II SA/Ol 885/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014r. sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Burmistrz A ustalił dłużnikowi alimentacyjnemu R. Z. należność do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. w kwocie 3.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami wyliczonymi na dzień 19 lutego 2014 r. w kwocie 401,31 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją Burmistrza A z dnia "[...]" zostało ustalone prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A. P. od dnia 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r., w kwocie 300 zł miesięcznie. Uprawniony do świadczeń alimentacyjnych otrzymał w trakcie realizacji decyzji wypłatę tych świadczeń w wysokości 3.600,00 zł. W związku z tym, że w dniu 23 stycznia 2014 r. wpłynął wniosek pełnomocnika strony o zawarcie w decyzji terminu płatności nie wcześniej niż 30 czerwca 2014 r. lub 30 lipca 2014 r., z uwagi na fakt, że dłużnik osadzony jest w Zakładzie Karnym i nie wykonuje pracy zarobkowej, organ przychylił się do wniosku i wskazał termin zwrotu należności do dnia 30 lipca 2014 r. Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. Z.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie i tylko ogólnikowe przywołanie wysokości odsetek bez wskazania terminów i kwot od jakich są liczone; art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez pominięcie i zbagatelizowanie zasady przekonywania oraz niezadbanie o wyjaśnienie w treści decyzji sposobu liczenia odsetek oraz kwot bazowych ich naliczania, a także brak wyjaśnienia stronie przyczyn dalszego naliczania odsetek od kwoty 3.600,00 zł, gdy faktycznie termin jej płatności i wymagalności zapadnie dopiero w dniu 30 lipca 2014 r.; art. 10 k.p.a. poprzez nie poinformowanie strony o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej, zakończenia postępowania i wyznaczenie stronie terminu na zapoznanie się z aktami, zgłoszeniu wniosków lub zastrzeżeń. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja co prawda jest obarczona wadami, jednakże nie na tyle istotnymi, aby powodowało to konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, tym bardziej, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę (i de facto orzeka) na nowo. Nie mniej jednak organ odwoławczy podzielił stanowisko i argumentację przedstawione przez organ I instancji. Kolegium nie zgodziło się ze stroną odwołującą co do kwestii naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 k.p.a., albowiem w piśmie z dnia 10 stycznia 2014 r. Burmistrz A poinformował stronę o jej prawie wynikającym z tego przepisu. Uzasadnionym natomiast jest w ocenie organu odwoławczego zarzut niedostatecznego uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie naliczenia odsetek. W sprawie bezspornym jest to, że za okres od 1.10.2012 r. do 30.09.2013 r. Burmistrz A wypłacił kwotę 3.600,00 zł tytułem świadczenia alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Mając więc na uwadze przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ był obowiązany wydać decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych należności wraz z ustawowymi odsetkami. Skargę na ww. decyzję wywiódł R. Z., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, - art. 10 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że pominięcie przez organ odwoławczy, że Burmistrz A w myśl tego przepisu oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. zapewnia czynny udział w sprawie, wyjaśnia wszelkie wątpliwości oraz należycie i wyczerpująco informuje strony o okolicznościach sprawy, a także, że przed wydaniem decyzji informuje się stronę o zamknięciu postępowania, zebraniu materiału dowodowego i możliwości 7 dniowego terminu zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się. - art. 12 § 1 k.p.a, poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania administracyjnego, - art. 24 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a, poprzez dopuszczenie do orzekania w sprawie członka organu Kolegium A. G., który winien wyłączyć się sam z orzekania w sprawie, z uwagi na znajomość z pełnomocnikiem strony, która może mieć wpływ na obowiązki tego członka Kolegium i sposób orzekania w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]", ustalającą dłużnikowi alimentacyjnemu R. Z. należność do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. w kwocie 3.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami wyliczonymi na dzień 19 lutego 2014 r. w kwocie 401, 31 zł. W sprawie bezspornym jest, że na podstawie prawomocnej decyzji z dnia "[...]" organ I instancji wypłacił osobie uprawnionej (A. P.) w okresie od 1 października 2012r. do 30 września 2013r., świadczenie alimentacyjne w łącznej wysokości 3.600 zł. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dalej u.p.o.u.a. (Dz. U. 2012.1228) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Zgodnie zaś z ust. 2 przywołanej regulacji prawnej organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 1 ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu przedmiotowych należności. Dodać wypada, że jest to postępowanie, które z oczywistych względów jest wszczynane przez organ z urzędu. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia dopiero w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 30 ust. 2 ustawy, zainicjowanym przez dłużnika alimentacyjnego po wydaniu decyzji o zwrocie należności (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012r, I OSK 60/12, LEX nr 12117371). W postępowaniu z art. 27 ust. 2 ustawy z 2007 r. u.p.o.u.a. organ ocenia tylko, czy wydano w przeszłości decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2011r., I OSK 800/11, LEX nr 1069681; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2011r., I OSK 330/11, LEX nr 1082729). Dopóki więc decyzja o przyznaniu pomocy z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostanie wzruszona bądź też wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Decyzja mająca oparcie w przepisie art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a. nie ma charakteru uznaniowego, a w prowadzonym postępowaniu organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Orzekanie zaś o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest możliwe bez uprzedniego wydania decyzji (ostatecznej) w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 9 listopada 2011r., I OSK 1070/11, Lex nr 1069573; z dnia 5 października 2011r., I OSK 793/11, LEX nr 1149435). W kontekście niniejszej sprawy zarzuty strony skarżącej są zatem zupełnie chybione. Bezsprzecznie uprawniony do świadczeń alimentacyjnych A. P. otrzymał w okresie od 01.10.2012r. do 30.09.2013 r. świadczenia alimentacyjne w kwocie 3.600,00, którą to kwotę dłużnik alimentacyjny R. Z. jest zobowiązany zwrócić organowi wraz z ustawowymi odsetkami. Postępowanie organu było wystarczające dla dokonania pełnej weryfikacji zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu art. 27 ust. 1 wspomnianej ustawy. Organy prawidłowo wyliczyły kwotę zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wraz z należnymi odsetkami. Zwrócić należy uwagę, że organ II instancji w sposób bardzo precyzyjny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na sposób naliczenia odsetek od kwoty wypłaconej z rozbiciem jej na poszczególne miesiące. Wyliczenie to jest przejrzyste i powinno być zrozumiałe dla każdej osoby. Nie można również stwierdzić, że postępowanie organów odbyło się z naruszeniem przepisów procesowych wskazanych w skardze, w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący poza powołaniem ogólnych zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym w żaden przekonujący sposób nie wskazuje, iż zostały one naruszone i to w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Postępowanie pełnomocnika skarżącego jest o tyle zrozumiałe, że po prostu nie mógł on wskazać takich naruszeń, zaznaczyć należy, że pełnomocnik skarżącego przed organem odwoławczym nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, co mógł uczynić tym samym nie został pozbawiony możliwości obrony swych praw. Nie jest poważnym argument dotyczący tego, że pełnomocnik skarżącego uzależniał przejrzenie akt od posiadania wiedzy, co do tego czy postępowanie administracyjne zostało zakończone. Nie można także w żadnym przypadku uchylić zaskarżonej tylko z tego powodu, że terminy do jej wydania zostały przekroczone, bo przecież byłoby to pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego wytłumaczenia i skutkowałoby faktycznie dalszym wydłużeniem prowadzonego postępowania. Zupełnie bezpodstawny i gołosłowny jest również zarzut dotyczący pogwałcenia art. 24 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a, poprzez dopuszczenie do orzekania w sprawie członka Kolegium A. G., który zdaniem strony winien wyłączyć się sam z orzekania w sprawie, z uwagi na znajomość z pełnomocnikiem strony, która może mieć wpływ na obowiązki tego członka kolegium i sposób orzekania w sprawie. Strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałyby jej zarzut, bo znajomość z lat szkolnych dowodem takim nie jest. Ponadto sama znajomość członka kolegium z pełnomocnikiem jednej ze stron nie jest okolicznością, która automatycznie stanowi przesłankę prawną wyłączenia takiej osoby ze składu orzekającego w danej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.