II SA/Op 267/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu w przedmiocie wymierzenia grzywny za bezczynność organu po wyroku sądu uchylającym decyzję wydaną w sprawie robót budowlanych na skutek wniosku S. P. z dnia 8 października 2015 r. o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Op 267/15, o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych oraz w pozostałym zakresie odmawiającym przyznania prawa pomocy . S. P. domagał się we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wymierzenia Opolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Opolu grzywny za bezczynność po wyroku Sądu uchylającym decyzję wydaną w sprawie robót budowlanych polegających na remoncie wewnętrznej drogi dojazdowej w [...] na działce nr [...]. W dniu 8 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego) S. P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, doręczone mu w dniu 7 lipca 2015 r., złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że jest osobą starszą, schorowaną i bezrobotną, z orzeczoną 20 % niezdolnością do wykonywania pracy, oczekującą w listopadzie tego roku na kolejne badanie tej niezdolności. Podał, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...], w tym [...] stanowią koszty mieszkania, a pozostałe [...] gwarantuje mu minimalne zabezpieczenie społeczne. Skarżący określił koszt wyżywienia miesięcznego na kwotę ok. [...], a opłat z tytułu: energii elektrycznej - [...], telefonu - [...], komunikacji - [...], korzystania z basenu – [...] oraz wskazał, że ponosi nadto wydatki z tytułu kupna gazet, kosztów utrzymania mieszkania, czy "kosztów towarzyskich" w zależności od zaoszczędzonych na innych kosztach kwot. Stwierdził, że do kosztów utrzymania dochodzą jeszcze koszty związane z utrzymaniem więzi rodzinnych, tj. pozostającą w kraju żoną i dziećmi, które uczą się, względnie studiują. Wyjaśnił, że wynajęcie pokoi we wspólnym domu nie wchodzi w rachubę ze względu na to, że są one zamieszkałe przez jego dzieci i nie ma do nich odrębnego wejścia. Niemożliwe jest też wzięcie pożyczki pod zastaw domu, ze względu na wysokość pożyczki i brak stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski. Podał, że posiada majątek w postaci 1/3 domu o powierzchni 130 m², są to dwa pokoje mające około 40 m² oraz 1/3 działki budowlanej o powierzchni 1500 m² – obydwie nieruchomości stanowią współwłasność z żoną. Skarżący wyjaśnił ponadto, że na okoliczność otrzymywanych zasiłków, informacje przesłane przez niego, znajdują się m.in. w aktach o akt o sygn. II SA/Op 635/14 i II SA/Op 636/14 oraz, że w [...] zamieszkuje na stałe i ze względu na zabezpieczenie społeczne, zdrowotne, finansowe pozostanie tam do czasu otrzymania emerytury bądź renty w [...]. Wobec tego, że oryginały dokumentów odnośnie wydruków z kont bankowych skarżącego i zasiłku otrzymywanego w [...] zostały załączone do akt sprawy II SA/Op 636/14, referendarz sądowy nie wzywał do ich nadesłania, wskazując, że sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy. Na poparcie przytoczonego poglądu referendarz przywołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2010 r. (sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 741357). S. P. do akt o sygn. II SA/Op 636/14, nadesłał również w tłumaczeniu na język polski, pismo z dnia 10 grudnia 2014 r. o przyznaniu przez Centrum Pośrednictwa Pracy powiatu [...] środków na zabezpieczenie potrzeb życiowych. Środki te zostały przyznane F. P., jak wynika z kopii dowodu osobistego S. P., F. jest to jego drugie imię, zgadza się też wskazana w dowodzie i w piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. data urodzenia wnioskodawcy. Środki zostały przyznane na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., w kwocie [...] na miesiąc, w tym [...] na potrzeby podstawowe i [...] na potrzeby mieszkaniowe i ogrzewanie. Z pisma tego wynikało, że przez okres pobierania świadczenia wnioskodawca będzie podlegał [...] ubezpieczeniu rentowemu. Wnioskodawca przesłał także wydruki ze swojego konta bankowego w [...], które obejmują okres od 25 listopada 2014 r. do 12 marca 2015 r. Stan środków na koncie w dniu 27 listopada 2014 r. wynosił [...], a w dniu 17 grudnia 2014 r. wynosił [...]. Kolejno w dniu 12 marca 2014 r. wynosił [...]. Skarżący przelewa co miesiąc: (zlecenie stałe) kwotę [...] z tytułu czynszu na rzecz W. K., kwotę [...] z tytułu zapłaty za usługi telefoniczne, kwotę [...] za energię elektryczną oraz za obsługę konta za 2 miesiące kwota [...]. Skarżący do akt o sygn. II SAB/Op 39/15, przesłał w dniu 18 czerwca 2015 r. kopie zaświadczenia z dnia 3 września 2014 r. z Powiatu [...] o jego 20 % stopniu inwalidztwa, z powodu [...] i [...], stwierdzone z dniem 19 grudnia 2012 r. przetłumaczone samodzielnie przez niego na język polski. Skarżący uzasadniając wniosek wywiódł także, że koszty życia w [...] są znacznie wyższe od kosztów życia w Polsce i do warunków [...] należy odnosić otrzymywane przez niego środki finansowe. Postanowieniem z dnia 10 września 2015 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie z połowy kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz podał, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych ponieść kosztów postępowania, bez spowodowania uszczerbku w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Nie wykazał on natomiast, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Referendarz wskazał przy tym na kwotę miesięcznego dochodu jaką uzyskuje skarżący, tj. [...], że skarżący nie pracuje, a korzysta z pomocy socjalnej w [...], gdzie być może w tym roku uzyska prawo do renty, ze względu na ograniczoną zdolność zdrowotną do wykonywania pracy. Referendarz podniósł, że skarżący przesłał dokument, który potwierdza, że jest on osobą nie w pełni zdrową, ale jednocześnie nie wynika z niego, że jest on całkowicie pozbawiony możliwości podjęcia zajęcia zarobkowego. Zdaniem referendarza, orzekając o przyznaniu prawa pomocy powinno się mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której zdolna do podjęcia pracy, jednakże z wyboru niepracująca osoba, korzysta ze środków budżetu państwa w celu prowadzenia swoich spraw przed sądem i nie ponosi żadnego wysiłku, aby w kosztach tych partycypować w jakimkolwiek zakresie. Referendarz stwierdził, że nie negując trudnej sytuacji na rynku pracy, należy jednak uznać, że skarżący z uwagi na swój wiek (57 lat) i pomimo problemów zdrowotnych, mógłby podjąć zajęcia zarobkowe, chociażby czasowe lub dorywcze i zdobyć dodatkowe środki na zapłatę kosztów postępowania. Ponadto skarżący ma aktualnie stałe dochody w wysokości przekraczającej wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w 2015 r. na kwotę brutto 1750 zł, co daje netto 1286,17 zł. (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1220). Dochód skarżącego jest wyższy zatem od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto, na konieczne koszty swojego utrzymania wydaje miesięcznie [...], czyli [...], a zatem z zasiłku wynoszącego po odjęciu kosztów wynajmu mieszkania, pozostaje mu skarżącemu kwota około [...] ([...] odjąć [...]), tj. ok. [...] miesięcznie. Referendarz nie uwzględnił wydatków wykazywanych jako niezbędne koszty miesięcznego utrzymania, do których skarżący zaliczył koszty basenu, rehabilitacji, butów sportowych, kieszonkowego dla dzieci, czy kosztów reprezentacyjnych, jak koszt wycieczek, czy wieczorów towarzyskich. Koszty te, w ocenie referendarza nie stanowią kosztów, jakie należałoby uznać za służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący ponadto często, jak wynika z jego dużej aktywności we wnoszeniu skarg do Sądu i widocznych w aktach potwierdzeniach odbieranych przez niego osobiście przesyłek, przebywa w Polsce i częściowo tu ponosi koszty życia. Na potwierdzenie tego referendarz podał, że skarżący w latach 2011 do 2015, wniósł do tut. Sądu skargi w 26 sprawach. Natomiast, w sprawie II SA/Op 516/13, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w styczniu 2014 r., wskazując, że przebywa od 1983 r. w [...] i w kraju tym pobiera zasiłek socjalny [...]. Jednocześnie z akt tej sprawy wynika, że w dniu 4 marca 2014 r. S. P. osobiście odebrał w Polsce, skierowaną do niego przesyłkę. Z kolejnych akt z spraw z roku 2013 i 2014 wynika, że skarżący odbierał osobiście przesyłki w Polsce, np. w aktach o sygn. II SAB/Op 69/13, w dniu 10 stycznia 2014 r., w aktach o sygn. II SAB/Op 139/14, w dniu 22 maja 2014 r., w aktach o sygn. II SAB/Op 60/14 w dniu 1 września 2014 r. i w dniu 18 grudnia 2014 r. stawił się osobiście na rozprawę przed tut. Sądem, w aktach o sygn. II SAB/Op 69/14 odebrał osobiście przesyłkę w dniu 17 grudnia 2014 r., w aktach o sygn. II SA/Op 564/14 odebrał osobiście przesyłkę w dniu 3 lutego 2015 r., a wcześniej w dniu 13 stycznia 2015 r. osobiście stawił się na rozprawie. Powyższe daty obecności wnioskodawcy w Polsce, w ocenie referendarza, potwierdzają zatem jego częste pobyty w tym kraju. Uwzględniając powyższe okoliczności, referendarz sądowy postanowił zwolnić skarżącego częściowo z kosztów, tj. w połowie kosztów sądowych, a więc z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi, wynoszącego 200 zł na podstawie § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221. poz. 2193 z późn. zm.), to jest z kwoty 100 zł. Przy tym referendarz podniósł, że zwolnienie skarżącego z połowy kosztów sądowych obejmuje także koszty, do uiszczenia których może być skarżący zobowiązany na przyszłość. Przykładowo referendarz podał, że skarżący został zatem przykładowo zwolniony z połowy opłaty kancelaryjnej wynoszącej przed zwolnieniem 100 zł, obligatoryjnej w razie wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku i z połowy wpisu wynoszącego przed zwolnieniem w przypadku wnoszenia skargi kasacyjnej 100 zł. Reasumując swoje wywody referendarz podał, że skarżący byłby obowiązany ponieść te obie opłaty w kwocie każda po 50 zł. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 18 września 2015 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu w terminie 7 dni. Termin ten upłynął w dniu 25 września 2015 r. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 6 października 2015 r., wydanego na zasadzie art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poinformowano skarżącego o obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, a to w terminie 7dni od dnia doręczenia pisma informującego, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 października 2015 r. (por. k-45 akt) i w tym samym dniu, skarżący złożył za pośrednictwem poczty, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podał, że jest osobą starszą, schorowaną i bezrobotną, z orzeczoną 20 % niezdolnością do wykonywania pracy. Podał, że cała dokumentacja dotycząca jego statusu materialnego, jak również zdrowotnego znajduje się w posiadaniu Sądu, w związku z poprzednio złożonymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...], w tym [...] stanowią koszty mieszkania, a pozostałe [...] gwarantuje mu minimalne zabezpieczenie społeczne. Określił koszt wyżywienia miesięcznego na kwotę ok. [...], a opłat z tytułu: energii elektrycznej - [...], telefonu - [...], wyżywienia - [...], koszty zakupu odzieży – [...], koszty renowacji mieszkania – [...], środki przeciwbólowe – [...]. Podał, że w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia i leczeniem szpitalnym, niezbędna jest mu rekonwalescencja w postaci pobytu w rodzinnym domu, a to z kolei wiąże się z dodatkowymi wydatkami, których wysokości jednak nie można określić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek skarżącego z dnia 8 października 2015 r. o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Powyższe wynika z faktu, że poprzedni wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, obejmujący żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, został rozpatrzony przez referendarza sądowego, który to postanowieniem z dnia 10 września 2015 r. (posiadającym cechy prawomocności), przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od połowy kosztów sądowych oraz odmówił przyznania tego prawa w pozostałym zakresie. Zatem kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, tj. w zakresie, który był przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego, należało potraktować jako ponowny wniosek skarżącego o zmianę postanowienia z dnia 10 września 2015 r., złożony w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej jako: "P.p.s.a." Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Podkreślić przy tym należy, iż zmiany okoliczności sprawy to wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Przy czym przepis art. 165 P.p.s.a. może być zastosowany tylko w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych dotyczących strony skarżącej (por.: postanowienie NSA z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 416/05). Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia przyjętego do rozpoznania wniosku nie wskazuje na pogarszającą się sytuację materialną skarżącego. Brak jest zatem podstaw do uznania, że wskazał on na nowe i mające wpływ na jego sytuację majątkowo-finansową okoliczności, które wskazują na niemożność uiszczenia połowy kosztów sądowych, czyli na obecnym etapie postępowania - połowy wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W obecnie rozpatrywanym wniosku skarżący powiela bowiem podstawy żądania przyznania prawa pomocy, takie jak: wiek, bezrobocie, choroba, czy samotne zamieszkiwanie poza granicami kraju. Także dane finansowe dotyczące jego sytuacji życiowej nie uległy zmianie, bowiem skarżący wskazuje podobną, jak poprzednio, wysokość uzyskiwanego dochodu i wydatków z tytułu koniecznego utrzymania. Skarżący nie poszerzył także materiału dowodowego o nowe dokumenty, mające potwierdzać jego złą sytuację materialną. Wręcz przeciwnie, odsyła do znajdujących się już w aktach spraw sądowych dokumentów, złożonych m.in. w sprawach o sygn. akt II SAB/Op 61/15, czy II SA/Op 635/14, II SA/Op 636/14, II SA/Op 637/14. Wprawdzie skarżący podnosi, że uległa zwiększeniu kwota wydatkowana przez niego na opłaty czynszowe (obecnie: [...], poprzednio: [...]), ale jednocześnie zaznacza, że od 1 października 2015 r. został zwiększony także zasiłek socjalny (poprzednio: [...], obecnie: [...]), mający na celu m.in. pokrycie kosztów mieszkaniowych skarżącego(w tym podwyżki czynszu) i jego pozostałych potrzeb bytowych. Ponadto, skarżący wskazał, że z uwagi na pogorszenie się jego zdrowia, zalecono mu pobyt na łonie rodziny, tj. w Polsce, co z kolei wiąże się z dodatkowymi wydatkami, wysokości których nie można określić. Z uwagi jednakże na lakoniczność twierdzeń skarżącego, nie popartych żadnymi konkretnymi wyliczeniami, specyfikacją wydatków, czy wręcz przedłożeniem stosownych dokumentów, trudno przyjąć pogląd, że skarżący wykazał zmianę swojej sytuacji materialnej. Co więcej, trudno przyjąć, że sytuacja ta w jakikolwiek sposób w ogóle pogorszyła się. Tym samym, nie można uznać, że w sprawie zaistniała zmiana okoliczności sprawy uprawniająca Sąd do odmiennej oceny sytuacji materialnej skarżącego, niż ta dokonana przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 10 września 2015 r. Wobec powyższego uznać należało, że w sprawie nie doszło do istotnej zmiany sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tychże powodów, działając na podstawie art. 165 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.