II SA/Op 127/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2017 r. o umorzeniu postępowania z wniosku J. M. z dnia 10 sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. i M. M. reprezentowanego przez J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...], w przedmiocie rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza. W wyniku rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 127/17, ustanowił J. M. adwokata oraz przyznał zwolnienie z kosztów sądowych. Pismem z dnia 20 czerwca 2017 r. (k. 61 a. sąd.) Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu poinformowała tut. Sąd, że pełnomocnikiem skarżącej została wyznaczona adwokat M. Z. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik sporządził i wniósł do tut. Sądu, zawartą w piśmie z dnia 26 lipca 2017 r., opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 12 czerwca 2017 r. Opinia ta została przesłana małżonkowi skarżącej – T. R., ustanowionemu pełnomocnikiem w sprawie przez J. M., i doręczona została w dniu 8 sierpnia 2017 r. W dniu 10 sierpnia 2017 r. wpłynął do tut. Sądu ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem J. M. z dnia 10 sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także została już zwolniona od kosztów sądowych, stąd rozpoznanie jej ponownego wniosku w tym samym zakresie, o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należało uznać za zbędne, co uzasadnia umorzenie postępowania. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym wyraziła niezadowolenie z działania pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który nie wniósł skargi kasacyjnej w sprawie, a jedynie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia takiej skargi. Zdaniem skarżącej, pełnomocnik powinien zrezygnować jeśli nie chciał reprezentować strony z powodu uprzedzeń, a skoro tego nie uczynił, to umorzenie postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy było bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca w drodze sprzeciwu zakwestionowała prawidłowość postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (§ 1), a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne (§ 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż przyznane przez sąd prawo pomocy rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego i w przypadku wyznaczenia przez korporację prawniczą pełnomocnika oraz podjęcia przez niego działań, stanowi to wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Tym samym skarżący nie może ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika, gdyż prawo to zostało niejako skonsumowane. Ponadto, zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta. W przypadku więc gdy strona, której przyznano prawo pomocy zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (por. postanowienia NSA: z 29 października 2015 r., II OZ 1021/15; z 18 marca 2011 r., I OZ 165/11; z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09; z 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08; z 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 253 P.p.s.a. wynika jednoznacznie, że rola referendarza sądowego po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, kończy się na wystąpieniu o wyznaczenie pełnomocnika do konkretnej korporacji prawniczej (np. okręgowej rady adwokackiej), która jest wyłącznie w kwestiach sposobu reprezentacji i współpracy pełnomocnika z jego mandantem. To bowiem organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia referendarza sądowego lub sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie. Tym bardziej referendarz sądowy ani sąd nie mogą ingerować w sytuacji, gdy stronie nie odpowiada sposób reprezentowania jej przez wskazanego pełnomocnika. Powyższe oznacza, że prawomocne orzeczenie, wydane w przedmiocie prawa pomocy, wyklucza rozpoznanie przez referendarza sądowego lub sąd kolejnego wniosku, złożonego w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, przez tę samą stronę, w tym samym zakresie i opartego na tych samych podstawach faktycznych. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, w której prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych i prawo to nie zostało w toku postępowania cofnięte. Wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką w Opolu osoby profesjonalnego pełnomocnika stanowiło wykonanie tego postanowienia. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo uznał, że rozpoznanie przez Sąd następnego już wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zbędne i postępowanie z tego wniosku należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnośnie argumentacji zawartej w sprzeciwie należy zaakcentować, że w przepisach procedury sądowoadministracyjnej brak jest normy uzasadniającej dokonywanie przez sąd zmiany pełnomocnika wyznaczonego stronie, czy też występowanie przez sąd do organu samorządu zawodowego z takim wnioskiem. Żądanie skarżącej w zakresie zmiany osoby pełnomocnika albo wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, z tego powodu, że wcześniej wyznaczony pełnomocnik nie spełnia jej oczekiwań, nie może zostać uwzględnione. Referendarz sądowy nie był więc umocowany do wydania ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci kolejnego pełnomocnika z uwagi na to, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej. Zawiadomienie skarżącej oraz Sądu o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej nastąpiło w ramach wydanego w sprawie wykonywania postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Na skutek postanowienia z dnia 12 czerwca 2017 r., przewidziane przez ustawodawcę uprawnienie strony do żądania przyznania prawa pomocy zostało już wyczerpane. Nie ma więc żadnych podstaw do zmiany tego postanowienia przez Sąd poprzez wyznaczenie po raz kolejny pełnomocnika. W omawianym zakresie ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania jakichkolwiek odstępstw. Skoro więc sprawa dotycząca prawa pomocy została już rozstrzygnięta, to nie może być ponownie rozpoznawana, co rzutuje na bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 sierpnia 2017 r. Jeśli natomiast strona, dla której pełnomocnik został ustanowiony, jest niezadowolona z podejmowanych przez niego działań, może zwrócić się z wnioskiem zmianę pełnomocnika do właściwego organu samorządu zawodowego, tj. do Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu. Poza tym odnotowania wymaga, że postanowieniem z dnia 12 czerwca 2016 r. skarżącej przyznano również zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zasadnie zatem referendarz sądowy uznał wniosek z dnia 10 sierpnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy za bezprzedmiotowy także i w tej części i umorzył zainicjowane nim postępowanie. Z przedstawionych wyżej względów wniesiony sprzeciw należało uznać za niezasadny, co skutkowało utrzymaniem w mocy zakwestionowanego postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2017 r. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.