II SA/Op 384/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od opłat sądowych w całości w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Postanowieniem z dnia 26 października 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę i odrzucił wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd uznał, że w zakreślonym ustawowo terminie nie doszło do wykonania wezwania Sądu, polegającego na usunięciu braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu określającego umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej. Stąd, w ocenie Sądu, wniesiona skarga Spółki dotknięta była brakami uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu i skarga ta nie mogła skutkować wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższych względów nie można było także nadać biegu wnioskom o wstrzymanie zaskarżonej decyzji i o przyznanie prawa pomocy. W dniu 10 grudnia 2015 r., wpłynęła do tut. Sądu skarga kasacyjna Spółki na zapadłe w sprawie postanowienie, na skutek to której skargi, Przewodniczący Wydziału II wezwał pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wezwanie to doręczono Spółce w dniu 21 grudnia 2015 r., a pismem z dnia 22 grudnia 2015 r. Spółka wniosła o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, na zarządzenie referendarza sadowego, wezwano pełnomocnika Spółki do usunięcia braków formalnych wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu typu PPPr. Wezwanie zostało doręczone w dniu 8 stycznia 2016 r., co potwierdza adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-71 akt). W odpowiedzi na powyższe, nadesłano za pośrednictwem poczty w dniu 14 stycznia 2016 r. (data stempla) wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów sądowych, bądź o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała na złą sytuację finansową, powodującą niemożność uiszczenia kosztów sądowych. Podała, że posiada niski kapitał zakładowy w wysokości 5.000 zł, a w ubiegłym roku odnotowała ujemny wynik finansowy. Podniosła, że uiszczenie kosztów sądowych może nadwyrężyć kondycję finansową Spółki, a nawet narazić ją na utratę płynności finansowej, bowiem skarżąca nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi. W dalszej części wniosku Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych i zysk lub strata wykazuje stan zerowy. Rachunek bankowy Spółki zajęty jest przez Izbę Celną w [...], a Spółka posiada zobowiązania z tytułu 15 decyzji wydanych przez urzędy celne o nałożeniu kar finansowych po 12.000 zł. W dniu 2 lutego 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej Spółki do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przez złożenie dokumentu określającego umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych wniosku spowoduje odrzucenie wniosku. Wezwanie o podanej treści zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 5 lutego 2016 r. (k-80 akt sądowych), a żądany dokument, w postaci aktualnego wypisu z KRS, nadesłano przesyłką pocztową w dniu 8 lutego 2016 r. (data stempla). Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji, skarżąca Spółka dołączyła do akt sprawy dokumenty: CIT-8 za 2014 r., wyjaśniając, że za 2015 r. jeszcze nie został złożony; VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy, tj. lipiec – grudzień 2015 r.; sprawozdanie finansowe za okres obrotowy od 15 kwietnia do 31 grudnia 2014 r.; bilans za dzień 31 grudnia 2014 r.; rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2015 r. i 31 grudnia 2015 r.; wyciąg z rachunku bankowego od listopada 2015 r. do chwili obecnej, zaznaczając, że rachunek bankowy został zajęty na poczet egzekucji kar finansowych; kserokopie zajęć Jednocześnie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki; Spółka nie zatrudnia pracowników na podstawie umów o pracę, a posiada współpracowników na podstawie umów cywilnoprawnych. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 tej ustawy zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Przedstawiona sytuacja materialna Spółki wynikająca z zebranego materiału dowodowego, stwarza możliwość poniesienia opłat sądowych, a w szczególności wpisu od skargi kasacyjnej, warunkującego dalsze procedowanie w sprawie. Strona skarżąca, która jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, funkcjonuje w obrocie prawnym od dwóch lat; posiada kapitał zakładowy w wysokości 5.000,00 zł, a przychody Spółki za okres od 15 kwietnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. wyniosły: 237.796,39 zł, koszty: 234.170,62 zł, a zysk to 2.936,77 zł (co wynika z rachunku zysków i strat za 2014 r.). Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika strata w wysokości 19.747,41 zł. Deklaracje VAT-7 za miesiące: sierpień, wrzesień i październik 2015 r. pokazują, że Spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi w podanych miesiącach w wysokości odpowiednio: 29.462 zł, 33.313 zł i 44.580 zł, a także dokonała nabycia towarów i usług, odpowiednio na kwoty: 25.382 zł, 39.158 zł i 49.369 zł. Z deklaracji za VAT-7 za miesiące: listopad i grudzień 2015 r. wynika, że Spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi w podanych miesiącach w wysokości odpowiednio: 42.741 zł i 49.547 zł. Spółka dostarczyła do Sądu także wyciągi z rachunków bankowych obrazujące okres od listopada 2015 r. do grudnia 2015 r. Wynika z nich, że Spółka na bieżąco regulowała należności z tytułu np. usług telekomunikacyjnych, obsługi prawnej (1.200 zł miesięcznie) i księgowej (615 zł), opłat za dzierżawę urządzeń (1.500 zł). Rachunek Spółki w zależności od potrzeb był na bieżąco zasilany wpłatami własnymi A. S., które w omawianym okresie wyniosły łącznie: 11.085 zł. Ponadto, referendarzowi znany jest urzędowo fakt wynikający z innej toczącej się przed tut. Sądem sprawy o sygn. akt II SA/Op II SA/Op 462/15, że w okresie od kwietnia 2015 r. do września 2015 r. wpłaty własne A. S. w omawianym okresie wyniosły łącznie: 36.137,73 zł. Wprawdzie z załączonych wyciągów i oświadczenia Prezesa Spółki wynika, że rachunek bankowy został zajęty, to nie zmienia to faktu, że w okresie trwania niniejszego postępowania sądowego (sprawa zarejestrowana została w tut. Sądzie w dniu 3 września 2015 r.) Spółka posiadała wystarczające środki na opłacenie kosztów sądowych i powinna podjąć działania do zabezpieczenia właściwych środków finansowych na ten cel. Przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy bowiem szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08; wszystkie przywołane w niniejszym orzeczeniu postanowienia dostępne są stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe dane świadczą także po pierwsze o tym, że Spółka posiadała i posiada zamiar prowadzenia działalności gospodarczej i dokonuje planów związanych z jej istnieniem, a ponadto, że dysponuje środkami finansowymi, które pozwalają jej na bieżące uiszczanie należności. Ponoszenie wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może być natomiast podstawą uznania, że Spółka nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Wydatki związane z opłaceniem czynszu za lokale, opłacenie serwisu urządzeń, opłacenie podatku od gier, składki na ubezpieczenie społeczne, obsługa księgowa są normalnymi kosztami prowadzenia z działalności gospodarczej (por.: postanowienie NSA z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt II FZ 878/13). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, czyli np. z najmu, nie mogą mieć przy tym pierwszeństwa zaspokojenia przez zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia od kosztów sądowych (por.: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 693/14). Zauważyć także należy, że wykazywana we wniosku strata bilansowa nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych, ani też nie jest wskaźnikiem jednoznacznie obrazującym sytuację finansową podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por.: postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Oczywistym jest bowiem, że podmiot wykazujący stratę bilansową w danym roku może równocześnie dysponować dużymi zasobami pieniężnymi. W świetle przedstawionych dokumentów brak jest podstaw do zwolnienia Spółki od kosztów sądowych. Nadal bowiem prowadzi ona działalność gospodarczą, dokonuje zakupu towarów i usług, a także sama świadczy usługi. W stosunku do Spółki nie toczy się także postępowanie upadłościowe. Brak jest zatem podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało bowiem, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Tymczasem kondycja finansowa Spółki, wynikająca z przedstawionych danych, w tym osiągnięty w 2014 r. przychód, występowanie obrotów związanych ze sprzedażą świadczonych usług w 2015 roku, wskazuje, że Spółka nie może zostać uznana za podmiot nieposiadający lub niemogący wygospodarować odpowiednimi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Uzyskana w przeszłym roku (a zatem w roku wszczęcia postępowania sądowego) kwota ze sprzedaży, wielokrotnie przekraczała kwotę wymaganego w sprawie wpisu od skargi. W ocenie referendarza wykazane przychody świadczą ponadto o potencjale Spółki do gromadzenia środków finansowych. Dla oceny zasadności wniosku Spółki, która jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, okoliczność uzyskiwania przychodów posiada ogromne znaczenie, ponieważ świadczy o możliwości do gromadzenia środków finansowych, a tym samym o dostępności tych środków w celu pokrycia kosztów sądowych. To uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług, bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą, świadczą w istocie o możliwościach płatniczych Spółki. Nie bez znaczenia dla oceny niniejszego wniosku jest także okoliczność istnienia szczególnej instytucji, przewidzianej w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 z późn. zm.), a mianowicie umożliwiającej zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por.: postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 146/14). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por.: postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11; postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1470/13). Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby działania w tym zakresie zostały podjęte, nawet w przypadku braku właściwych regulacji w umowie skarżącej Spółki, którą można przecież zmienić. Ocena wszystkich tych okoliczności wskazuje, że nie ma wystarczających podstaw do obciążenia budżetu państwa kosztami sądowymi w sprawie zainicjowanej przez A Spółka z o. o., co referendarz wykazał w uzasadnieniu postanowienia. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.