I SA/Op 323/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do sierpnia 2009r. w związku z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 marca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do sierpnia 2009r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, iż wykonanie decyzji spowoduje po stronie skarżącego niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem pełnomocnika, wykonanie zaskarżonej decyzji wywołałoby nieodwracalne skutki zarówno w majątku jak i sferze bieżącego utrzymania skarżącego. Skarżący oraz pozostająca na jego utrzymaniu rodzina zostaliby pozbawieni środków finansowych oraz realizacji innych bieżących wydatków. Podkreślono także, iż uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego dochody w całości otrzymywane są przez skarżącego z pracy najemnej. Przy czym skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Natomiast konsekwencje egzekucji kwoty określonej decyzją, zdaniem pełnomocnika mogą być trudne do odwrócenia, a późniejszy jej zwrot może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji. Wobec powyższego brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje utratę wszelkich środków, pozbawiając skarżącego możliwości utrzymania jego i jego rodziny. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy nie odniósł się do przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: [p.p.s.a]., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl., jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to strona zobowiązana jest do przedstawienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy, Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., I OZ 181/08). Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 ustawy (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, postanowienie z dnia 18.03.2010 r. II FSK 502/09). W postanowieniu z 29 maja 2009 r. o sygn. I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Oceniając argumentację przedstawioną we wniosku przez pełnomocnika skarżącego Sąd stwierdza, iż jest ona niewystarczająca dla uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu, przedmiotowy wniosek nie zawiera przekonującej argumentacji przemawiającej za jego uwzględnieniem, gdyż pełnomocnik nie przedstawił w nim szczegółowych danych i okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego. Nie przedstawiono w nim także żadnych dowodów obrazujących tą sytuację. Pełnomocnik ograniczył się jedynie do wskazania hipotetycznych zagrożeń, których upatruje w wysokości wymagalnego zobowiązania podatkowego w zestawieniu z obecną sytuacją materialną skarżącego oraz faktem pozostawania na jego utrzymaniu rodziny. Nie wskazał jednakże, na czym konkretnie miałoby polegać grożące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jaki jest jego stan majątkowy i w jaki sposób podjęte przez organ czynności wpłyną na jego sytuację majątkową. Warunkiem zaś wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jest wykazanie przez stronę we wniosku konkretnych okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Zweryfikowanie natomiast przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, posiadanych oszczędnościach i ponoszonych wydatkach oraz wysokości uzyskiwanych dochodów, w tym dochodów osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku nie może być także hipotetyczna sytuacja dotycząca ewentualnej egzekucji prowadzonej wobec skarżącego. Dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji decydujące znaczenie ma ocena aktualnego stanu faktycznego, a nie ewentualnych możliwych zagrożeń, jakie mogą się pojawić w przyszłości. Wyjaśnić przy tym należy, iż instytucja wstrzymania wykonania aktu jest wyłącznie rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, a jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku. Nie oznacza to natomiast, że zaległość podatkowa wynikająca z decyzji przestanie istnieć. Nadto, zgodnie art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: z 2005 r., Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Także i z tego względu ewentualna egzekucja spornych zaległości w kontekście sytuacji materialnej skarżącego nie mogłaby doprowadzić do pozbawienia środków na pokrycie kosztów utrzymania jego i rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt: I FZ 189/10). Podkreślenia wymaga, iż obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Tak więc rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. Wskazać raz jeszcze należy, że obowiązkiem pełnomocnika strony było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wszystkich okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a Sąd administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się intencji strony wnioskującej wstrzymanie wykonania decyzji (por: postanowienie NSA z dnia 07.02.2011 r., II FSK 2587/10). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.