II SA/Op 463/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie WSA Ewa Janowska WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 26 lipca 2012r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 26 lipca 2012 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Dąbrowa z 30 maja 2012 r. w przedmiocie wymeldowania T. K. z pobytu stałego w S. przy ul. [...] nr [...]. Zaskarżoną decyzję podjęto na podstawie następującego stanu faktycznego: Postępowanie o wymeldowanie T.K. z pobytu stałego w S. przy ul. [...] nr [...], zostało wszczęte na wniosek G. K. zawarty w piśmie z dnia 17 sierpnia 2011 r., w który wnioskodawca poinformował organ, że T.K. opuścił miejsce stałego zameldowania i od 1998 r. nie zamieszkuje w nim. Wójt Gminy Dąbrowa decyzją z dnia 30 stycznia 2008 r., nr [...], działając na podstawie art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu T.K. z pobytu stałego w S. przy ul. [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotowe postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego T. K. zostało wszczęte na wniosek brata G. K. Organ I instancji w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny, a to na podstawie zeznań świadków, stron, przeprowadzonej kontroli meldunkowej, przeprowadzonych oględzin w lokalu uznał, że T. K. opuścił bez wymeldowania dotychczasowe miejsce zamieszkania. Organ zwrócił uwagę na fakt, że T. K. sam zeznał do protokołu, iż od czerwca 1997 r. nie przebywa w miejscu pobytu stałego oraz, że nie ubiegał się w sposób formalny o przywrócenie stanu poprzedniego. Wskazując na brzmienie przepisu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz na charakter rejestracyjny zameldowania stwierdził, że wobec opuszczenia przez T. K. miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania w rozpatrywanej sprawie zostały wyczerpane przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i stąd też należało wymeldować ww. z miejsca pobytu stałego. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. K. We wniesionym odwołaniu domagał się ponownego rozpoznania sprawy, gdyż zapadła decyzja jest dla niego krzywdząca. Argumentował, ze w sierpniu 2012 r. nabędzie prawom do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolności, a brak stałego zameldowania uniemożliwi mu skorzystanie z tego prawa, gdyż na ulicy [...] w [...] nie przebywa od 10 lipca 2010 r., a innego miejsca zamieszkania nie posiada. Wojewoda Opolski zaskarżoną decyzją z dnia 26 lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytaczając poczynione przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego i podzielając jego stanowisko, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają charakter porządkowy, a podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 15 ww. ustawy uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Argumentował organ odwoławczy, że zarzuty odwołania dotyczące prawa odwołującego do przedterminowego zwolnienia z odbywania kary nie mogą być uwzględniane w postępowaniu o wymeldowanie, gdyż postępowanie to dotyczy faktu bądź nie zamieszkiwania w danym miejscu, a nie prawa do zamieszkiwania. Stąd też, zdaniem organu podnoszone przez odwołującego kwestie i argumenty związane z nieprawidłowościami co do sprzedaży nieruchomości w S. przy ulicy [...] nr [...] mogą mieć znaczenie tylko w postępowaniu cywilnym. Celem postępowania o wymeldowanie jest natomiast doprowadzenie do zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności i w konsekwencji do eliminowania tzw. fikcji meldunkowej. Podkreślał, że dowody zgromadzone w sprawie świadczą o tym, że T. K. w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce stałego zameldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wywiódł T. K. W skardze podnosił, że czynił próby polubownego załatwienia sprawy. Decyzja o wymeldowaniu powoduje, jego zdaniem nieodwracalne skutki. Skarżący ponowił nadto zarzuty zawarte w odwołaniu i wskazywał, ze mógłby pogodzić się z decyzją wówczas, gdyby organ usunął błędy, których początek sięga 1997 r. Wojewoda Opolski w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem referendarza tut. Sądu z dnia 22 października 2012 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu oraz zwolniono go z kosztów sądowych. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie mediacyjne nie doprowadziło między stronami do ustaleń, co do sposobu załatwienia przedmiotowej sprawy. Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał żądanie skargi. Oświadczył jednocześnie, że opuszczenie stałego miejsca zamieszkania skarżącego nie wiązało się z pozbawieniem go wolności i osadzeniem w areszcie, nie było jednak dobrowolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270. zwanej dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 ww. ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji, aktów prawa miejscowego, aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 P.p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a przy orzekaniu nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani też nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Przeprowadzona w wyżej wskazany sposób kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazał, iż odpowiada ona prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle powyższego przepisu, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba taka faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7.12. 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001r. sygn. akt II SA/Ka 613/00 – http: //www.nsa gov,pl//)). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest także stanowisko, w pełni akceptowane przez Sąd, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (tak m.in.: wyrok NSA z dnia 25 października 2005r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r. sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok WSA w Lublinie z 29 listopada 2007r., III SA/Lu 332/07). Nie skorzystanie z tych środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, odmowa wymeldowania potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności. W tym miejscu koniecznym jest przypomnienie także, iż wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Stosownie do treści art. 138 § 1 K.p.a., rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego może polegać na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub części i w tym zakresie wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy bądź uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji, bądź też umorzeniu postępowania odwoławczego. Powyższe oznacza, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji, ustalenia czy w sprawie zastosowano prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zatem organ odwoławczy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.) dokonuje oceny prawidłowości i kompletności zebranego w postępowaniu przed organem I instancji materiału dowodowego. Zauważyć należy także, iż w toku postępowania administracyjnego na organie administracji publicznej, stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ciążył obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przedmiotowej sprawie wymóg ten, wobec treści art. 15 ust. 2 ustawy, dotyczył ustalenia, czy skarżący wyprowadził się z przedmiotowego lokalu, czy uczynił to dobrowolnie i w sposób trwały, czy też pod wpływem nacisków i czynności podejmowanych przez brata oraz czy podejmował kroki prawne zmierzające do przywrócenia mu możliwości dalszego zamieszkiwania w spornym lokalu i uczynienia zeń centrum swoich spraw życiowych. Rozpatrując niniejszą sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do wniosku, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego i poprzedzające je postępowanie przed organem I instancji jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Wojewoda Opolski po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przyjął, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu. Organy administracji zasadnie, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym i na podstawie zeznań skarżącego uznały, że opuścił on miejsce stałego zameldowania w 1997 r. W ramach przeprowadzonego postępowania organy ustaliły nadto, że w miejscu stałego zameldowania skarżący nie posiada żadnych rzeczy osobistych (protokół oględzin z dnia 15 grudnia 2011 r.) oraz, że po opuszczeniu spornego lokalu skoncentrował on swoje sprawy życiowe w [...] (pierwotnie na ulicy [...], następnie na ulicy [...]), gdzie zamieszkał ze swoją partnerką i dwójką dzieci. Co więcej do protokołu przesłuchania z dnia 23 maja 2012 r. skarżący zeznał, że te wyżej wymienione lokale stały się jego centrum aktywności życiowej, ponieważ brat uniemożliwiał mu zamieszkiwanie w miejscu stałego zameldowania oraz, że od momentu wyprowadzenia się nie podejmował żadnych kroków prawnych, które zmierzałyby do przywrócenia stanu posiadania to jest nie składał doniesień na policji, ani też nie wystąpił z powództwem do sądu. Powyższe zatem ustalenia pozwalały organom administracji na przyjęcie, że skarżący w istocie opuścił trwale i dobrowolnie lokal mieszkalny. O trwałości opuszczenia stałego miejsca zameldowania nie można, bowiem mówić w sytuacji, gdy osoba zameldowana w nim na pobyt stały opuszcza ten lokal czasowo i zamierza do niego powrócić. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Skarżący w toku prowadzonego postępowania przyznał, iż opuścił miejsce stałego zameldowania w 1997 r., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił dostateczną podstawę do przyjęcia, iż miejsce stałego zameldowania skarżący opuścił trwale i dobrowolnie. Kwestie dotyczące nabycia przez wnioskodawcę, a brata skarżącego spornej nieruchomości i ewentualne wadliwości tego postępowania pozostają bez wpływu na ocenę wystąpienia bądź nie w przedmiotowej sprawie przesłanek, o których stanowi art. 15 ust. 2 ustawy. Tym samym istniały podstawy prawne i faktyczne do utrzymania przez Wojewodę Opolskiego w mocy decyzji o wymeldowaniu skarżącego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślić należy również, że dokonując oceny wystąpienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy należy mieć na uwadze to, iż przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.09.2006r., IV SA/Wa 1073/2006, Lex nr 255681). W świetle powyższego, skargę uznać należało za nieuzasadnioną i stąd też na mocy art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach zastępstwa procesowego adwokata z urzędu Sąd orzeknie postanowieniem. ----------------------- 2