I SA/Op 569/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z o.o. w [...] o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Grzegorza Gockiego od rozpoznania sprawy o sygn. I SA/Op 569/14 ze skargi A Spółki z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. W dniu 29 sierpnia 2014 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga Spółki A sp. z o.o. w [...] (dalej jako: skarżąca, strona, Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20 czerwca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wyłączenie z rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Op 569/14 sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Grzegorza Gockiego, na podstawie przepisu art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Motywując złożony wniosek pełnomocnik podał, iż wymieniony sędzia brał udział w rozpoznaniu przez WSA w Opolu sprawy ze skargi E. K., o sygn. akt I SA/Op 487/14, w której to sprawie rozstrzygany był tożsamy jak w niniejszej sprawie problem dotyczący wysokości czynszu najmu wynikającego z umowy zawartej pomiędzy skarżącą Spółką a E. K. Wobec złożonego przez pełnomocnika skarżącej Spółki wniosku o wyłączenie sędziego w tej sprawie rozprawa została odroczona. Sędzia Grzegorz Gocki złożył oświadczenie, z którego wynika, iż brak jest podstaw do wyłączenia go od rozpoznawania niniejszej sprawy na mocy art. 18 p.p.s.a, wskazując jednocześnie, że nie zachodzą również przyczyny wyłączenia określone w art. 19 tej ustawy, które mogły by wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu, czego warunkiem jest niezależność sędziego zarówno od organów państwa, jak i od stron. Wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony (M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 151). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy w przypadkach określonych w art. 18 § 1 p.p.s.a., w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi, a powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Przesłanki wyłączenia wymienione w art. 18 p.p.s.a. opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Są to takie powiązania, że niezależnie od odczuć osób występujących, czy odczuć samego sędziego, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, by sędzia, co do którego zachodzą przesłanki z powołanego przepisu, nie orzekał w sprawie (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012 r., s. 230). Z treści złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca domaga się wyłączenia sędziego wobec faktu, że orzekał on w sprawie ze skargi E. K., o sygn. akt I SA/Op 487/14, w której to sprawie zapadł wyrok oddalający skargę, a rozstrzygany był tak jak w przedmiotowej sprawie problem dotyczący oceny, czy organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że wysokość stawek czynszowych wynikających z zawartej pomiędzy E. K. a skarżącą Spółką umowy najmu, rażąco odbiegała od cen rynkowych, czego konsekwencją w przedmiotowej sprawie było ustalenie przez organy przychodów z tytułu tej umowy w roku 2009. Z kolei w powołanej przez pełnomocnika Spółki sprawie o sygn. akt I SA/Op 487/14 wyżej wskazane ustalenia spowodowały określenie E. K. przychodu w roku 2008 z tytułu nieodpłatnego świadczenia. W kontekście opisanych we wniosku okoliczności mających uzasadnić przyczynę wyłączenia sędziego, wskazać należy, że zgodnie z przywołanymi wyżej regulacjami sędzia jest wyłączony z mocy prawa od udziału w sprawie, gdy wcześniej wydał orzeczenie w sprawie tożsamej ze sprawą, która jest obecnie rozpoznawana. Wobec powyższego istotnego znaczenia nabiera kwestia ustalenia, czy sędzia Grzegorz Gocki, brał udział w wydaniu wyroku w sprawie tożsamej ze sprawą obecnie prowadzoną ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20.06.2014 r. w przedmiocie określenia skarżącej Spółce zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. Dla ustalenia wyłączenia kluczowym jest ustalenie zakresu pojęcia "sprawy" w jej znaczeniu materialnym (por. wyrok NSA z dnia 16.11.2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10, dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się, że tożsamość sprawy w znaczeniu materialnym określają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej (postanowienie NSA z dnia 12.06.2014 r., sygn. akt II GSK 1356/14). Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać wszystkie te elementy łącznie. Dopiero ustalenie, że dana sprawa jest tożsama w zakresie, w jakim mowa powyżej z inną sprawą, w której dany sędzia orzekał przesądza o konieczności jego wyłączenia. W związku z powyższym wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie i sprawie o sygn. I SA/Op 487/14 ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2013 r., w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r., brak jest tożsamości przedmiotu skarg, podstaw prawnych jak i podmiotów, skoro decyzja zaskarżona w powołanej przez pełnomocnika strony sprawie o sygn. I SA/Op 487/14 wydana została w odniesieniu do innego podatnika tj. E. K. Okoliczności sprawy, a także treść złożonego przez sędziego oświadczenia, jak i okoliczności powołane przez pełnomocnika w uzasadnieniu wniosku nie spełniają żadnej z przesłanek wyłączenia sędziego sądu administracyjnego z mocy art. 18 § 1 p.p.s.a. Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego na złożony przez niego samego wniosek lub wniosek strony postępowania, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 p.p.s.a.). Taką też podstawę wyłączenia wskazał pełnomocnik Spółki w złożonym przez siebie wniosku. W ocenie Sądu okoliczność, że sędzia Grzegorz Gocki orzekał w sprawie ze skargi E. K., w której to sprawie kontroli Sądu poddany został, podobnie jak w przedmiotowej sprawie, problem dotyczący wysokości czynszu najmu wynikającego z umowy zawartej pomiędzy skarżącą Spółką a E. K., nie wskazuje na zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 19 p.p.s.a. Wskazać w tym miejscu należy na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym wyrażenie przez sędziego poglądu na temat zagadnienia związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie nie jest okolicznością uzasadniającą wyłączenie sędziego w oparciu o przepis art. 19 p.p.s.a. Nie można bowiem w takim przypadku mówić o jakimkolwiek emocjonalnym nastawieniu do sprawy lub strony. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również to, że pozwala ono na uniknięcie niebezpieczeństwa, że instytucja wyłączenia sędziego mogłaby przekształcić się w narzędzie służące paraliżowaniu sprawności postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II OZ 378/09), zgodnie z którym "okoliczność, że sędzia wyraził przy orzekaniu w innej sprawie pogląd, z którym wnioskujący się nie zgadza nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego od orzekania w innej sprawie, choćby w jakikolwiek sposób powiązanej ze sprawą, w której sędzia orzekał wcześniej." Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być ono traktowane, jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22.02.2008 r. sygn. akt II FZ 60/08). Ponadto nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach z udziałem tego sędziego (por. post. NSA z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08; post. NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08). W tym miejscu wskazać również należy, że przepisy regulujące tok postępowania przed sądem administracyjnym zapewniają stronie ochronę przed ewentualnymi naruszeniami w zakresie braku należytego obiektywizmu wydanego orzeczenia, zatem samo przeświadczenie strony, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe - jej zdaniem - orzeczenie wydane przez sąd I instancji, wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/2009,). Zatem w sprawie brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość odnośnie bezstronności wskazanego we wniosku o wyłączenie sędziego, co znajduje także potwierdzenie w treści oświadczenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Grzegorza Gockiego, tym bardziej, że prawdziwości tego oświadczenia składający wniosek w żaden sposób nie podważył. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71 podkreślił, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Nadmienić przy tym jeszcze można, że wnioski o wyłączenie sędziego od rozpoznania spraw skarżącej Spółki za inne lata podatkowe, gdzie strona podnosiła tożsame jak w niniejszym przypadku argumenty, mające w jej przekonaniu stanowić podstawę wyłączenia, były już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, jednak Sąd ten nie podzielił racji wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FZ 397/15, II FZ 398/15 i II FZ 399/15). Mając powyższe na względzie postanowiono jak w sentencji. .