II SA/Ol 853/19

Dnia 12 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.) - po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta "[...]" przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" (dalej organ I instancji, Prezydent) z "[...]" odmawiającej ustalenia odwołującej się prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad bratem R. S. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 23 sierpnia 2019 r. S. S. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad bratem R. S. Decyzja z "[...]" Prezydent odmówił S. S. ustalenia wnioskowanego zasiłku podając, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustaleniu prawa i wypłacie zasiłków dla opiekunów wniosek o przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna winien być złożony w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 15 września 2014 r. Skoro S. S. wniosek złożyła 23 sierpnia 2019 r., to powyższe uczyniła po terminie. Kolegium nie uznając zarzutów odwołania za uzasadnione skarżoną decyzją z "[...]" utrzymało decyzję organu I instancji w całości w mocy i podzieliło argumentację Prezydenta odnoście przyczyny odmowy ustalenia i wypłaty zasiłku dla opiekuna. Podało, że decyzją z "[...]" przyznało S. S. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieka nad bratem R. S., lecz orzeczenie to wygasło z mocy prawa w terminie określonym ustawą, co ostatecznie potwierdziło Kolegium w własnej decyzji z "[...]". W skardze S. S. podniosła, że nie była świadoma o złożeniu wniosku celem przyznania przedmiotowego zasiłku w terminie ustawowo określonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 t.j.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (Dz.U.2019.2325 t.j. dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U.2017.2092 tj. dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. poz. 1548 z późn. zm.) z dniem 1 lipca 2013 r. Jak wynika zarazem z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek ten powinien być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ponadto art. 26 tejże ustawy przewiduje wejście w życie omawianego aktu normatywnego po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Publikacja rozważanej ustawy nastąpiła z kolei w dniu 30 kwietnia 2014 r. Tym samym analizowany akt normatywny wszedł w życie w dniu 15 maja 2014 r., co oznacza, że wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekunów powinien być złożony najpóźniej w dniu 15 września 2015 r. Kluczowe wątpliwości, jakie wyłoniły się na tym tle, dotyczą zachowania przez S. S. terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów. Organy administracji publicznej konsekwentnie twierdziły, że termin z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy został przekroczony, a zatem skarżąca nie może domagać się przyznania przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Fakt ten nie był co do zasady negowany przez skarżącą. Na wstępnie należy zauważyć, że termin z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy ma charakter materialny, co oznacza, że jego przekroczenie skutkuje wygaśnięciem uprawnienia lub obowiązku (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie II SA/Łd 49/15, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2015 r. w sprawie II SA/Po 629/15, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2015 r. w sprawie VIII SA/Wa 244/15, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 października 2015 r. w sprawie II SA/Go 542/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro przekroczenie terminu z art. 5 ust. 1 ustawy skutkuje wygaśnięciem uprawnienia lub obowiązku, co w konsekwencji oznacza, że do wspomnianego terminu nie znajduje zastosowania instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 k.p.a., dotycząca jedynie terminów procesowych. Tym samym uchylenie skutków uchybienia terminu materialnoprawnego nie może nastąpić na gruncie regulacji należących do prawa procesowego, a zatem m.in. w oparciu o przepisy o przywróceniu uchybionego terminu. Innymi słowy, wskazany w art. 5 ust. 1 ustawy termin nie może być przywrócony, a tym bardziej wydłużony, jego niedochowanie skutkuje bezpowrotną utratą materialnoprawnego uprawnienia, w niniejszym przypadku skutecznego zainicjowania postępowania w przedmiocie zakreślonym przez art. 2 ustawy, tj. ustalenia prawa i wypłaty zasiłku dla opiekuna. Zatem złożenie wniosku przez skarżącą w dniu 23 sierpnia 2018 r., czyli po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy, tj. po 15 września 2014r. przesądza o prawidłowości skarżonych orzeczeń. W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.