II SA/Op 129/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza wniosku J. M. z dnia 25 września 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący M. M., reprezentowany przez będącą jego kuratorem, matkę J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., skarga ta została odrzucona. Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek J. M. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie orzekający wskazał, że J. M. nie jest stroną, ani uczestnikiem postępowania w przedmiotowej sprawie, wobec tego żądanie przyznania jej prawa pomocy nie mogło zostać uwzględnione. Skarżąca złożyła w dniu 22 maja 2017 r. sprzeciw od powyższego postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po jego rozpoznaniu postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 maja 2017 r. W dniu 12 czerwca 2017 r. J. M. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił zmiany swojego prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r. Na orzeczenie z dnia 21 czerwca 2017 r., sprzeciw wnieśli J. M. działająca w swoim imieniu i T. R., działający w imieniu swoim i swojej mocodawczyni – J. M. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2017 r. Sąd po rozpatrzeniu sprzeciwu J. M., utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017 r. Drugim postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2017 r. odrzucił sprzeciw T. R., wniesiony w imieniu J. M., a następnie postanowieniem wydanym w dniu 5 października 2017 r. odrzucił jego zażalenie na postanowienie z dnia 7 sierpnia 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu. Skarżąca J. M. w dniu 25 września 2017 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w sprawie. We wniosku tym po sygn. akt II SA/Op129/17 wpisanej w rubrykach nr 3.1 i 3.3. w nawiasie dopisała "(126/17)". Mając jednak na uwadze, że w piśmie przewodnim do wniosku J. M. wskazała również sygn. akt II SA/Op 129/17, a we wniosku w rubryce nr 3.1 i 3.2 podała, jako przedmiot zaskarżenia postanowienie z dnia 31 sierpnia 2017 r. o odrzuceniu zażalenia o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej, wydane w tej właśnie sprawie, w samym zaś uzasadnieniu wniosku podała, że dotyczy on sprawy ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...], przyjęto, że wniosek o prawo pomocy dotyczy sprawy o sygn. akt II SA/Op 129/17, i nie zmienia tego wskazany dopisek w nawiasie. Działając na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz sądowy stwierdza, że w ponownym wniosku o przyznania prawa pomocy złożonym przez kuratora skarżącego w swoim imieniu, nie przedstawił on żadnych nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r. o oddaleniu jego pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. J. M. nadal bowiem występuje w przedmiotowym postępowaniu, jako kurator skarżącego. Działa ona zatem w dalszym ciągu wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i nie wykazała w nowym wniosku, aby obecnie nastąpiła zmiana jej pozycji procesowej w tej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie mógł więc dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., i prawo to zostało mu przyznane w całości, wskazanym już wyżej, postanowieniem z dnia 16 czerwca 2017 r. Z tego względu J. M. nie może osobiście korzystać z instytucji prawa pomocy w sprawie, w której skarżącym jest M. M. Korzysta z tego prawa jedynie pośrednio, jako kurator swojego podopiecznego M. M. Przystępując zatem do rozpoznania trzeciego wniosku J. M. złożonego przez nią w imieniu własnym w niniejszym postępowaniu, a dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku referendarz sądowy wydał już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z 10 maja 2017 r.) w związku z jej wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, które to postanowienia są prawomocne. Wobec powyższego złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, w zakresie tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Oceniając zatem ponowny wniosek J. M. w kontekście art. 165 P.p.s.a. stwierdzić należy, iż brak było podstaw do zmiany rozstrzygnięcia w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2017 r. Analizując podstawy pierwotnej odmowy udzielenia J. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym przypomnieć należy, iż w mniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy może więc dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., a nie jego kuratora J. M. Stronami w postępowaniu sądowoadministracyjnym są bowiem na podstawie art. 32 P.p.s.a. skarżący oraz organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, ponadto przyznania prawa pomocy może także żądać uczestnik postępowania (art. 12 P.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że prawo pomocy nie przysługuje kuratorowi strony skarżącej. Kurator nie jest bowiem stroną postępowania, ani uczestnikiem, działa on jedynie w sprawie na rzecz i w interesie strony skarżącej, nie zaś we własnym imieniu. Z tego względu J. M. nie może korzystać z instytucji prawa pomocy w sprawie, w której skarżącym jest M. M. Może ona natomiast działając, jako kurator strony skarżącej, wnioskować o przyznanie prawa pomocy M. M., wskazując go, jako wnioskodawcę i podając we wniosku dane dotyczące sytuacji materialnej strony skarżącej. Urzędowy formularz wniosku może być podpisany przez pełnomocnika strony skarżącej a zatem taką kompetencję posiada także kurator wyznaczony przez sąd opiekuńczy. Referendarz sądowy stwierdza zatem, że w ponownym wniosku o przyznania prawa pomocy złożonym przez kuratora skarżącego w swoim imieniu, nie przedstawił on żadnych nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r. o oddaleniu jego pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. J. M. nadal bowiem występuje w przedmiotowym postępowaniu, jako kurator skarżącego. Działa ona zatem w dalszym ciągu wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i nie wykazała w nowym wniosku, aby obecnie nastąpiła zmiana jej pozycji procesowej w tej sprawie. Uzasadniając zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, wskazać należy na wypracowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym, w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 895/15). Dodatkowo wskazać trzeba, że również w literaturze podkreśla się, że art. 249a P.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 P.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 249a Nb. 3, s. 989]. Należy w tym miejscu zauważyć, że powołane orzeczenia mówią o stronie skarżącej, ale skoro nakazują one umorzenie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, w opisanych w nich sytuacjach charakteryzujących się przede wszystkim nastawieniem osoby wnioskującej o przyznanie prawa na zbędne przedłużanie postępowania sądowoadministracyjnego, to tym bardziej wskazane jest umorzenie postępowania z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy składnego przez osobę, która nawet nie ma statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym na podstawie art. 165 w związku z art. 249a P.p.s.a., należało umorzyć postępowanie z ponownego wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając to na uwadze, na podstawie art. 249a, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.