II SA/Ol 956/11
WyrokWSA w Olsztynie2011-12-29
Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Janina Kosowska, Alicja Jaszczak-Sikora
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zespół cieśni nadgarstka, u którego stwierdzono pozazawodowe czynniki ryzyka, może zostać uznany za chorobę zawodową, mimo że jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły brak związku przyczynowo-skutkowego z wykonywaną pracą?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej. Podstawą rozstrzygnięcia było jednomyślne orzeczenie jednostek medycznych o braku związku przyczynowo-skutkowego między rozpoznanym u skarżącej zespołem cieśni nadgarstka a wykonywaną pracą, a także wskazanie na pozazawodowe czynniki ryzyka. Organ inspekcji sanitarnej jest związany orzeczeniem lekarskim w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej.Stan faktyczny
Skarżąca M.K. domagała się stwierdzenia u niej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka, twierdząc, że schorzenie to jest wynikiem wieloletniej pracy na maszynach liczących i komputerach. Organy inspekcji sanitarnej, opierając się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy, odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego z pracą oraz obecność pozazawodowych czynników ryzyka. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, podnosząc zarzuty dotyczące oceny jej pracy i wpływu innych chorób na schorzenie.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 5 września 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Sanitarnego w L. nie stwierdził u M.K. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U.Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji podano, że strona od 1982 r. zatrudniona jest w "[...]" w L. w dziale księgowości, gdzie pracowała jako: referent, następnie księgowa w dziale konfrontacji, operator mikrokomputerów oraz księgowa-operator komputerów. Na wymienionych stanowiskach wykonywała pracę związaną z księgowaniem, liczeniem, sprawdzaniem i sporządzaniem dokumentacji księgowej na maszynach liczących "Ascota" i "Mesco", maszynach licząco – analitycznych i kalkulatorach, a od 1993 r. - na komputerach. Czynności te obciążały obie ręce, wymagały dużej liczby uderzeń palcami rąk w klawisze maszyn liczących. Praca wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy, w tym praca na komputerze wynosiła 6 -7 godzin w ciągu zmiany roboczej.
Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej w O. wydał w dniu 15 marca 2011 r. orzeczenie lekarskie nr "[...]" o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstków. Uwzględnił bowiem, że wykonane badanie ENeG nie ujawniło elektrofizjologicznych cech zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto, charakter wykonywanej przez badaną pracy (obsługa klawiatury komputerowej z powtarzalnymi ruchami zgięcia i prostowania palców) nie stwarzał ryzyka powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w rozumieniu powołanego wyżej rozporządzenia.
W wyniku badania strony w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w dniu 15 czerwca 2011 r. lekarz orzecznik również wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że w trakcie pracy badana nie wykonywała czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki,
w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni
w obrębie nadgarstka. Wskazano również, że według aktualnej wiedzy medycznej praca polegająca na pisaniu na klawiaturze komputera nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Wobec tego uznano, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u pacjentki została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Ponadto, w piśmie z dnia 8 sierpnia 2011 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdził, że obsługę maszyn liczących "Ascota" i "Mesco" badana zakończyła w 1993 r., a dolegliwości wystąpiły u niej znacznie później, tj. ok. 2001 r. Pierwsze dolegliwości pod postacią drętwienia obu rąk i osłabienia siły mięśniowej wystąpiły bowiem u badanej przed ok. 10 laty, zaś w 2009 r. rozpoznano u niej zespół cieśni nadgarstka i zastosowano leczenie operacyjne. Ponadto wskazano na obecność uznanych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, takich jak zaburzenia hormonalne (niedoczynność tarczycy), nieprawidłowa tolerancja glukozy i zaburzenia gospodarki lipidowej, które rozwijają się na przestrzeni wielu lat i sprzyjają rozwojowi procesów aterogennych i niedokrwienia nerwów obwodowych.
Uwzględniając powyższe ustalenia oraz treść art. § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia i definicję choroby zawodowej zawartą w art. 235¹ Kodeksu pracy, organ pierwszej instancji nie stwierdził u M.K. zespołu cieśni w obrębie nadgarstków jako choroby zawodowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.K. podniosła, że przez ok. 5 lat pracowała na maszynach licząco-analitycznych, które wymagały znacznego obciążenia rąk i wykonywania powtarzalnych czynności, później zaś została operatorem komputerów, na których również praca wymaga ciągłego używania rąk. W jej ocenie, to wyłącznie paca na tych urządzeniach doprowadziła do powstania choroby. Zdaniem odwołującej się, istotna była ocena warunków dotychczasowej, trwającej ponad 20 lat, pracy na maszynach liczących, a nie obecnej, wykonywanej na komputerze. Zarzuciła, że nie tylko ucisk nadgarstka może wywołać zespół cieśni nadgarstka, ale też nadmierne obciążenie polegające na wykonywaniu powtarzających się szybkich ruchów, wymagających niewielkiej siły mięśni. Odwołująca się zakwestionowała ponadto wpływ innych chorób, wskazanych przez Instytut Medycyny Pracy na zdiagnozowane u niej schorzenie. Podkreśliła, że gdy zdiagnozowano u niej zespół cieśni nadgarstka nie chorowała na żadną z chorób, które stwierdzono w Instytucie. Podniosła też, że dolegliwości pod postacią drętwienia obu rąk, osłabienia siły mięśniowej mogła odczuwać wcześniej, gdyż od 1993 r. leczy się na zwyrodnienie górnego odcinka kręgosłupa, a wykonane w 2008 r. badanie EMG potwierdziło, że cierpi na zespół cieśni nadgarstka w obu rękach. W 2009 r. poddała się operacji cieśni w prawej ręce, lecz nadal odczuwa ból i znaczne ograniczenie ruchu palców oraz nadgarstka, zaś lewą dłonią nie jest w stanie nic robić.
Decyzją z dnia 11 października 2011 r. W. Państwowy Inspektor Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy. Wyjaśnił ponadto, że w myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W niniejszej sprawie ocena narażenia zawodowego została sporządzona dnia 13 grudnia 2010 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, podniósł, że organ pierwszej instancji, mając wątpliwości, co do braku związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a stwierdzonym u strony schorzeniem, zwrócił się do jednostki orzeczniczej II stopnia o wyjaśnienie, jakie czynniki pozazawodowe przyczyniły się do powstania u strony zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem organu odwoławczego, IMP w Ł. w piśmie z dnia 8 sierpnia 2011 r. przekonująco i rzeczowo wyjaśnił swoje stanowisko co do braku związku pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną przez odwołującą się pracą i wskazał pozazawodowe czynniki, które mogły przyczynić się do powstania tego schorzenia. Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że organy inspekcji sanitarnej nie zostały uprawnione do oceny odmiennej, niż wyrażona w prawidłowo sporządzonym orzeczeniu lekarskim. Z tych też względów nie uwzględnił argumentacji odwołującej się, gdyż tylko lekarz orzecznik może określić związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym a rozpoznanym schorzeniem. Subiektywne odczucie strony, że rozpoznana u niej choroba ma związek z wykonywana pracą nie może być podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że skoro jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednomyślnie orzekły
o braku związku pomiędzy rozpoznanym u odwołującej się schorzeniem, a wykonywaną przez nią pracą, to nie został spełniony jeden z warunków koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej wynikający z art. 235¹ Kodeksu pracy.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M.K. zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie została poprzedzona wnikliwą oceną stanu faktycznego sprawy, w szczególności oceną jej pracy w latach 90. XX wieku. Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie sprawdził bowiem, na jakich maszynach licząco-księgujących wykonywała pracę i błędnie powołał ich nazwy. Wyjaśniła, że były to bardzo duże maszyny, a ich używanie wymagało ogromnej siły nacisku dłoni obu rąk. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniami Instytutu Medycyny Pracy w Ł., dotyczącymi pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Ponadto zarzuciła, że w decyzji odniesiono się tylko do prawej ręki, która była operowana, a u skarżącej występuje również bardzo zaawansowany zespół cieśni nadgarstka lewej dłoni. Zaznaczyła, że w pracy używa obu rąk w takim samym stopniu. Podniosła, że badanie w Instytucie wykazało cechy uszkodzenia demielinizacyjnego nerwu pośrodkowego lewego nadgarstka, co jednak zostało pominięte, podobnie jak wynik badania rentgenowskiego obu dłoni. Stwierdziła, że ocena warunków pracy potwierdza wysokie i długotrwałe narażenie zawodowe, polegające na wykonywaniu, przez ponad 20 lat poprzedzających wystąpienie schorzenia, monotypowych ruchów nadgarstkowych w efekcie 6-7 godzinnej codziennej pracy na maszynach licząco-księgujących, a następnie przy komputerze. Zaznaczyła, że pracodawca również stwierdził, że warunki pracy na jej stanowisku pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił ponadto, że wyniki badań dołączonych do skargi przeczą twierdzeniu, że do chwili badania w Instytucie nie miała problemów z cholesterolem (zaburzenia gospodarki lipidowej), gdyż nieprawidłowe wartości cholesterolu skarżąca miała już w styczniu 2011 r., czyli
ok. 5 miesięcy przed pobytem w Instytucie, w którym przebywała w okresie
od 13 do 15 czerwca 2011 r. Stwierdził, że oceniając warunki pracy miał świadomość, na jakiego rodzaju urządzeniach pracowała skarżąca, a nieprawidłowe nazwy tych urządzeń były wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. Natomiast pomimo rozpoznania u skarżącej choroby występującej w wykazie chorób zawodowych, brak czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy, który spowodowałby schorzenie, uniemożliwiło wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie.
Kwestią sporną jest prawidłowość zaskarżonej decyzji, którą odmówiono stwierdzenia, że rozpoznana u skarżącej choroba (zespół cieśni nadgarstka) stanowi chorobę zawodową.
Zdaniem skarżącej, przyczyną powstania u niej powyższego schorzenia były wyłącznie warunki, w jakich pracowała przez ponad 20 lat. Podkreślała, że pracowała na maszynach licząco-księgujących "Ascota" i "Mesco", co wymagało ogromnego wysiłku obu rąk. Od 1993 r. pracuje wprawdzie na komputerze, lecz jego obsługa, zdaniem skarżącej, również stwarza warunki do powstania przedmiotowej choroby.
W tej sytuacji organy inspekcji sanitarnej powinny były uznać, że choroba ma związek z wykonywaną pracą i orzec o stwierdzeniu u niej choroby zawodowej.
Stanowiska tego nie można podzielić.
Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Do wydania przez organ inspekcji sanitarnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej konieczne jest więc, aby rozpoznana u badanego jednostka chorobowa była wymieniona w wykazie chorób zawodowych, który jest zawarty w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Ponadto, niezbędne jest również ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynności szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub
w związku ze sposobem wykonywania pracy. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym danej sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.
Przypomnieć należy, że stosownie do § 5 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3, tj. m.in. w poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (§ 5 ust. 2 pkt 1) i jednostce orzeczniczej II stopnia - jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3). Stosownie zaś do § 6 ust. 1, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego uprawniony lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Natomiast decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika, co wynika wprost z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów
w sprawie chorób zawodowych.
Stwierdzić zatem należy, że podstawę decyzji wydawanej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej stanowi zgromadzony w sprawie materiał dowodowy,
w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim i karcie oceny narażenia zawodowego pracownika. Podkreślenia wymaga, że organ inspekcji sanitarnej, wydający decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, jest związany orzeczeniem lekarskim. Orzeczenia lekarskie, wydane w toku takiego postępowania przez jednostki medyczne, mają bowiem wartość dowodową opinii biegłego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. II OSK 9/11, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ powinien jednak ocenić orzeczenie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem zasad wyznaczonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie, z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego nr "[...]" z dnia 15 marca 2011 r. Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej w O. wynika, że nie rozpoznano u skarżącej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstków.
W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że rozpoznano u skarżącej zespół cieśni nadgarstka prawego po leczeniu operacyjnym w grudniu 2009 r. i zespół cieśni nadgarstka lewego. Zaznaczono też, że badanie ENeG prawego nerwu pośrodkowego i łokciowego nie ujawniło elektrofizjologicznych cech zespołu cieśni nadgarstka. Podkreślenia jednak wymaga, że jednostka ta stwierdziła również, że charakter pracy wykonywanej przez skarżącą, tj. praca przy obsłudze klawiatury komputerowej
z powtarzalnymi ruchami zgięcia i prostowania placów, nie stwarzał ryzyka powstania choroby zawodowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
W orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 15 czerwca 2011 r. podano, że przeprowadzone w trakcie hospitalizacji skarżącej badanie neurofizjologiczne wykazało prawidłowe przewodnictwo we włóknach ruchowych
i czuciowych obu nerwów łokciowych i prawego nerwu pośrodkowego. Badanie przewodnictwa we włóknach ruchowych i czuciowych lewego nerwu pośrodkowego wykazało cechy uszkodzenia demielinizacyjnego na poziomie nadgarstka. W trakcie hospitalizacji stwierdzono neurofizjologiczne cechy zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewej ręki, bez zmian po stronie prawej (po zabiegu odbarczenia kanału nadgarstka). Instytut Medycyny Pracy stwierdził również, na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą, że w trakcie pracy nie wykonywała ona czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji do wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Instytut zaznaczył, że według aktualnej wiedzy medycznej praca polegająca na pisaniu na klawiaturze komputera nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u pacjentki została spowodowana sposobem wykonywania pracy.
Z treści pisma Instytutu z dnia 8 sierpnia 2011 r., wynika ponadto, że ta jednostka orzecznicza wzięła pod uwagę, że według karty oceny narażenia zawodowego do czynności służbowych skarżącej w latach 1982 - 1986, 1989 - 1993 należało m.in. sprawdzanie faktur i raportów sklepowych, sporządzanie not księgowych - pisanie ręczne przez kalkę, zszywanie faktur do teczek, obsługa maszyn liczących, natomiast od 1993 r. - obsługa komputera. Zauważono, że obsługę maszyn liczących "Ascota" i "Mesco" skarżąca zakończyła w 1993 r., natomiast dolegliwości pod postacią drętwienia obu rąk, osłabienia siły mięśniowej wystąpiły u niej znacznie później, gdyż dopiero około 2001 r. W 2009 r. rozpoznano u niej zespół cieśni nadgarstka
i zastosowano leczenie operacyjne. Podkreślono, że od 1993 r. skarżąca zajmuje się pracą na komputerze, która według aktualnej wiedzy medycznej nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka.
Pomimo że postępowanie w sprawie choroby zawodowej nie ma na celu ustalenia pochodzenia stwierdzonej u badanej osoby choroby, lecz zmierza do stwierdzenia czy wymieniona w wykazie chorób zawodowych choroba strony ma zawodową etiologię, w powyższym piśmie wskazano, że w przypadku skarżącej można było wykazać obecność uznanych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, takich jak m.in. zaburzenia hormonalne, zaburzenia gospodarki lipidowej, które sprzyjają rozwojowi procesów aterogennych, a zatem również niedokrwieniu nerwów obwodowych oraz nieprawidłowej tolerancji glukozy.
Zaznaczyć należy, że powyższe pismo zostało wystosowane, gdyż przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający i w trybie § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia zażądał od jednostki orzeczniczej dodatkowego wyjaśnienia odnośnie do wydanego orzeczenia lekarskiego.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującą procedurą dotyczącą rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Nie sposób zatem podważyć wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich. W postępowaniu bowiem dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej, nie chodzi o stwierdzenie, że choroba taka u pracownika wystąpiła, lecz o stwierdzenie, że powstała w związku z wykonywaną pracą. Z treści zaś przedłożonych w sprawie orzeczeń zarówno Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej w O. jak i Instytutu Pracy w Ł. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że stwierdzona u skarżącej choroba obwodowego układu nerwowego nie została bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowana sposobem wykonywania przez nią pracy. Co więcej, jednostka orzecznicza II stopnia wskazała dodatkowo, jaka mogła być etiologia pozazawodowa tego schorzenia. W tej sytuacji, organy państwowej inspekcji sanitarnej, prawidłowo orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy, nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia, nie mógł uwzględnić zarzutów podniesionych w odwołaniu i dokonać odmiennej interpretacji związku choroby skarżącej z wykonywaną przez nią pracą, niż jednoznacznie stwierdzona
w obu orzeczeniach lekarskich. Jak już wyżej podniesiono, organ inspekcji sanitarnej jest związany orzeczeniem lekarskim, gdyż jest ono jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., sygn. OPS 3/02, ONSA 2003/1/4, a także np. wyroki NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 i z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1548/10, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 227/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 244/11). Z tych też względów polemika skarżącej z ustaleniami wynikającymi z orzeczeń lekarskich, dotyczącymi pozazawodowych przyczyn jej choroby oraz wpływu wykonywanej pracy na powstanie choroby, nie mogła odnieść skutku.
Nie jest zasadny zarzut, że w zaskarżonej decyzji odnoszono się wyłącznie do choroby występującej w prawej ręce. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy odnosił się do opisanych wyżej wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Z ich treści wynika zaś, że badaniami objęto obie ręce skarżącej.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ odwoławczy nie zbadał, na jakich maszynach licząco – księgujących pracowała. W ocenie Sądu przeprowadzenie
w sprawie takiego dowodu nie było konieczne. Należy bowiem zauważyć, że jednostki orzecznicze obu stopni wydając orzeczenia lekarskie dysponowały kartą oceny narażenia zawodowego, którą skarżąca w odwołaniu oceniła jako bardzo szczegółową. Podano tam, że praca skarżącej w okresach: od 25 maja 1982 r. do 15 grudnia 1986 r.
i od 4 września 1989 r. do 31 grudnia 1990 r. wykonywana była m.in. na maszynie liczącej "Ascota" i "Mesco" i wyjaśniono, że ich obsługiwanie wymagało stukania palcami w klawisze maszyny z użyciem znacznej siły. Ponadto, z treści uzasadnień wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich wynika, że okoliczność tę brano pod uwagę rozstrzygając o związku schorzenia skarżącej ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Ponadto, Instytut w piśmie z dnia 8 sierpnia 2011 r. zauważył, że praca na tych maszynach miała miejsce prawie 10 lat przed wystąpieniem dolegliwości u skarżącej, następnie zaś pracowała ona na komputerze, która to praca nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia przedmiotowego schorzenia.
Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny kontrolując decyzję państwowego inspektora sanitarnego pod względem zgodności z prawem, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez ten organ, co może prowadzić do zakwestionowania, ale tylko pod względem formalnym, również orzeczenia lekarskiego. Zarzuty mogą więc dotyczyć tylko np. niewłaściwej formy, braku uzasadnienia lub faktu wydania orzeczenia przez nieuprawnionego lekarza, nie mogą zaś dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich byłoby możliwe, w przypadku gdyby w materiale dowodowym znajdowały się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierałyby różne rozpoznania chorobowe. Jednak nawet w takiej sytuacji organ inspekcji sanitarnej mógłby żądać tylko wydania orzeczenia przez inną uprawnioną jednostkę w celu ujednolicenia stanowiska.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie kompletnego materiału dowodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa procesowego i materialnego.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło