II SA/Op 495/15
WyrokWSA w Opolu2016-01-28
Skład orzekający: Elżbieta Naumowicz, Teresa Cisyk, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Opolski prawidłowo wydał decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylając decyzję Starosty Oleskiego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, a operat szacunkowy stał się nieaktualny?Ratio decidendi
Organ odwoławczy ma prawo wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sytuacji, gdy operat szacunkowy stał się nieaktualny, a organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego i jest uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożonego przez R. G. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 11 września 2015 r. uchylił decyzję Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Gmina Olesno zaskarżyła decyzję Wojewody, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności kwestionując zasadność uchylenia decyzji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości. Gmina podniosła, że kwestia zwrotu nieruchomości została już przesądzona prawomocnym wyrokiem NSA, a nieruchomość została już zwrócona i zbyta.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Gminy Olesno na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 11 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi, wniesionej przez Gminę Olesno, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 11 września 2015 r., nr [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania R. G. od decyzji Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r., nr [...], dotyczącej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej własność Gminy Olesno, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki: nr a, b, c z k.m. [...], o łącznej powierzchni 0,5076 ha, obręb [...], gmina Olesno, KW [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 2 marca 2009 r. R. G. zwróciła się do Starosty Oleskiego o zwrot nieruchomości położonej w [...], stanowiącej obecnie własność Gminy Olesno, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: a, b, c. Podniosła, że mimo upływu 10 lat od zawarcia umowy kupna-sprzedaży przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel, na który została ona nabyta.
Decyzją z dnia 30 marca 2009 r., nr [...], Starosta Oleski odmówił zwrotu żądanej nieruchomości. W wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Opolski, decyzją z dnia 30 czerwca 2009 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji wskazując, że wobec przeniesienia prawa własności ww. nieruchomości w drodze umowy kupna-sprzedaży organ pierwszej instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu skargi R. G. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 30 czerwca 2009 r., wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. (sygn. akt II SA/Op 425/10), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego i poprzedzającą decyzję Starosty Oleskiego, uznając, że zbycie nieruchomości w drodze kupna-sprzedaży było równoznaczne z wywłaszczeniem nieruchomości. Wyrok ten zaskarżyła Gmina Olesno wnosząc skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. oddalił, podtrzymując w całości argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.
W związku z powyższym, Starosta Oleski decyzją z dnia 21 sierpnia 2012 r., nr [...], orzekł o przeniesieniu prawa własności ww. nieruchomości na rzecz R. G. i ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu należnego Gminie Olesno odszkodowania. Od decyzji tej R. G. wniosła odwołanie, zarzucając organowi błędną interpretację przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207 poz. 2109, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 21 września 2004 r. W następstwie rozpoznania odwołania Wojewoda Opolski uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 21 sierpnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta Oleski decyzją z dnia 5 września 2013 r., nr [...], orzekł o zwrocie ww. nieruchomości na rzecz R. G. (pkt 1) i ustalił wysokość waloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania należnego Gminie Olesno w kwocie 46.550 zł (pkt 2) oraz rozłożył ww. należność na 10 równych rat płatnych do 31 października kolejnego roku, począwszy od 2013 r. (pkt 3).
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, R. G. wniosła kolejne odwołanie podnosząc zarzut błędnej interpretacji przepisów art. 140, art. 150 ust. 1, art. 151 ust. 1, art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r., w szczególności paragrafów: 3 pkt 2, 4 pkt 3, 5 pkt 2, 18, 19, 26.
Decyzją z dnia 29 listopada 2013 r. Wojewoda Opolski na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Wojewoda wyjaśnił, że Starosta Oleski określając wysokość odszkodowania prawidłowo zastosował przepisy ustawy i ustalając wysokość odszkodowania oparł się na operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego K. O. z dnia 20 lipca 2013 r., jednak przed wydaniem decyzji nie dokonał wszechstronnego zbadania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego w zakresie niewykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele wywłaszczeniowe, co skutkowało nieprawidłowym sporządzeniem operatu szacunkowego.
W wyniku skargi wniesionej przez Gminę Olesno, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 26/14, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że nie zaistniały przyczyny wydania decyzji kasacyjnej określone w 138 § 2 K.p.a., gdyż w ramach postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zgromadził dostępne, a mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie materiały dowodowe, do których organ odwoławczy merytorycznie się nie odniósł, a jedynie wyraził swoje wątpliwości. Sąd uznał, że organ odwoławczy obowiązany był dokonać oceny tego materiału dowodowego i przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli w jego ocenie zachodziła taka potrzeba. W szczególności, uznając stanowisko rzeczoznawcy, a co za tym idzie organu pierwszej instancji za nieumotywowane i niewystarczające, winien skorzystać z regulacji art. 136 K.p.a., która pozwala na zwrócenie się do rzeczoznawcy majątkowego o uzupełnienie operatu poprzez wyjaśnienie wszelkich zgłaszanych przez odwołującą wątpliwości.
Następnie Wojewoda Opolski wydał decyzję z dnia 1 października 2014 r., nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r.
W wyniku rozpoznania skargi wywiedzionej od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 590/14, uchylił zaskarżoną decyzję. W wyroku tym Sądu stwierdził, że oceniając ponownie ten sam materiał dowodowy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy zrezygnował z wyjaśnień w obrębie warstwy operatu i uznał ustalenia biegłego za prawidłowe, czym naruszył przepisy art. 136 K.p.a, a tym samym nie zastosował się też w pełni do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 31 marca 2014r., co uzasadnia stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a. Nadto, wydając zaskarżoną decyzję nie zwrócił uwagi na sposób ustalenia w decyzji organu pierwszej instancji terminu rozpoczęcia spłaty należności tytułem zwrotu odszkodowania. W punkcie 3 osnowy decyzji określono bowiem, że raty roczne płatne są do 31 października każdego kolejnego roku kalendarzowego począwszy od 2013 roku. W ocenie Sądu, decyzja powinna orzekać o terminach zwrotu określonych zgodnie z art. 9 ustawy, który w sposób sztywny określa termin wykonalności decyzji i nie przewiduje żadnych jego modyfikacji przez organy orzekające. Określenie rozpoczęcia biegu terminu od 2013 r. nie znajdowało zatem oparcia w wyżej przytoczonych przepisach i nastąpiło z naruszeniem art. 9 oraz art. 141 ust. 2 ustawy. Wadliwość decyzji organu pierwszej instancji w tej części organ odwoławczy winien skorygować w ramach kompetencji wynikających z art. 138 § 2 K.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, opisaną na wstępie decyzją z dnia 11 września 2015 r., nr [...], Wojewoda Opolski, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 9a oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 i ust. 4, art. 141 i art. 142 ust. 1, art. 217 ust. 2 i art. 227 w związku z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782, z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n., uchylił w całości decyzję Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu organ odwoławczy przestawił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, że R. G. wniosła o zwrot nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr a, b i c, przejętych na rzecz Skarbu Państwa od ówczesnej właścicielki H. F. – z przeznaczeniem na [...] i drogi dojazdowe. Do przeniesienia własności doszło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 21 grudnia 1987 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w Oleśnie, za Rep. A nr [...]. W wyniku tego aktu odłączono z księgi wieczystej nr KW [...] działki o nr: a, c, b, d i założono nową księgę wieczystą nr KW [...], ujawniając w niej prawo własności Skarbu Państwa. Działka nr d została przejęta z przeznaczeniem na [...], które zostały utworzone, natomiast działki: nr a, nr c, nr b nabyto na utworzenie [...] i dróg dojazdowych, ale – do dnia złożenia wniosku o zwrot – cel ten nie został zrealizowany. Nieruchomości zostały zbyte na rzecz Skarbu Państwa za cenę określoną w ww. akcie, tj. 1.249.617 zł. Za przejęty grunt nie przyznano nieruchomości zamiennej. Organ ustalił, że R. G. jest jedyną spadkobierczynią H. F. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Cywilny, z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt [...]). Zaznaczył, że przedmiotowe nieruchomości, o zwrot których ubiega się R. G., zostały sprzedane przez ówczesną właścicielkę Skarbowi Państwa przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Jednak, skoro umowa została zawarta w związku z przeznaczeniem opisanych działek na [...] i drogi dojazdowe, organ przyjął, że Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość na cel użyteczności publicznej, na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.), która w tej dacie regulowała problematykę wywłaszczania. Tym samym, w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którym przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dalej organ wywodził, że uwzględnienie wniosku R. G. należało ocenić w świetle przepisów rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego zapisy regulują zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz przytoczył treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ww. ustawy. Wskazał, że organ pierwszej instancji ustalił, że na nabytych przez Skarb Państwa działkach, o zwrot których wystąpiła R. G., nie został utworzony [...], a zatem nie został zrealizowany cel wywłaszczenia określony w umowie z dnia 21 grudnia 1987 r. i decyzją z dnia 5 września 2013 r. orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni. Zaznaczył, że kwestie związane z ustaleniem wysokości podlegającego zwrotowi odszkodowania zostały kompleksowo uregulowane art. 140 i art. 217 u.g.n. Przywołując brzmienie powołanych przepisów, Wojewoda wyjaśnił równocześnie, że stosownie do art. 141 u.g.n. należności, o których mowa w art. 140, mogą być na wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat, które według art. 141 ust. 3 u.g.n., podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski. Podkreślił, że ustalenie wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi wymaga uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego, przy czym operat szacunkowy powinien być zgodny z przepisami u.g.n. oraz przepisami wykonawczymi, o jakich mowa w art. 159 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji, określając wysokość wymaganego zwrotu odszkodowania oparł się na operacie szacunkowym z dnia 20 lipca 2013 r., sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego K. O.
Jednocześnie Wojewoda wskazał, że decyzja z dnia 1 października 2014 r. została wydana w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 31 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 26/14. Wyrokiem tym Sąd uchylił poprzednie rozstrzygnięcie organu drugiej instancji wskazując jednocześnie, iż w przypadku wątpliwości dotyczących doboru nieruchomości porównawczych organ ten w ramach kompetencji wynikających z art. 136 K.p.a., ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego poprzez wezwanie biegłego rzeczoznawcy do uzupełnienia danych. Z kolei, w ocenie Sądu zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 590/14, organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę, uznał otrzymane od rzeczoznawcy majątkowego wyjaśnienia zawarte w piśmie z 28 lipca 2014 r. za wystarczające oraz zrezygnował ze wskazanej przez Sąd w wyroku z dnia 31 marca 2014 r. możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania biegłego (bądź też wyznaczenia rozprawy administracyjnej). Przy czym Sąd w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. zwrócił uwagę, iż zawarte w operacie dane nie obejmują numerów ksiąg wieczystych działek przyjętych do porównania; do operatu nie dołączono również stosownej dokumentacji, w formie wypisów i wyrysów z dokumentów wykorzystywanych przy sporządzaniu operatu, wymaganej przepisem § 56 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w związku z art. 155 ust. 1 i 2 u.g.n., dotyczącej transakcji stanowiących podstawę dokonanej wyceny, co zdaniem Sądu uniemożliwia matematyczne sprawdzenie poprawności wyliczenia przez biegłego ceny jednostkowej działek przyjętych do porównania, a tym samym ocenę wiarygodności i przydatności operatu szacunkowego, jako dowodu w sprawie. W tych okolicznościach, Wojewoda Opolski, działając na podstawie art. 136 K.p.a., zwrócił się pismem z dnia 2 lipca 2014 r. do rzeczoznawcy majątkowego – K. O. - o uzupełnienie operatu szacunkowego z dnia 20 lipca 2013 r., oraz o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących tego operatu szacunkowego i odniesienie się do uwag zawartych w pismach A. i P. G. z dnia: 20 listopada 2013 r., 24 kwietnia 2014 r., 3 września 2014 r. i 4 listopada 2014 r. W piśmie z dnia 4 sierpnia 2015 r., K. O. wyjaśnił przedstawione mu wątpliwości oraz odniósł się do zgłoszonych w pismach A. i P. G. uwag. Jednocześnie rzeczoznawca majątkowy zaznaczył, iż sporządzony przez niego operat szacunkowy z dnia 20 lipca 2013 r. jest już nieaktualny. Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Na podstawie art. 156 ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego; potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Podkreślić, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdzi, iż operat szacunkowy stał się nieaktualny, a co za tym idzie nie może zostać wykorzystany w prowadzonym postępowaniu, to nie może sam ustalić innej wartości nieruchomości. Konieczne jest wtedy przeprowadzanie dowodu z innego operatu szacunkowego. Zaznaczył, iż w trybie art. 136 K.p.a. może być wprawdzie uzupełniona opinia biegłego, lecz ponowne przeprowadzenie tego dowodu, tj. ponowne sporządzenie operatu szacunkowego, oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W ocenie Wojewody, z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy jest zależne od sporządzenia nowego operatu szacunkowego, zatem odniesienie się do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z dnia 20 lipca 2013 r., jest bezprzedmiotowe.
W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, iż w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. WSA w Opolu wskazał, iż wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na sposób ustalenia w decyzji pierwszoinstancyjnej terminu rozpoczęcia spłaty należności tytułem zwrotu odszkodowania. Zauważył jednak, iż rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia zapłaty na raty podejmuje Starosta, który określa też warunki rozłożenia na raty, czyli rozstrzyga, na ile rat i w jakim okresie rozkłada się zapłatę należności, a także przesądza o wysokości oprocentowania rat oraz o zabezpieczeniu z tego tytułu. Oznacza to, że decyzja organu pierwszej instancji powinna orzekać o terminach zwrotu określonych zgodnie z art. 9 u.g.n., który w sposób sztywny określa termin wykonalności decyzji i nie przewiduje żadnych jego modyfikacji przez organy orzekające. Wojewoda wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, organ pierwszej instancji wydanie decyzji poprzedzi uzyskaniem sporządzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę określenia wysokości zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania, a następnie dogłębnie i wyczerpująco oceni wartość sporządzonego operatu szacunkowego.
We wniesionej skardze Gmina Olesno, zarzucając istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie lub błędną interpretację, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do zwrotu nieruchomości na rzecz R. G. i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie Opolskiemu oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Wojewoda Opolski w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uchylił decyzję Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r., która orzekała o: zwrocie wywłaszczonych nieruchomości na rzecz R. G., wysokości zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania należnego Gminie Olesno w kwocie 46.550 zł oraz o rozłożeniu ww. należności na raty. W ocenie Gminy, zaskarżona decyzja nie powinna obejmować kwestii zwrotu nieruchomości na rzecz R. G., albowiem okoliczność ta została ostatecznie przesądzona wyrokiem NSA z dnia 2 lutego 2012 r. Okoliczności tej na obecnym etapie postępowania skarżąca Gmina nie kwestionuje, tym bardziej, że sporna nieruchomość została zwrócona R. G., która ostatecznie zbyła ją na rzecz innych osób, a okoliczności ta została ujawniona w księdze wieczystej. Ponadto, również odwołanie nie zawierało zarzutów wobec tej części decyzji, a Gmina Olesno nadal zainteresowana jest uzyskaniem należnego odszkodowania, ustalonego zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n. W ocenie Gminy Olesno, w sytuacji gdy nie jest możliwe przeprowadzenie samodzielnych ustaleń w zakresie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania należnego Gminie, niewykluczona jest konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania przez Starostę Powiatowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że skoro zwrot nieruchomości pozostaje w bezpośrednim związku z regulacją wzajemnych roszczeń pomiędzy wywłaszczonym, a jednostką zobowiązaną do zwrotu nieruchomości, gdyż chodzi o uprzednie uzyskane odszkodowanie, nie jest zasadne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jedynie w przedmiocie wzajemnych roszczeń finansowych, co skutkowałoby rozdzieleniem obu kwestii, tj. orzekanie w przedmiocie zwrotu oraz należnych roszczeń.
W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2015 r., skierowanym do Sądu, Starosta Oleski zawarł informację, że R. G. zbyła sporną nieruchomość (ww. działki) i wykonując wezwanie Gminy Olesno dokonała wpłaty należności ustalonych decyzją Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej Gminy Olesno podtrzymał skargę oraz argumentację w niej zawartą. Wskazał na okoliczność, której nie przywołano w skardze, że procedowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jest bezprzedmiotowe zwłaszcza, że w tej części zostało już skonsumowane, gdyż sporna działka została przekazana R. G., dokonano stosownego wpisu w księdze wieczystej, a ostatecznie właścicielka działkę tę zbyła. Dodał, że fakt przekazania nieruchomości nie wpływa na możliwość dalszego procedowania odnośnie odszkodowania, gdyż bez zmiany pozostaje układ stron tego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie przy tym do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. W zakresie dokonywanej oceny legalności nie może jednak wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie i kontrolować legalności działań organów, które nie są związane ze sprawą w jej znaczeniu przedmiotowym.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zdaniem Sądu, decyzja ta odpowiada przepisom prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Przypomnienia wymaga, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 11 września 2015 r., wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., którą uchylono w całości decyzję Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r., nr [...], i przekazano sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Od razu też podkreślić należy, że z uwagi na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomość, ustalenia wysokości odszkodowania i rozłożenia na raty ustalonej kwoty, lecz zagadnienie dotyczące wydania przez organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym decyzji kasacyjnej. Tym samym, ocena Sądu sprowadzała się do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Decyzja kasacyjna jest w istocie rozstrzygnięciem procesowym, gdyż nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Z przepisu art. 138 § 2 K.p.a. bowiem wynika, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dostrzec należy, że określona w powołanym przepisie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, a także uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może tym samym wydać tzw. decyzję kasacyjną, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, które to postępowanie dowodowe ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1952/12, LEX nr 1450732). Przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji może być uzupełniony na podstawie art. 136 K.p.a., jedynie w niezbędnym zakresie. W żadnym natomiast razie organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji.
Powyższe oznacza, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. Treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. winna tym samym być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 K.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 K.p.a. stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 15 K.p.a.). Dlatego też, decyzja kasacyjna nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie wskazuje jakie okoliczności sprawy wynikłe w toku postępowania administracyjnego powinny zostać wyjaśnione, przy uwzględnieniu m.in. zasady prawdy obiektywnej, słusznego interesu obywatela (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2569/12, LEX nr 1358517).
Podnieść również trzeba, że następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót spawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. Ponowne postępowanie, jakie się toczy przed organem pierwszoinstancyjnym, nie jest ani dalszym ciągiem, ani też przedłużeniem postępowania z odwołania, gdyż po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sprawa wraca do poprzedniego (pierwotnego) stanu i postępowanie przed organem pierwszej instancji toczy się od początku, zatem na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny.
Dokonując dalszej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd miał również na uwadze, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 26/14 i z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 590/14.
W związku z tym wyjaśnić należy, że na zasadzie art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Określona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Przywołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wynikający z niego obowiązek może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, podjęcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia: 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11, LEX nr 1336324; 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 55/13, LEX nr 1488128; 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, LEX nr 1598312).
W niniejszej sprawie nie zostały przez organ ujawnione takie okoliczności, a przynajmniej nie wynika to ze zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym, które uzasadniałyby odstąpienie od dokonanej wcześniej przez Sąd oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania.
Dokonując oceny w tej sprawie Sąd miał jednak na uwadze to, że wyrokiem z dnia 31 marca 2014 r. i 17 marca 2015 r. uchylona została jedynie zaskarżona (poprzednia) decyzja odwoławcza, zatem aktualnie kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja została wydana na skutek ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym. W związku z powyższym Sąd przyjął, że wydając zaskarżoną decyzję z dnia 11 września 2015 r. organ związany był, na zasadzie art. 153 P.p.s.a., przede wszystkim w pierwszej kolejności wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 590/14, który zawierał ocenę prawną i wskazania w zakresie ponownego postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym.
W konsekwencji, dokonując oceny w niniejszej sprawie, Sąd badał legalność zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy organ odwoławczy zastosował się do wskazań Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 17 marca 2015 r., czy przeprowadził wymagane postępowanie wyjaśniające i czy następnie - na podstawie ustalonego stanu faktycznego - prawidłowo orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną we wcześniejszych wyrokach.
Zauważyć należy, że podstawą do uchylenia poprzedniej decyzji Wojewody było stwierdzenie Sądu, że oceniając ponownie ten sam materiał dowodowy, organ odwoławczy zrezygnował z wyjaśnień w obrębie tej warstwy operatu i uznał ustalenia biegłego za prawidłowe, a tym samym nie zastosował się też w pełni do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 26/14, czym naruszył art. 153 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd zauważył, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem nie zwrócił uwagi na sposób ustalenia w decyzji pierwszej instancji terminu rozpoczęcia spłaty należności tytułem zwrotu odszkodowania. Wskazał także, że decyzja powinna orzekać o terminach zwrotu określonych zgodnie z art. 9 u.g.n., który w sposób sztywny określa termin wykonalności decyzji i nie przewiduje żadnych jego modyfikacji przez organy orzekające. Określenie natomiast terminu zwrotu od 2013 r. nie znajdowało oparcia w wyżej przytoczonych przepisach i nastąpiło z naruszeniem art. 9 oraz art. 141 ust. 2 u.g.n., a wadliwość decyzji organu pierwszej instancji w tej części organ odwoławczy winien skorygować w ramach kompetencji wynikających z art. 138 § 2 K.p.a.
W związku z powyższym, organ odwoławczy w ponownym postępowaniu podjął czynności wyjaśniające i zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego K. O. o uzupełnienie operatu szacunkowego oraz wyjaśnienie kwestii związanych z uzupełnieniem opisu nieruchomości przyjętych do porównania dla Kompleksu II, dołączenie stosownej dokumentacji w formie wypisów i wyrysów z dokumentów wykorzystanych przy sporządzaniu operatu szacunkowego, wyjaśnienie dokonania wyboru nieruchomości przyjętych do porównania dla Kompleksu I, oraz odniesienie się do uwag strony wniesionych w pismach z dnia: 20 listopada 2013 r., 24 kwietnia 2014 r., 3 września 2014 r., 4 listopada 2014 r. i uzyskał szczegółową informację w tym zakresie (w piśmie z dnia 4 sierpnia 2015 r.). Jednocześnie biegły poinformował organ, że operat szacunkowy określający wartość odszkodowania na dzień 10 lipca 2013 r., jest już nieaktualny. W konsekwencji powyższego, organ odwoławczy uznał, że w ramach art. 136 K.p.a. nie jest uprawniony do przeprowadzenia ponownego operatu szacunkowego, gdyż tego rodzaju postępowanie musi zapaść przed organem pierwszej instancji. W ocenie Sądu, stanowisko Wojewody uznać należało za prawidłowe.
W tym zakresie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że termin z art. 156 u.g.n. dotyczy także organu odwoławczego, albowiem jest on organem merytorycznym w sprawie, jego zadanie nie ogranicza się do kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz polega na powtórnym rozpatrzeniu sprawy. Wobec tego materiał sprawy, jakim jest operat szacunkowy, musi nadawać się do wykorzystania (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 2 października 2012 r., sygn. II OSK 1058/11, LEX nr 1234113; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2000/09, LEX nr 606525). Ustawodawca dopuścił w art. 156 § 4 u.g.n. posługiwanie się operatem po upływie 12 miesięcy od jego sporządzenia, jednak dopiero po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego, które to potwierdzenie następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Potwierdzenie aktualności operatu przez sporządzającego go rzeczoznawcę jest zatem jedynym prawnie dopuszczonym sposobem umożliwiającym skorzystanie z operatu po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. W sytuacji braku potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego - na etapie postępowania odwoławczego - organ odwoławczy nie mógłby podjąć rozstrzygnięcia merytorycznego na podstawie opinii rzeczoznawcy, która straciła swą aktualność. Uchybienie takie jest uchybieniem istotnym, gdyż nie ma możliwości rozstrzygnięcia, czy dane stanowiące podstawę wyceny nieruchomości i w efekcie oparta na nich wysokość odszkodowania są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Oparcie się zatem przez organ odwoławczy na nieaktualnym operacie szacunkowym i ustalenie na jego podstawie wartości odszkodowania spowodowałoby naruszenie art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. oraz art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a.
Dokonując dalszej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że kwestią sporną pomiędzy stronami (wynikającą ze skargi) była zasadność uchylenia przez Wojewodę Opolskiego decyzji z dnia 5 września 2013 r. w części odnoszącej się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie skarżącej Gminy, decyzja ta nie powinna obejmować zwrotu nieruchomości, albowiem okoliczność ta została przesądzona przez NSA w wyroku z dnia 2 lutego 2012 r., a ponadto Gmina przeniosła własność spornej nieruchomości na rzecz R. G., która ostatecznie zbyła tę nieruchomość, co zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z kolei w tej kwestii, w odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski uznał, iż zwrot nieruchomości pozostaje w bezpośrednim związku z regulacją wzajemnych roszczeń i przekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jedynie w przedmiocie wzajemnych roszczeń nie jest zasadne. W tej materii przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 468/15 - dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tak zaistniałym sporem - po wydaniu zaskarżonej decyzji - wyjaśnić w pierwszej kolejności przyjdzie, że wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., na który powoływała się skarżąca Gmina, zapadł na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej przez Gminę Olesno od wyroku WSA w Opolu z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Op 425/10, którym uchylono decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 30 czerwca 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Oleskiego z dnia 30 marca 2009 r. Przedmiotem tamtego postępowania była odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej Gminy, że w wyroku tym NSA ostatecznie przesądził kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należącej do R. G. Z treści powyższego wyroku wynika bowiem, że NSA podzielił jedynie stanowisko WSA w Opolu, co do zasadności zastosowania w sprawie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który dopuszcza co do zasady zwrot nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży zawartej pod rządami ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W następstwie powyższego wyroku, Starosta Oleski wydał decyzję z dnia 5 września 2013 r., nr [...], stanowiącą przedmiot zaskarżonej decyzji niniejszym postępowaniu, mocą której orzekł o zwrocie nieruchomości na rzecz R. G. oraz ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania należnego Gminie Olesno w kwocie 46.550 zł i rozłożył ww. należność na 10 równych rat płatnych do 31 października kolejnego roku kalendarzowego, począwszy od 2013 r. Dodać również trzeba, że decyzje Wojewody Opolskiego z dnia 29 listopada 2013 r. i z dnia 1 września 2014 r., wydane na skutek odwołania od decyzji Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r., stanowiły już wcześniej przedmiot zaskarżenia do tut. Sądu i odnosiły się (rozstrzygały) do całości decyzji pierwszej instancji, nie do części. Okoliczność ta wynika z przedstawionego na wstępie uzasadnienia stanu faktycznego, który kształtuje się następująco: 1) decyzją z dnia 29 listopada 2013 r. organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Starosty Oleskiego z dnia 5 września 2013 r., zaś WSA w Opolu wyrokiem z dnia 31 marca 2014 r., uchylił decyzję odwoławczą; 2) decyzją z dnia 1 października 2014 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji, a WSA w Opolu wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r. uchylił decyzję odwoławczą w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Ponadto, w kontekście zarzutów podnoszonych w skardze, należało mieć również na uwadze regulację z art. 133 P.p.s.a. stanowiącą, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy przedłożonych do wglądu i dokonuje oceny skarżonej decyzji z daty jej wydania. Przy czym w aktach sprawy nie można doszukać się jakiegokolwiek dokumentu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i organ administracyjny kwestii dotyczącej zrealizowania bądź niezrealizowania zwrotu na rzecz R. G. nie oceniał. Dostrzec też trzeba, że zaskarżona decyzja Wojewoda Opolskiego z dnia 11 września 2015 r. wydana została w następstwie wcześniejszych dwóch wyroków i odstąpienie od wiążącej mocy wyroków może nastąpić tylko przy zmianie stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej sprawie, organ bezsprzecznie wykazał tylko zmianę stanu faktycznego, co do wysokości ustalonego w operacie szacunkowym odszkodowania, wobec braku aktualnego operatu szacunkowego. W realiach tej sprawy, ujawnienie przez skarżącą Gminę dopiero w toku postępowania sądowego, tj. w skardze oraz na rozprawie sądowej, nowej okoliczności związanej ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości wnioskodawczyni, powoduje konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji w znacznej części, który zobowiązany będzie do jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i to właśnie na skutek realizacji zaskarżonej decyzji. Podobnie, w przedmiocie odszkodowania również taki obowiązek powstaje, jednakże przy uwzględnieniu aktualnego operatu szacunkowego.
W konsekwencji powyższego podzielić należy stanowisko Wojewody Opolskiego zawarte w zaskarżonej decyzji, że skoro wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie zależne jest od ustalenia kwestii dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i sporządzenia nowego operatu szacunkowego, to brak ten nie mógł być uzupełniony przez organ odwoławczy w trybie art. 136 K.p.a. W tych okolicznościach, organ odwoławczy uprawniony był do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Wynik ponownego rozpoznania sprawy wykaże, czy Gmina Olesno dokonała zwrotu na rzecz R. G. spornych nieruchomości, jak również, czy wnioskodawczyni dokonała wpłaty na rzecz Gminy (stosownie do sygnalizacji Starosty Oleskiego z ww. pisma procesowego).
Nie przesądzając jednocześnie rozstrzygnięcia tej sprawy, zauważyć też trzeba, że jeśli w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, organ będzie zobowiązany do jego umorzenia. Ponadto, przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego nie uzasadniają umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, bo o umorzeniu postępowania administracyjnego, w drodze decyzji, orzekać może właściwy organ. Takie ustalenia wymagają jednak w niniejszej sprawie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 § 1 P.p.s.a. skargę oddalił, jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło