II SA/Op 437/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej na skutek wniosku A. M. i K. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 437/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A. M. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 lipca 2015 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej. Powyższy wyrok został ogłoszony na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r., przez odczytanie sentencji i ustne podanie zasadniczych powodów rozstrzygnięcia. Orzeczenie stało się prawomocne od dnia 19 stycznia 2016 r. Skarżący pismem z dnia 28 stycznia 2016 r., nadanym przesyłką pocztową w dniu 28 stycznia 2016 r. (data stempla), zwrócił się do tut. Sądu o przesłanie kopii wyroku z pouczeniem i wskazanie trybu odwołania. Podał, że w grudniu, drogą telefoniczną zwrócił się do Sądu o wstrzymanie się do końca 2015 r. z nadsyłaniem do niego korespondencji, z uwagi na wyjazd w odwiedziny do córki, która mieszka w [...]. Na skutek zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 1 lutego 2016 r., wezwano skarżącego do wyjaśnienia: czy pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. skarżący zwrócił się o wydanie odpisu sentencji wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r., a w takim przypadku należy uiścić opłatę kancelaryjną w kwocie 10 zł. Jeśli natomiast intencją skarżącego jest domaganie się sporządzenia przez Sąd pisemnego uzasadnienia wyroku, należy w ciągu siedmiu dni pod rygorem odrzucenia, przedłożyć pismo z tak sprecyzowanym żądaniem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. Sąd wskazał także, że żądania przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku należy uprawdopodobnić okolicznościami, wskazującymi na brak winy w uchybieniu terminu. Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 lutego 2016 r., na co wskazuje adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdująca się w aktach sprawy (k-69 akt sądowych). W dniu 15 lutego 2016 r., profesjonalny pełnomocnik złożył w siedzibie tut. Sądu wniosek w imieniu A. M. i K. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. oraz dokonał uchybionej czynności, tzn. złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. Uzasadniając złożony wniosek o przywrócenie terminu podał, że strona postępowania, tj. małżeństwo A. M. i K. M. występowali przez tut. Sądem bez udziału profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego ich interesy. W dniu 22 grudnia 2015 r., czyli pięć dni po ogłoszeniu wyroku w niniejszej sprawie, udali się do córki, do [...], na potwierdzenie czego dołączono do akt sprawy bilety lotnicze. U córki małżonkowie przebywali przez okres świąteczny, noworoczny, a także cały styczeń i część lutego 2016 r. Podstawę do przywrócenia terminu stanowi zatem, w ocenie pełnomocnika, niemożność złożenia przez stronę wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem z powodu przeszkody w postaci wyjazdu i pobytu za granicą. W piśmie z dnia 10 lutego 2016 r., A. M. ponowił wniosek o przywrócenie terminu, a także podał przyczynę uchybienia. Zgodnie z jego wyjaśnieniami, wraz z małżonką miał zarezerwowany przelot do [...], w której mieszka ich córka. Wobec tego, zwrócił się telefonicznie do tut. Sądu, aby ten wstrzymał się do końca roku z kierowaniem korespondencji sądowej. Na początku bieżącego roku, skarżący spodziewał się pisma od Sądu na "odrzuconą moją skargę na piśmie (jak było do tej pory)." Dalej skarżący podał, że ponieważ to był okres świąteczny, to spokojnie czekał, ale zaniepokojony brakiem reakcji ze strony Sądu, skontaktował się telefonicznie z Sądem i dowiedział, że jego czekanie było daremne. Z uwagi na okoliczność, że skarżący nie zna się na przepisach prawa, to skontaktował się z radcą prawnym, który ma zapoznać się z problemem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 P.p.s.a., a w myśl § 1 tego artykułu, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto § 4 stanowi, że z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem złożył profesjonalny pełnomocnik, który działał z upoważnienia małżonków A. M. i K. M., czyli odpowiednio skarżącego i uczestniczki postępowania, zwanych w dalszej części: "wnioskodawcami". Podstawę złożonego wniosku, jak wynika z jego treści, stanowiła okoliczność przebywania przez wnioskodawców poza granicami kraju, skutkująca niemożnością złożenia w ustawowym terminie wniosku o doręczenie odpisu zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że wnioskodawcy otrzymali zawiadomienie o wyznaczonym na dzień 17 grudnia 2015 r. terminie rozprawy. Jak wynika z akt sądowych, zawiadomienie w tym zakresie zostało im doręczone w dniu 9 listopada 2015 r. W jego treści zawarto m. in. pouczenie (pkt 1 i 3), że niestawiennictwo strony na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy a także, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, wnioskodawcy uczestniczyli osobiście w dniu 17 grudnia 2015 r. w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, na której pouczono strony o sposobie zaskarżenia zapadłego wyroku (por. protokół rozprawy k: 57-58 akt). W rozpatrywanej sprawie termin złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie, upłynął dla wnioskodawców z dniem 24 grudnia 2015 r. Uwzględniając okoliczność, iż podawaną przyczyną dla której wnioskodawcy uchybili terminowi było przebywanie poza granicami kraju, stwierdzić należy, że momentem ustania przyczyny uchybienia był powrót wnioskodawców do Polski. Z wyjaśnień pełnomocnika wnioskodawców wynika, że poza granicami kraju przebywali oni przez okres świąteczny, przez miesiąc styczeń i część lutego 2016 r. Z tych względów uznać należało, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ponadto, wnioskodawcy dokonali uchybionej czynności, tj. złożyli wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a także opłacili ten wniosek opłatą kancelaryjną w wysokości 100 zł, a zatem spełnili przesłanki z art. 87 § 4 P.p.s.a. Przechodząc zatem do oceny wniosku pod względem spełnienia przez wnioskodawców przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a., tj. uchybienia terminowi bez ich winy wskazać należy, że zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienia NSA: z dnia 9 lipca 2013 r., I OZ 551/13, z dnia 2 lipca 2013 r., II OZ 530/13). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Oceniając wskazane przez pełnomocnika wnioskodawców okoliczności, mające świadczyć o braku zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności, Sąd doszedł do przekonania, że nie mogą one stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Jako przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu przywołano okoliczność, że w czasie wyznaczonym do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, wnioskodawcy przebywali poza granicami kraju. Tymczasem należy wskazać na ugruntowaną w tym zakresie linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w której przyjmuje się, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2014 r., sygn. I GZ 286/14). Mając na względzie powyższe uznać należało, że sam fakt pobytu wnioskodawców za granicą nie może stanowić okoliczności uprawdopodabniającej ich brak winy w uchybieniu terminu. Wnioskodawcy powinni bowiem mieć świadomość, że złożenie skargi do sądu skutkować będzie wszczęciem określonych procedur, w tym zgłaszania wniosków procesowych wymagających inicjatywy ich samych jako stron postępowania, do których to wniosków zalicza się m.in. żądanie doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Podniesione przez wnioskodawców okoliczności, nie wykluczały natomiast możliwości dokonania uchybionej czynności procesowej osobiście przez nich samych, skoro byli obecni na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r., na której zapadł wyrok oddalający skargę. Ponadto, nic nie stało na przeszkodzie, aby w celu dokonania uchybionej czynności wnioskodawcy skorzystali z pomocy osób trzecich, np. znajomych, bliskich, bądź przez inną upoważnioną osobę, w tym fachowego pełnomocnika, z którego pomocy skorzystali zresztą w późniejszym etapie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że wnioskodawcy byli na bieżąco pouczani przez Sąd o prawach jakie im przysługują z racji posiadania statusu stron postępowania sądowego. W ramach tego, wnioskodawcy otrzymali listownie zawiadomienie o rozprawie wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach procesowych, wynikających zarówno w przypadku oddalenia skargi, jak i uchylenia zaskarżonego aktu. Ponadto, co podniesiono już wyżej, wnioskodawcy byli obecni na rozprawie, na której pouczono ich osobiście o dalszych zasadach procedowania. W tym stanie sprawy, nie może ostać się argument o nieznajomości przepisów prawa jako przyczynie uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu. Zwłaszcza, że zgodnie z powszechnie przyjętą przez orzecznictwo sądowe zasadą, nikt nie może się skutecznie powoływać się na nieznajomość prawa. Tym samym nieznajomość prawa procesowego nie możne być uznawana jako usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty jest ona zawiniona przez stronę (tak m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. II UKN 519/97). Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 597/08 wskazał, iż powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (tak samo NSA wypowiedział się w postanowieniu z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I FZ 133/08, czy też w postanowieniu z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt I OZ 82/08). Zauważyć ponadto należy, że w przypadku oddalenia skargi, czyli tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, doręczenie zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem, jest czynnością dokonywaną przez Sąd na wniosek strony postępowania. To zatem strona, a nie Sąd, posiada wyłączną inicjatywę w tym zakresie i to od jej działań, a nie Sądu, zależy dalszy przebieg procesu. Wobec tego nie ma znaczenia dla oceny wniosku o przywrócenie terminu twierdzenie wnioskodawców, że kontaktowali się telefonicznie z Sądem, aby ten wstrzymał się z przesyłaniem korespondencji do nich kierowanej, do końca 2015 r., a następnie dopiero wobec braku pisemnej informacji ze strony Sądu, zaniepokojeni brakiem jego reakcji, podjęli działania zmierzające do wyjaśnienia stanu sprawy. Ponownie podkreślić należy, że w opisywanej sytuacji to wnioskodawcy posiadali inicjatywę procesową, a Sąd nie miał obowiązku doręczania z urzędu ani odpisu sentencji wyroku, ani odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wobec powyższego, wskazywany wyjazd za granicę, brak wiedzy na temat procedury sądowej, czy brak oczekiwanej przez wnioskodawców korespondencji sądowej, nie usprawiedliwiają uchybienia terminowi. Podane przez wnioskodawców okoliczności pozostawały bez związku z samą możliwością złożenia stosownego wniosku, a zaistniałego opóźnienia nie usprawiedliwiają wskazywane przez nich przyczyny, mające przemawiać za brakiem ich winy w powstaniu uchybienia. W ocenie Sądu powody, dla których wnioskodawcy nie dopełnili przedmiotowej czynności w terminie, nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia, co uzasadnia stwierdzenie, iż w sprawie niezaistniała okoliczność braku winy strony w uchybieniu terminu. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że wnioskodawcy nie uprawdopodobnili braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnili, że zadbali w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na zasadzie art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu, co orzekł, jak w sentencji.