II SA/Op 121/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. R. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności w sprawie ze skargi D. R. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 16 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie kosztów przechowywania broni w depozycie Policji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności. D. R., działając przez swojego pełnomocnika radcę prawnego L. K., wniosła pismem z dnia 29 stycznia 2016 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na czynność materialno-techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 16 listopada 2015 r. w przedmiocie naliczenia i nałożenia na skarżącą obowiązku uiszczenia kosztów przechowywania broni myśliwskiej po zmarłym Z. G., w kwocie 2.466,62 zł. Strona skarżąca w skardze wniosła m.in. o wstrzymanie wykonania przez organ zaskarżonej czynności, tj. wstrzymania egzekucji naliczonych należności, a w wypadku niewstrzymania wykonania czynności przez organ, o wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., przez Sąd. Wniosek w tym zakresie nie został uzasadniony. Strona skarżąca wskazała jedynie, że wykonanie zaskarżonej czynności doprowadziłoby do zaistnienia po jej stronie znacznej szkody majątkowej. Odpowiadając na skargę pismem z dnia 23 lutego 2016 r. organ wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że do chwili uprawomocnienia się rozstrzygnięcia Sądu w sprawie, organ nie skieruje sprawy do egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności nakładającej opłatę za przechowywanie broni w depozycie w kwocie 2.466,62 zł, nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że kwestię wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności reguluje art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej skrótowo "P.p.s.a." z którego wynika, że Sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty, a wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma charakter szczególny. Przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest, jak wyżej zaznaczono, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Zagadnienie to było rozważane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten przyjmował m.in., że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14). W kolejnym orzeczeniu NSA podniósł, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14). NSA zważył też, że to w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że "Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy." Tym bardziej obowiązek taki nie spoczywa na sądzie w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - wniosek został sformułowany przez fachowego pełnomocnika. Wówczas brak jest podstaw do zastosowania art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała zarówno przesłanek na jakich opiera swój wniosek, jak też nie przedstawiła żadnych okoliczności, ani dokumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Należy też wyjaśnić, że wprawdzie - jak wskazano wyżej - Sąd nie ma obowiązku poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem decyzji za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14). Sąd jednakże może je wziąć pod uwagę, jeśli znajdzie je w trakcie analizy akt sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 805/11). Jednakże w niniejszej sprawie Sąd analizując akta sprawy nie znalazł argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wynika z treści zaskarżonej czynności na skarżącą został nałożony obowiązek uiszczenia opłaty w kwocie 2.466,62 zł. Określenie przez organ opłaty nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania czynności materialno-technicznej, ponieważ tego faktu, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, która zresztą w tej sprawie nie została przedstawiona, jako zła, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14; LEX nr 1529107). Każda decyzja administracyjna czy czynność materialno-techniczna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13). Obowiązek zatem wykazania, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, leży po stronie skarżącej, która powinna uzasadnić wniosek przez wskazanie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności jest zasadne. Powtórzyć przyjdzie, że nie wystarczy samo zgłoszenie wniosku w tej kwestii, lecz powinien być on poparty dokumentami źródłowymi. Brak uzasadnienia wniosku w tym zakresie uniemożliwia bowiem jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). Równocześnie Sąd, analizując akta sprawy nie dostrzegł nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z przywołanym art. 61 § 3 P.p.s.a., pozwalałyby na wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności. Wobec tego - działając na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. - Sąd orzekł jak w sentencji.