępnych w standardowej formie, co nie powinno stanowić przeszkody w udostępnieniu ich w postaci skanu. Organ również nie wyjaśnił, jakie to nadzwyczajne okoliczności zaistniały, które uniemożliwiają skorzystanie z ww. urządzeń i udostępnienie żądanych informacji w podanej przez wnioskodawcę formie. Skarżący zauważył, że nawet gdyby błędnie przyjąć za organem, iż rzeczywiście nie posiada on odpowiednich środków technicznych, to organ nie wyczerpał procedury określonej w art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powinien pisemnie zawiadomić wnioskodawcę o tym, że nie może jej udzielić w sposób i w formie określonej we wniosku. Pismo powinno zawierać podanie przyczyn, z powodu których informacja publiczna nie może być udzielona tak, jak chce tego wnioskodawca oraz wskazanie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja ma być udzielona. Pismo takie nie może tylko sprowadzać się do podania przyczyn braku możliwości udostępnienia informacji w sposób lub formie podanej we wniosku albo tylko wskazanie sposobu lub formy jej udostępnienia. W piśmie powinna być także informacja, że w terminie 14-dniowym wnioskodawca powinien złożyć wniosek o udostępnienie informacji w sposób lub formie, które są możliwe, czemu organ w przedmiotowej sprawie nie sprostał. W odpowiedzi na skargę organ nie zgodził się z zarzutem niewykonania wyroku. Podniósł, że w dniu 17 września 2021 r., zgodnie z wnioskiem, przekazane zostały skarżącemu dokumenty księgowe, rachunki, noty. W ocenie pracownika organu zostały przekazane wszystkie dokumenty księgowe, o które wnioskował skarżący. Dyrektor wyjaśnił, że w dniu 28 września na portalu społecznościowym ukazała się publikacja skarżącego na temat otrzymanych z GOK 45 wiadomości e-mail i skanów 239 stron dokumentów. Skarżący stwierdził wówczas, że po zsumowaniu brakuje mu dokumentów na 96 000 zł. Dyrektor wskazał, że odpowiedział na ten wpis, informując skarżącego, że jeżeli brakuje dokumentów, to są one dostępne w siedzibie GOK i chętnie zostaną udostępnione skarżącemu. W dniu 29 października skarżący wezwał organ do wykonania wyroku. Dyrektor oświadczył, że w odpowiedzi podtrzymał chęć udostępnienia dokumentów w siedzibie GOK. Uzasadnił to brakami w odpowiednich urządzeniach technicznych, wskazał również, że dokumenty są w różnym formacie i na różnym papierze, co znacznie utrudnia i wydłuża proces skanowania i przesyłania dokumentów. Podniósł, że Gminny Ośrodek Kultury dysponuje ograniczonym budżetem, kadra zatrudniona w Ośrodku jest ściśle przypisana do określonych zadań - dwie osoby zajmują się zadaniami z dziedziny kultury (organizacja warsztatów, konkursów, imprez okolicznościowych), trzy osoby zatrudnione są do obsługi gospodarczej - sprzątanie remonty, naprawy. GOK nie zatrudnia sekretarki, żadnego pracownika do obsługi administracyjnej, księgowa jest zatrudniona na pół etatu. Pracownik, który wykonał kopie dokumentów zrobił to poza godzinami pracy. Ponowne przygotowanie dokumentów w żądanej przez skarżącego formie wiązałoby się z koniecznością zapłaty pracownikowi za godziny nadliczbowe, co przy tak niskim budżecie GOK jest niewykonalne. Dyrektor stwierdził, że jedyne czemu uchybił, to nie poinformował skarżącego o 14-dniowym terminie, jaki przysługuje wnioskodawcy na złożenie wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub formie, które są możliwe . W ocenie organu, działania skarżącego nie służą interesowi publicznemu, jedynym celem jaki przyświeca skarżącemu jest utrudnianie pracy GOK. Skarżący był długoletnim radnym w Gminie, doskonale zna budżet Gminnego Ośrodka Kultury, wie również, że budżetami w wyższych wysokościach dysponowali poprzednicy Dyrektora. Poziom i rodzaj wydatków nie zmieniły się. W związku z tym żądanie udzielenia informacji publicznej poprzez przesłanie wszystkich dokumentów finansowych Ośrodka jest działaniem, którego celem nie jest troska o dobro publiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie ustalono, że nie wszystkie strony postępowania posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w zdalnej rozprawie. Dlatego zarządzeniem z 9 marca 2022 r. Przewodniczący Wydziału II skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 62/21, którym organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 1 kwietnia 2021 r., w terminie 14 dni. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 4 września 2021 r. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarga przewidziana tym przepisem różni się od wszystkich pozostałych skarg przewidzianych art. 3 § 2 p.p.s.a. i przepisami szczególnymi. Jej celem nie jest kontrola zgodności z prawem jakiegoś konkretnego aktu czy czynności organu administracyjnego. Istota skargi wszczynającej to postępowanie sprowadza się do zapewnienia skuteczności wyroków sądów administracyjnych, nie tylko poprzez dyscyplinowanie organów do podjęcia stosownych działań, ale także ukaranie organu za nierespektowanie orzeczenia sądowego. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienie sprawy. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, SIP LEX oraz wyrok NSA z 30 maja 2001r., II SA 2015/00, Lex nr 57180). Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku, bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 230/11, wyrok WSA w Białymstoku z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 765/20, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się też, że w postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 u.p.p.s.a., należy ustalić, jak przebiegało postępowanie organu i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) organu, czy też ta bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie (por. wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3478/18, oraz z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 694/21, CBOSA). W uzasadnieniu powołanego wyroku, którego niewykonania skarga dotyczy, Sąd wyjaśnił, że Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądane dokumenty w postaci kopii, skanów rachunków i umów związanych z realizacją zadań GOK mają charakter informacji publicznej. Sąd wskazał, że organ winien rozpoznać wniosek skarżącego i załatwić go w sposób przewidziany w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., na wniosek. Udostępnienie na wniosek następuje zaś, co do zasady, bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Te ostatnie przepisy określają prawną formę działania organów, przy czym mają zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach. Mianowicie wynika z nich, że decyzja wydawana jest, gdy wystąpią przesłanki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej oraz że umorzenie postępowania dotyczyć może jedynie sytuacji opisanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W pozostałych przypadkach załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej ma formę czynności materialno- technicznej - udostępnienia informacji lub pisma informacyjnego skierowanego do wnioskodawcy. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze stanowiskiem organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016r., sygn. akt I OSK 127/15 i powołane tam orzecznictwo, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przypisania organowi zarzucanej mu bezczynności w wykonaniu wyroku. Organ załatwił bowiem wniosek skarżącego w zakreślonym w wyroku terminie i zgodnie z procedurą uregulowaną w u.d.i.p. Bezsporne w sprawie jest, że w wymaganym terminie organ załatwił wniosek skarżącego poprzez przesłanie w dniu 17 września 2021 r., na wskazany adres e-mail 239 skanów dokumentów finansowych. Skarżący nie wykazał, że nie są to wszystkie żądane dokumenty znajdujące się w posiadaniu organu. Zdaniem organu pracownik przesłał skarżącemu wszystkie posiadane dokumenty. Nie wiadomo w ogóle na jakiej podstawie skarżący twierdzi, że brakuje dokumentów na 96 000 zł. W wezwaniu do wykonania wyroku poza jednym lakonicznym zdaniem, skarżący nie wyjaśnił w ogóle w jakim zakresie organ nie wykonał wyroku, mimo otrzymania 239 skanów dokumentów zgodnych z wnioskiem. Jedynie z odpowiedzi organu dowiadujemy się, że na portalu społecznościowym skarżący zarzucał brak dokumentów na kwotę 96 000 zł. Nawiązując do tego wpisu, zasadnie organ wskazywał skarżącemu, że powinien zwrócić się najpierw do organu o wyjaśnienie brakującej kwoty w celu sprawdzenia dokumentów i ewentualnie dosłania brakujących. Organ zadeklarował wolę współpracy w wyjaśnieniu tej kwestii po załatwieniu wniosku. Skoro w przekonaniu organu skarżącemu zostały udostępnione wszystkie posiadane przez organ, a wnioskowane przez skarżącego dokumenty, to oczywistym jest, że organ nie załatwiał wniosku w trybie art. 14 ust. 2 u.d.i.p., mimo że na późniejszym etapie powoływał się na jego treść w celu ustalenia, jakich ewentualnie dokumentów brakuje. Nie było podstaw do domagania się przesłania ponownie wszystkich dokumentów, które skarżący już uzyskał, ale uzasadnione było rozważenie czy popełniono błąd i na jakim etapie, o co skarżący mógł wnioskować, lecz nie był zainteresowany współpracą w tym zakresie z organem. Okoliczność, że po zestawieniu otrzymanych dokumentów skarżący doszedł do przekonania, że nie mają pokrycia wydatki na kwotę 96 000 zł, nie może być traktowana automatycznie jako bezczynność organu w udostepnieniu informacji, a tym samym niewykonanie wyroku. Podkreślić należy, że powoływany wyrok nie konkretyzował jakie dokładnie dokumenty mają zostać udostępnione skarżącemu. Organ załatwił wniosek skarżącego przez przesłanie mu 239 skanów dokumentów zgodnych z wnioskiem. Nie można więc twierdzić, że zignorował wniosek skarżącego i wyrok. Wobec ilości przesłanych dokumentów należy zweryfikować, czy skarżący dokonał prawidłowych obliczeń, ewentualnie przeanalizować jakich dokumentów brakuje i czy organ jest w ich posiadaniu. Zważyć należy, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest m.in. umożliwienie kontroli społecznej w zakresie wydatkowania środków publicznych. Jeżeli w wyniku skorzystania z uprawnień jakie daje u.d.i.p., skarżący stwierdził nieprawidłowości finansowe, to może domagać się ich odrębnego wyjaśnienia i skarżyć ewentualnie bezczynność w tym zakresie. Z podanych przyczyn Sąd oddalił skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.