II SA/Op 33/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 9 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. K., działając przez swojego pełnomocnika radcę prawnego T. P., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 9 listopada 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, w kwocie 12.000 zł. Skarżący złożył wraz ze skargą na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skarżący uzasadniając wniosek podał, że nie posiada środków pozwalających na poniesienie kosztów postępowania, z uwagi na liczne prowadzone względem niego postępowania egzekucyjne. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotna małżonką, nie mającą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ich jedyny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni ok. [...] m 2, o wartości ok. [...] tys. zł. Skarżący osiąga dochód miesięczny z prowadzonej działalności gospodarczej ok. 1600 zł, ma kredyt mieszkaniowy 800 zł, koszty ponoszone na mieszkanie to 500 zł, opłaty za media 200 zł. Pismem z dnia 1 lutego 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, uznając dane zawarte w formularzu za niewystarczające do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, wezwał go, działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do złożenia w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania, następujących wyjaśnień i dokumentów: - poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014, a także 2015 – jeśli te już zostały złożone, lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2014 dochodów skarżącego i jego małżonki, ewentualnie także w roku 2015, - złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach za okres od początku listopada 2015 r. do końca stycznia 2016 r. - poświadczonych za zgodność oryginałem deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące (od początku listopada 2015 r. do końca stycznia 2016 r.), - zestawienia przychodów ze sprzedaży za okres od początku listopada 2015 r. do końca stycznia 2016 r.), - zestawienia kosztów zakupu za okres od początku listopada 2015 r. do końca stycznia 2016 r. - w przypadku gdyby rachunki bankowe były zajęte, przedstawienie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków- stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, - podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp. i z jakich środków je ponoszą, a także jaka danego kwota kredytu pozostała skarżącemu do spłaty, - podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach, pełnią funkcję członka zarządu lub prokurenta w spółkach, jeżeli tak należy wymienić w jakich spółkach, jaka jest wartość nominalna tych udziałów, czy z tytułu posiadania udziałów w spółkach lub pełnienia w.w funkcji uzyskują jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego, - podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy wymienić jakie, jakiej marki, typ, rok produkcji i wartość rynkową tych pojazdów, przez nadesłanie zaświadczenia z właściwego Wydziału komunikacji o posiadaniu lub braku pojazdów mechanicznych, - podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym poza dochodami wnioskodawcy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskują inne dochody (np. z tytułu prac dorywczych, sezonowych, udziału w spółkach, pełnienia funkcji w spółkach, umowy zlecenia, umowy o dzieło, inne), jeżeli tak to w jakiej wysokości, czy korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Pełnomocnik skarżącego odebrał wezwanie w dniu 8 lutego 2016 r. i strona skarżąca nie odpowiedziała na nie do dnia dzisiejszego. Termin natomiast dla strony skarżącej na uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpoczął bieg w dniu 9 lutego 2016 r. i zakończył się w dniu 18 lutego 2016 r. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co określa art. 245 § 3 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie następuje, gdy osoba prawna ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W tym miejscu przychodzi wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, Program Lex nr 535035, zamieszczone też w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Program Lex nr 507290, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Program Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191. obydwa zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący natomiast, nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący bowiem nie przesłał żadnego z żądanych dokumentów i wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej, Nieudostępnienie powyższych dokumentów przez powoduje wątpliwości co do jego stanu majątkowego, stwarzając domniemanie, że dokument te mogłyby w istocie wykazać, iż jest ona lepsza od przedstawionej we wniosku przez skarżącego. Skarżący zatem, pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a., nie wyjaśnił swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. W tym miejscu podkreślić należy, że brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącego i jego żony, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I GZ 170/11, internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania skarżącego i jego rodziny. W tych okolicznościach wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Reasumując brak jest zatem podstaw do oceny, iż skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie go z opłat sądowych, w tym obecnie z wpisu, który wynosi w sprawie 400 zł, stosownie do § 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.