II SA/Op 393/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych oddala skargę. Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez T. R., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 30 kwietnia 2014 r., o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie usług opiekuńczych. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: T. R., wnioskiem z dnia 1 lipca 2014 r., zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie usług opiekuńczych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest za przyznaniem takiej formy pomocy, która zapewni mu pomoc w utrzymaniu czystości w mieszkaniu, przygotowaniu posiłków z uwzględnieniem diety, zakupie artykułów żywnościowych i innych niezbędnych do życia, w higienie, w praniu bielizny osobistej i pościeli, w załatwianiu spraw urzędowych, w dojściu do placówek służby zdrowia i innych, w pielęgnacji i przy ćwiczeniach rehabilitacyjnych zleconych przez lekarza, w podtrzymywaniu psychofizycznej kondycji, tj. m.in. w podtrzymywaniu kontaktów sąsiedzkich, każdego dnia i o każdej porze, jeśli będzie tego wymagała sytuacja zdrowotna lub losowa. Wnioskodawca zwrócił się o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze co najmniej 92 godzin miesięcznie. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, na podstawie art. 50 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.- zwanej dalej ustawą), odmówił przyznania T. R. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ przytoczył brzmienie przepisu art. 50 ustawy oraz przepisu art. 23 i art. 27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a następnie opisał ustalony stan faktyczny w sprawie. Organ podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż T. R. - dalej zwany skarżący, jest żonaty, ale prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe i utrzymuje się renty z tytułu niezdolności do pracy. Z zaświadczenia z ZUS z dnia 5 marca 2014 r. oraz zaświadczenia komornika z dnia 9 kwietnia 2014 r. ustalono, że dochód skarżącego w marcu 2014 r. wyniósł 701,30 zł. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ wskazał, że T. R. jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym i porusza się za pomocą [...]. Nawiązując do treści wniosku, organ wyjaśnił, że opiekunki świadczące usługi opiekuńcze są etatowymi pracownikami organu i świadczą pracę w godzinach od 7.00 do 15.00 bądź od 8.00 do 16.00. Przy czym, w przypadku osób zupełnie samotnych proponowane jest umieszczenie w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym bądź w Domu Pomocy Społecznej. Organ zwrócił też uwagę, że skarżący w dniu 2 sierpnia 2013 r. zawarł związek małżeński. Ze złożonego przez ww. oświadczenia wynika, iż małżonka nie zamieszkuje wspólnie z nim, ale pomaga mu w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, dokonuje zakupów, zmienia i pierze pościel, myje okna. Pomaga także w dotarciu do urzędów i placówek służby zdrowia oraz w wykonywaniu niezbędnych ćwiczeń rehabilitacyjnych, jak i przy czynnościach higienicznych po atakach, organizuje spacery. Organ zaakcentował, że z treści art. 50 ustawy oraz przepisów art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego wynika, iż w pierwszej kolejności do świadczenia usług opiekuńczych wobec małżonka zobowiązany jest drugi małżonek, gdyż poprzez zawarcie związku małżeńskiego małżonkowie mają obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny, którą założyli. Stąd też skoro czynności, o które wnioskowała strona wykonuje jego małżonka, to brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślił również organ, że skarżacy nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałoby, że wymaga przyznania usług opiekuńczych, dołączył jedynie zaświadczenie z dnia 1 kwietnia 2014 r. chirurga ortopedy, z którego wynika, że wymaga on pomocy w czynnościach dnia codziennego, ale brak jest stwierdzenia co do konieczności przyznania usług opiekuńczych świadczonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. R., zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wniósł o nakazanie OPS Nysa i Gminie Nysa doręczenia jego kompletnej dokumentacji wraz z decyzjami, orzeczeniami i opiniami biegłych w zakresie jego stanu zdrowia, a także wszystkich zaświadczeń lekarskich; kompletnych sprawozdań do Urzędu Wojewódzkiego z rozliczanych środków pieniężnych na realizację usług opiekuńczych; zmianę decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów odwoławczych. Wystąpił również o nakazanie organowi wypłacenia osobie mu pomagającej równowartości niewykonanego przez OPS Nysa świadczenia w górnej granicy odpłatności za usługi opiekuńcze, ewentualnie o nakazanie organowi wypłacenia tych środków odwołującemu, celem osobistego opłacenia pomocy. W uzasadnieniu odwołujący akcentował, że powoływanie się przez organ na fakt pozostawania w związku małżeńskim i udzielania pomocy przez żonę nie znajduje podstaw zwłaszcza w sytuacji, gdy małżonce odmawia się przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zdaniem odwołującego, ustawa o pomocy społecznej przyjmuje prymat obowiązków państwa przed powinnościami rodzinnymi. