II SA/Op 224/15
WyrokWSA w Opolu2015-09-22
Skład orzekający: Elżbieta Naumowicz, Ewa Janowska, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania darów żywnościowych z Unii Europejskiej, czy też postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe?Ratio decidendi
Organy pomocy społecznej nie posiadają kompetencji do orzekania o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy w postaci darów z Unii Europejskiej, ponieważ przepisy prawa materialnego nie przewidują takiej możliwości. W związku z tym, postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Decyzja o umorzeniu jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
T. R. złożył wniosek o pomoc w zapewnieniu darów z Unii Europejskiej. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując na brak podstaw prawnych do wydania decyzji w tej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i błędną wykładnię prawa.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie darów z Unii Europejskiej oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 3 lutego 2014 r. T. R. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, o pomoc w zapewnieniu darów z Unii Europejskiej. Wskazał, że jest bezpodstawnie pozbawiony tego rodzaju pomocy przeznaczonej dla najuboższej ludności Unii.
W związku ze złożonym wnioskiem T. R. został przesłuchany w charakterze strony w dniu 14 lutego 2014 r., w którym potwierdził, że oczekuje przyznania pomocy w formie darów żywnościowych z Unii Europejskiej.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, decyzją z dnia 5 marca 2014 r., nr [...], opartą o przepis art. 105 § 1 K.p.a., umorzył w całości postępowanie w sprawie darów z Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepis stanowiący podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia i stwierdził, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania wiąże się z przedmiotem postępowania administracyjnego, którym jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., czyli wynikająca z przepisów prawa materialnego kompetencja organu administracji publicznej do wydania w indywidualnej sprawie decyzji administracyjnej. Przepisy prawa materialnego upoważniają organ administracji publicznej do wydania decyzji w określonych hipotezą normy prawnej okolicznościach faktycznych, na które składają się elementy przedmiotowe i podmiotowe. Stosownie do tego stwierdził, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie nie jest instytucją właściwą do wydawania darów żywnościowych z Unii Europejskiej i ze względu na brak w ustawie o pomocy społecznej przepisów prawa stanowiących podstawę do wydania merytorycznej decyzji, postanowił umorzyć postępowanie w sprawie z wniosku T. R.
Nie godząc się z tą decyzją T. R. wniósł odwołanie, w którym domagał się zmiany powyższego aktu. Stwierdził, że decyzja narusza ustawę o pomocy społecznej, ustawę o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz odpowiedź Ministra Pracy i Polityki Społecznej na "zapytanie nr 1212", a także wyroki WSA w Opolu z dnia 10 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 384/05 i dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 447/05 oraz akty normatywne opisane w tych wyrokach i obowiązującą linię orzecznictwa NSA. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że jest przewlekle chory, niepełnosprawny i niezdolny do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Zauważył, że są prowadzone prace zmierzające do uruchomienia od roku 2014 Europejskiego Funduszu Pomocy dla Najbardziej Potrzebujących (FEAD), stanowiącego kontynuację programu PEAD, który ma być wdrażany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej jako instytucję zarządzającą oraz Agencję Rynku Rolnego jako instytucje pośredniczącą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji Kolegium wywodziło, że postępowanie wszczęte wnioskiem strony należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż żądanie przyznania darów żywnościowych z Unii Europejskiej nie jest przewidziane w ustawie o pomocy społecznej. Organ odwoławczy przywołał regulacje z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, z późn. zm. - zwanej dalej ustawą) i wskazał, że rodzaje świadczeń, które mogą być przyznane przez organ pomocy społecznej zostały określone w art. 36 tej ustawy i nie obejmują one przyznania "darów z Unii Europejskiej". Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie ze względu na brak podstawy do wydania merytorycznej decyzji, gdyż żądane przez stronę świadczenie nie mieści się w zamkniętym katalogu świadczeń z pomocy społecznej. Wszczęcie zatem postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną, musiało prowadzić do jego umorzenia. Odnosząc się natomiast do treści odwołania Kolegium szczegółowo wyjaśniło zasady działania organów w ramach programu unijnego PEAD i stwierdziło, że nie przewidywały one wydawania decyzji przez organy pomocy społecznej, natomiast pomoc udzielana była na podstawie listy osób kwalifikujących się do jej otrzymania. Z kolei, uruchomienie wskazywanego programu FEAD jeszcze nie nastąpiło, jednak w jego ramach pomoc powinna być udzielana na podobnych zasadach. Kolegium pouczyło, że po uruchomieniu tego programu należy zwrócić się do OPS o wskazanie zasad udzielania pomocy, a w razie wymogu wpisania na listę sporządzaną przez OPS - wystąpić z wnioskiem o dokonanie takiego wpisu. Kolegium skonkludowało, że kierowanie do OPS wniosków o udzielenie pomocy w formie darów jest niecelowe, gdyż OPS nie świadczy tego rodzaju pomocy, w tym nie wydaje decyzji administracyjnych dotyczących takiego wsparcia.
Skargę na powyższą decyzję złożył w imieniu T. R. pełnomocnik - adwokat M. K., ustanowiony w ramach prawa pomocy, przyznanego skarżącemu na podstawie postanowienia referendarza sądowego w WSA w Opolu z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 11/15. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 85, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na pobieżnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i nieuwzględnieniu zarzutów podniesionych w odwołaniu;
- art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez naruszenie przez organ odwoławczy zasady praworządności,
- naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania przez organy, polegające na niewłaściwym zastosowaniu i błędnej wykładni przepisów prawa będących podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości pełnomocnik wnioskował ponadto o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu. W uzasadnieniu podkreślił sytuację życiową i zdrowotną T. R. oraz wskazał, że organy prowadząc postępowanie nie przeanalizowały szczegółowo zarzutów stawianych przez skarżącego. Wywiódł, że pojęcie "darów z Unii Europejskiej" może być rozumiane szeroko, jako środki pieniężne pochodzące z Unii Europejskiej, przekazane Rzeczypospolitej Polskiej na wydatki związane z walką z ubóstwem, wykluczeniem społecznym itp. Stwierdził, że żądanie powinno zostać przez organ właściwie zakwalifikowane, przy zastosowaniu art. 7 K.p.a.
Wraz ze skargą pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie, a w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 224/15, Sąd orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz argumentację w niej zawartą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.
W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o umorzeniu postępowania w całości. Zatem badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji, sprowadzało się do ustalenia, czy w występującym w sprawie stanie faktycznym Burmistrz Nysy był uprawniony do umorzenia postępowania w sprawie z wniosku T. R. o przyznanie pomocy w formie darów z Unii Europejskiej .
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z treści wniosku złożonego przez skarżącego wynika wprost, że oczekuje on pomocy w formie darów żywnościowych przyznanych z Unii Europejskiej, co dodatkowo potwierdził w toku przesłuchania w dniu 14 lutego 2014 r. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie rozwiewa ponadto treść odwołania, w którym skarżący jednoznacznie wskazywał na źródło wnioskowanej pomocy, tj. Europejski Program Pomocy Żywnościowej (PEAD) oraz Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD).
Wobec tak sprecyzowanego przedmiotu postępowania administracyjnego należało poczynić na wstępie rozważania odnośnie zagadnienia, jakie przepisy mogą stanowić samoistną podstawę dla udzielenia żądanego świadczenia.
Stosownie do art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i niemający środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Zacytowany przepis ustawy zasadniczej nie może stanowić samoistnej podstawy do przyznania osobie potrzebującej zabezpieczenia społecznego w razie gdy pozostaje ona bez pracy nie z własnej woli i nie ma innych środków utrzymania. Z brzmienia tej normy prawnej wynika bowiem, iż w takim przypadku zakres i forma zabezpieczenia społecznego zostanie określona przez ustawę. Stąd w obowiązującym porządku prawnym taki system zabezpieczenia społecznego obywateli został przez ustawodawcę zapewniony przez stworzony system uprawniający do otrzymywania rent i emerytur, prawa do zasiłku w przypadku osób bezrobotnych, czy też świadczeń z pomocy społecznej.
Według art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, z późn. zm.), zwanej nadal ustawą, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Na zasadzie przepisu art. 7 omawianej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy otrzymali w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Według regulacji art. 36 ustawy, państwo udziela pomocy społecznej w formie świadczeń pieniężnych (pkt 1) oraz świadczeń niepieniężnych (pkt 2) do których zalicza się: pracę socjalną (lit. a), bilet kredytowany (b), składki na ubezpieczenie zdrowotne (c), składki na ubezpieczenia społeczne (d), pomoc rzeczową, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie (e), sprawienie pogrzebu (f), poradnictwo specjalistyczne (g), interwencję kryzysową (h), schronienie (i), posiłek (j), niezbędne ubranie (k), usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy (l), specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia (m), mieszkanie chronione (n), pobyt i usługi w domu pomocy społecznejv(o), pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie - w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych (g).
Z kolei, wskazywana przez skarżącego w odwołaniu pomoc w ramach Europejskiego Programu Pomocy dla Najuboższych (PEAD), związana z dystrybucją żywności pochodzącej z rezerw UE, przekazywanej bezpłatnie osobom potrzebującym, jako pomoc rzeczowa, udzielana była do roku 2013 na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. Urz. UE L nr 299, s. 1). Od roku 2014 pomoc ta, w formie paczek żywnościowych z artykułami spożywczymi, udzielana jest przy współfinansowaniu z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD), ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 223/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (Dz. Urz. UE L nr 72, s. 20), w ramach wdrożonego w Polsce krajowego Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020. Podstawą działań w tym zakresie są wytyczne Instytucji Zarządzającej, tj. Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, dla Instytucji Pośredniczącej (Agencji Rynku Rolnego) i beneficjentów.
Z powołanych regulacji jednoznacznie wynika, że organy pomocy społecznej nie posiadają kompetencji do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania pomocy w postaci darów z Unii Europejskiej. Jak zasadnie dostrzegł organ odwoławczy, do roku 2013 pomoc ta rozdzielana była na podstawie listy osób kwalifikujących się do jej otrzymania, przy czym ośrodki pomocy społecznej nie były w tym zakresie uprawnione do podejmowania żadnych działań władczych, tj. w formie decyzji. Zauważenia też wymaga, że realizacja Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 w ramach FEAD rozpoczęła się w grudniu 2014 r. Uprawnienie do rozstrzygania w kwestii rozdziału darów z Unii Europejskiej nie wynikało także z przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o dożywianiu, wskazywanej w odwołaniu. Przepis art. 3 pkt 1 tej ustawy przewidywał, że w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania dzieciom do 7 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
Dostrzec trzeba, że powołane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny oraz zakresu środków przeznaczanych na ten cel, zaś przepisy ustawy o dożywianiu określają niektóre formy tej pomocy (posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych).
Ponadto, podstawy prawnej do żądania przyznania darów żywnościowych z Unii Europejskiej nie może też stanowić art. 12 ust. 2 Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 1999 r. nr 8, poz. 67), zgodnie z którym w celu zapewnienia skutecznego wykonywania prawa do zabezpieczenia społecznego, Umawiające się strony zobowiązują się m.in. utrzymywać system zabezpieczenia społecznego na zadowalającym poziomie, równym co najmniej poziomowi niezbędnemu dla ratyfikowania Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (nr 102) dotyczącej minimalnych norm zabezpieczenia społecznego, bowiem powyższy przepis nie nakłada na Państwo obowiązku zapewnienia każdemu obywatelowi niezdolnemu do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek albo pozostającemu bez pracy nie z własnej woli, świadczenia z zabezpieczenia społecznego zapewniającego zaspokojenie niezbędnych potrzeb (por. wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt I CSK 488/06, LEX nr 278809).
Mając na uwadze powyższe rozważania na tle przywołanych przepisów, uwzględniając katalog świadczeń z pomocy społecznej określony w art. 36 ustawy, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej, w której osnowie organ pomocy społecznej orzekałby o przyznaniu bądź odmowie przyznania żądanej przez skarżącego pomocy w formie darów z Unii Europejskiej.
W przypadku natomiast, gdy właściwy organ stwierdzi, że brak jest przedmiotu sprawy administracyjnej objętej żądaniem wniosku, wówczas nie wydaje decyzji merytorycznej (pozytywnej bądź negatywnej) lecz obowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania wszczętego złożonym wnioskiem, jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W tym miejscu wyjaśnić przyjdzie, że bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. O bezprzedmiotowości można więc mówić jedynie wówczas, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas to jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy też negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05; LEX 201507). Ponieważ sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, zasadnie organ zastosował przepis art. 105 § 1 K.p.a.
Zaznaczenia wymaga, że decyzja, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron, a jej wydanie przez organ administracji publicznej jest obligatoryjne w przypadku bezprzedmiotowości. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest bowiem okolicznością obiektywną. Oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, LEX nr 82196 oraz z 3 grudnia 2007 r., II OSK 1605/06, LEX nr 427659).
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty w zakresie naruszenia przepisów procedury administracyjnej nie znajdują uzasadnienia. Nie doszło do naruszenia art. 6 oraz art. 105 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 7, art. 10 i art. 77 K.p.a., gdyż organy bezsprzecznie wykazały okoliczności przesądzające o konieczności umorzenia postępowania wszczętego w niniejszej sprawie na wniosek skarżącego, w którym w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił on, że oczekuje od organu administracji publicznej pomocy w formie darów żywnościowych pochodzących z Unii Europejskiej. Podkreślić przyjdzie, że skoro postępowanie zostało wszczęte ww. wnioskiem, to jego bezprzedmiotowość - przejawiająca się brakiem podstaw prawnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania darów z Unii Europejskiej - musiała skutkować umorzeniem postępowania przez organ pierwszej instancji. Zauważyć też trzeba, że na podstawie wniosku skarżącego przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające, w tym skarżący miał możliwość wyrażenia swojego stanowiska bezpośrednio podczas przesłuchania strony w dniu 14 lutego 2014 r. Wobec bezprzedmiotowości postępowania, również organ odwoławczy wydał trafne rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z powyższych względów Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło