I SA/Op 375/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 sierpnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w związku z wnioskiem skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu 28 września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga A. B. (dalej jako skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 9 sierpnia 2016 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. W skardze pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że w niniejszej sprawie wobec wysokości określonego zobowiązania podatkowego (wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 85.095 zł) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku przystąpienia przez organy do wykonania zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie . Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej jako: p.p.s.a.] wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu. U podstaw tej regulacji legła potrzeba zagwarantowania funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wstrzymanie wykonania aktu jest więc instytucją wyjątkową, co oznacza, iż przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2009 r. (sygn. akt I FZ 148/09) to w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Należy też zaznaczyć, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (który obligowałby sąd do wezwania strony o jego uzupełnienie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu, poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r. sygn. akt I OZ 848/13 oraz z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt I OZ 744/14). Dodatkowo, sąd administracyjny w razie braku dokumentów na okoliczność wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy (por. art. 255 p.p.s.a.) – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez wezwanie strony do uzupełnienia oświadczeń/dokumentacji lub wyjaśnienia wątpliwości (por. postanowienie NSA z dnia 12.09.2014 r. sygn. akt I FZ 268/14). Odnosząc powyższe do rozpoznawanego wniosku należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, aby w sprawie zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wskazano jedynie ogólnikowo, że w przypadku przystąpienia przez organy do wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z uwagi na wysokość określonego zobowiązania podatkowego. Nie przedstawiono jednak żadnych konkretnych, istotnych dla rozpoznania wniosku oraz popartych stosownymi dokumentami, informacji dotyczących sytuacji osobistej czy majątkowej skarżącego, a zwłaszcza świadczących o tym, że zapłata kwoty zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze strony. W sytuacji natomiast, gdy Sąd nie wie jaka jest aktualna sytuacja majątkowa strony, poparta odpowiednimi dokumentami, nawet jeśli kwota zobowiązania określona w skarżonej decyzji jest znaczna, nie ma możliwości ocenić czy egzekucja zobowiązania doprowadzi do następstw trudnych do odwrócenia czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody. Podkreślić jeszcze raz należy, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że na skutek zapłaty podatku grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Tego obowiązku skarżący nie wypełnił. Nie można przy tym podzielić stanowiska pełnomocnika strony, że za przyznaniem ochrony tymczasowej przemawia już sama kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji. Stanowisko takie sprzeczne jest z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. bowiem z brzmienia tego przepisu nie sposób wysnuć wniosku, że ustawodawca uzależnił udzielenie ochrony tymczasowej od wysokości wartości przedmiotu zaskarżenia, która skutkowałaby wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z 7.04.2016 r., sygn. akt I FSK 238/16). Wyjaśnić również należy, że egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który, ponoszony przez skarżącego przy regulowaniu nawet "znacznych" zobowiązań podatkowych, nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia "znacznej szkody", czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11). W związku z powyższym, skoro skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.