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm), zwanej dalej K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał przepisy art. 2, art. 3, art. 36 pkt 2 lit. 1, art. 6 ust. 9 i art. 50 ustawy i stwierdził, że wnioskodawca nie jest osobą samotną w rozumieniu przepisu art. 6 pkt 9 ustawy. Wskazał, że stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni lub zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Stąd też koniecznym było ustalenie czy wnioskodawca wymaga pomocy innej osoby i czy niezamieszkująca z nim małżonka taką pomoc zapewnia. Dokonując zatem rozpoznania sprawy i analizując zebrany materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał, że wnioskodawca nie jest osobą samotną i ma zapewnioną opiekę ze strony niezamieszkującej z nim małżonki i dlatego istnieją uzasadnione podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy pomocy w formie usług opiekuńczych. Zdaniem organu, stanowisko takie znajduje uzasadnienie w przepisie art. 50 ust. 2 ustawy. Organ wyjaśnił również, że każdorazowe udzielenie pomocy, także w formie usług opiekuńczych, w sytuacji, gdy nie jest obligatoryjne, winno uwzględniać ogólne zasady pomocowe wynikające z przepisu art. 2 i 3 ustawy. Dlatego też, w przypadku uznania administracyjnego nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek przemawiających za przyznaniem danego rodzaju świadczenia, nie obligują one organu do pozytywnego załatwienia sprawy. Organ podkreślił, iż istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnionych potrzeb innych osób obiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. W następstwie dokonanej analizy w tej sprawie, zdaniem organu, nie ma żadnych powodów, aby dokonana ocena o braku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania pomocy miałaby być odrzucona tylko dlatego, że jest sprzeczna z oczekiwaniami odwołującego. Kolegium odniosło się nadto do pozostałych zgłoszonych żądań odwołania. Skargę na powyższą decyzję złożył w imieniu T. R. pełnomocnik - radca prawny A. W., ustanowiony w ramach prawa pomocy, przyznanego skarżącemu na podstawie postanowienia referendarza sądowego w WSA w Opolu z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt II SO/Op 10/16. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, t.j. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 2 ustawy. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik wnioskował ponadto o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu. W uzasadnieniu podkreślił sytuację życiową i zdrowotną T. R. oraz wskazał - w pierwszej kolejności, że zapadłe rozstrzygnięcie oparte zostało o materiał dowodowy "zebrany w roku 2014 i i na dzień dzisiejszy nieaktualny." Jednocześnie stwierdził, że organy, prowadząc postępowanie dopuściły się naruszenia zasady czynnego udziału strony, tj. art. 10 § 1 K.p.a. W tej materii przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wskazał na poglądy prezentowane w literaturze prawniczej. Następnie zaakcentował cele pomocy społecznej, w tym ten nadrzędny, jakim jest umożliwienie osobom i rodzinom życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Uznał, że w tej sprawie organy naruszyły art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż nieprzyznanie skarżącemu pomocy nie realizuje prawa do zabezpieczenia społecznego obywateli, którzy pozostają bez pracy nie z własnej woli. Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż organom znana jest sytuacja skarżącego, który od wielu lat korzysta z pomocy społecznej, niemniej okoliczność zawarcia przez niego związku małżeńskiego nie pozbawia go uprawnień do świadczeń pomocowych. Skoro najbliżsi nie udzielają skarżącemu pomocy, stąd w tej sprawie zachodzi przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, natomiast organy orzekały w oparciu o art. 50 ust. 1 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie, a w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r., sygn. akt II SA/Op 393/16, Sąd orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz argumentację w niej zawartą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego w dacie wydania zaskarżonego aktu, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego, uzasadniających zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Prawidłowo też do ustalonego stanu faktycznego zastosowano przepisy prawa materialnego. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...], odmawiającą przyznania T. R. świadczenia w formie usług opiekuńczych. Przystępując zatem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasady przyznawania świadczenia stanowiącego przedmiot wydanej w sprawie decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.- zwanej nadal ustawą). W art. 2 ustawy zawarta została ogólna zasada dotycząca pomocy społecznej, zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Decyzje takie mają charakter uznaniowy. Dostrzec również trzeba, iż kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a. Od razu też podnieść trzeba, w związku z zarzutami skargi, że organy administracji publicznej podejmują rozstrzygnięcia na podstawie aktualnego, tj. na dzień wydania decyzji, stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej sprawie - co należy podkreślić - organy procedujące nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, ani też przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę decyzji. W rozpoznawanej sprawie T. R. wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2014 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o przyznanie usług opiekuńczych, które umożliwią mu utrzymanie czystości w mieszkaniu, przygotowywanie posiłków z uwzględnieniem diety, zakupu artykułów żywnościowych i innych niezbędnych do życia, higieny, prania bielizny osobistej i pościelowej, zmiany pościeli, załatwiania spraw urzędowych, dojścia do placówek służby zdrowia i innych, pielęgnacji i przy ćwiczeniach rehabilitacyjnych zleconych przez lekarza, podtrzymywania psychofizycznej kondycji, tj. m.in. w podtrzymywaniu indywidualnych zainteresowań, w organizowaniu i podtrzymywaniu kontaktów sąsiedzkich, każdego dnia o każdej porze, jeśli będzie tego wymagała sytuacja zdrowotna lub losowa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 50 ustawy. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy, pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Przepis ust. 2 art. 50 ustawy stanowi, że usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że przypadek przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy (wobec osoby samotnej) ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia (art. 50 ust. 5 ustawy). Wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości organów pomocy społecznej. Dodać należy także, iż stosownie do treści art. 6 pkt 9 ww. ustawy za "osobę samotną" należy uznać "osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych". Użyte w art. 50 ust. 2 ustawy sformułowanie "mogą być przyznane" oznacza, iż tego rodzaju świadczenie z pomocy społecznej jest świadczeniem uznaniowym (fakultatywnym). Ustawodawca odwołuje się bowiem w tym przepisie do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzów rodzinnych i małżeńskich. Mówiąc w tym przepisie o rodzinie należy przez to rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z osobą wymagającą opieki (art. 6 pkt 14 ustawy). W tym znaczeniu rodzinę zwykle tworzą małżonek, rodzice, dzieci. Niemniej jednak obowiązki tych osób w zakresie opieki istnieją również wtedy, gdy nie mieszkają one wspólnie z osobą potrzebującą opieki, a tym samym, gdy nie tworzą one rodziny w rozumieniu art. 6 ust. 14, gdyż obowiązki te wynikają z prawa rodzinnego. Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że art. 50 ust. 2 ustawy stwarza organowi pomocy społecznej możliwość, a nie obowiązek przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1344/11 - dostępny na stronie internetowej www.orzeczeniansa.gov.pl). Uwzględniając powyższe rozważania o charakterze ogólnym, zgodzić należy się z organami w niniejszej sprawie, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, odmowa przyznania skarżącemu świadczenia w formie usług opiekuńczych, była uzasadniona. Z analizy treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. wywiadu środowiskowego z dnia 14 kwietnia 2014 r., zaświadczenia z ZUS z dnia 5 marca 2014 r., zaświadczenia komornika z dnia 9 kwietnia 2014 r., zaświadczenia lekarza chirurga ortopedy R. P. z dnia 1 kwietnia 2014 r. oraz przesłuchania strony z dnia 14 kwietnia 2014 r. jednoznacznie wynika, iż T. R. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na [...], ma problemy z [...] i korzysta z [...] oraz, że posiada dwójkę dzieci, na które płaci alimenty, a także, iż od 2 sierpnia 2013 r. pozostaje w związku małżeńskim. Na podstawie zeznań skarżącego z dnia 14 kwietnia 2014 r. prawidłowo organ przyjął, że skoro żona strony wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się wnioskodawca, to nie została spełniona także przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, mówiąca o przysługiwaniu pomocy w formie usług opiekuńczych osobie wymagającej wprawdzie pomocy innych osób, ale tylko takiej, która jest tej pomocy pozbawiona. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła, gdyż skarżący ma zaspokojoną pomoc w czynnościach, o które zwracał się do organu. W konsekwencji, w tym stanie faktycznym zasadne było nie tylko uznanie przez organy, że T. R. nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ustawy, ale także, że nie została spełniona przesłanka związana z pozbawieniem strony pomocy, o której stanowi art. 50 ust. 2 ustawy. Wyjaśnić bowiem należy, iż określone w art. 6 pkt 9 ustawy pojęcie "osoby samotnej" należy odczytywać łącznie z pojęciem "osoby samotnie gospodarującej", wskazanym w art. 6 pkt 10 ustawy. "Osobą samotną" jest - osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (pkt 9), przy czym "osobą samotnie gospodarującą" jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 10). Zatem osobą samotną jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych, ani zstępnych. Skoro, skarżący pozostaje w związku małżeńskim i posiada dwoje dzieci, na które płaci alimenty, to w rozumieniu przepisów ustawy, nie może zostać uznany za osobę, której dotyczy regulacja zawarta w art. 50 ust. 1 ustawy. Przypomnieć należy bowiem, że sam skarżący w oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2014 r. złożonym do protokołu wskazał, że jego żona – J. M., pomaga mu w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, udziela pomocy po przebytych atakach [...], pomaga w dotarciu do placówek służby zdrowia oraz organów państwowych, pomaga w wykonywaniu ćwiczeń, robi zakupy, zmienia pościel, myje okna, pomaga przy noszeniu niezbędnych rzeczy do rehabilitacji, pomaga w wyuczonych ćwiczeniach w warunkach domowych wskazanych przez lekarza, organizuje spacery. Powyższa okoliczność, w ocenie Sądu, uzasadniała stanowisko organu na dzień rozstrzygnięcia, że skoro żona skarżącego wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się on sam, to nie została spełniona również przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, mówiąca o przysługiwaniu pomocy w formie usług opiekuńczych osobie wymagającej wprawdzie pomocy innych osób, ale tylko takiej, która jest tej pomocy pozbawiona. Zauważyć trzeba także, iż prawidłowo organy powołały się na przepisy prawa rodzinnego, które nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.- zwanej dalej jako K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka fakt odrębnego zamieszkiwania małżonków. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skoro T. R. ma zapewnioną opiekę ze strony małżonki, to zasadnie organy odmówiły udzielenia pomocy w postaci żądanych usług opiekuńczych. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające w sprawie organy obu instancji przeprowadziły bowiem postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i 80 K.p.a. Materiał dowodowy został przez organy zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują w nim uzasadnienie. Nie budzi też wątpliwości Sądu dokonana przez organy ich interpretacja, a orzeczona odmowa przyznania T. R. usług opiekuńczych mieści się w granicach uznania administracyjnego. Odnosząc się do akcentowanego zarzutu skargi związanego z naruszeniem zasady czynnego udziału strony - art. 10 § 1 K.p.a., należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie nastąpiło i uniemożliwiło ono skarżącemu dokonanie konkretnych czynności procesowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11, LEX nr 1286271; z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 747/14, LEX nr 2108802; z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1994/14, LEX nr 2108318). Natomiast w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ odwoławczy orzekał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji, do zarzutów odwołania organ odniósł się w sposób wyczerpujący, a skarżący nie przedstawiał też na etapie postępowania odwoławczego dodatkowych dowód czy okoliczności w sprawie. Ponieważ skarżący nie wykazał w jaki sposób uchybienie organu odwoławczego wpłynęło na wynik sprawy, ani też jakich czynności procesowych nie dokonał w następstwie niepowiadomienia go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, należało uznać brak wystarczających podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, wobec niedochowania przez organ odwoławczy zasady wynikającej z art. 10 § 1 K.p.a. W przedmiotowej sprawie nie został również naruszony przepis art. 50 ust. 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie. Organy bowiem prawidłowo wyjaśniły brak przesłanek do zastosowania ww. przepisu w tej sprawie. Z uwagi na powyższe, Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji