II SA/Op 500/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry na skutek wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 6 października 2015 r., A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (zwana dalej "Spółką"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie 12.000 zł, występując jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swojego wniosku strona skarżąca podniosła, że brak wstrzymania wykonania ww. decyzji może wyrządzić Spółce znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wskazała, że zapłacenie nałożonej przez organy celne kary pieniężnej naruszy w znacznym stopniu płynność finansową Spółki, która w roku 2014 poniosła stratę. Zdaniem skarżącej, taki stan może wywołać konieczność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, której efektem będzie likwidacja przedsiębiorstwa. Dodała też, że łączna kwota wymagalnych kar pieniężnych, które dotychczas zostały nałożone na Spółkę, przekracza kwotę 1 mln zł. Pełnomocnik skarżącej powołał się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wywodząc, że w przypadku Spółki spełnione są wszystkie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie. Stwierdził też, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ obciążenie Spółki karą w wysokości 12.000 zł nie wpłynie na utratę przez nią płynności finansowej, gdyż takiej już dawno nie posiada. Zdaniem organu, pogorszenie kondycji finansowej Spółki stanowi konsekwencję nieprzestrzegania przez nią obowiązujących w zakresie gier hazardowych przepisów prawa, a działalność taka jest nieopodatkowana, a więc nie ujęta w bilansie rozliczeniowym firmy. Ponadto Spółka nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających pozytywne rozpatrzenie wniosku, zaś załączone do skargi sprawozdanie finansowe za 2014 r. obrazuje sytuację sprzed 9 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., dalej P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma charakter szczególny, przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Zagadnienie to było rozważane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten przyjmował m.in., że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14). NSA w kolejnym orzeczeniu podniósł, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14). NSA zważył też, że to w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy". W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że zaskarżony akt prawny, jakim jest decyzja wymierzająca skarżącej karę pieniężną, podlega wykonaniu i możliwe jest wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając złożony wniosek, Spółka powołała się na niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej i wyrządzenia znacznej oraz nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazała, że ponosi straty finansowe, a zapłata nałożonej kary pieniężnej, przy uwzględnieniu łącznej kwoty wymagalnych kar (1 mln zł), spowoduje konieczność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W ocenie Sądu, przedłożone przez stronę skarżącą dokumenty, zgromadzone w aktach sądowych w związku z postępowaniem w sprawie prawa pomocy, nie świadczą o utracie przez nią płynności finansowej. Wręcz przeciwnie, ich analiza prowadzi do wniosku, że Spółka osiąga znaczne przychody i posiada majątek znacznej wartości. Według oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy strony skarżącej, która jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych to 500.850,02 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka miała ponieść stratę w wysokości 167.360,10 zł. Tymczasem według złożonego przez Spółkę sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2014 r. wartość aktywów trwałych wyniosła 500.850,02 zł i wzrosła w porównaniu z 2013 r., bowiem wówczas wynosiła 298.934,35 zł, zaś aktywa obrotowe też wzrosły i łącznie wyniosły 35.624,28 zł. Wartość środków trwałych kształtowała się z kolei na poziomie 500.850,02 zł. W stosunku do roku 2013 r. zmniejszyły się zobowiązania Spółki, powstałe wobec kontrahentów z tytułu dostaw i usług z 243.939,73 zł w 2013 r. do 128.587,96 zł w 2014 r., przy czym w 2014 r. wzrosły zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń z 1.720,56 zł (2013 r.) do 27.398,36 zł (2014 r.). Z przedstawionej na skutek wezwania Sądu deklaracji CIT-8 za 2014 r. wynika natomiast, że Spółka poniosła stratę w wysokości 56.454,26 zł, przy przychodach: 1.688.950,20 zł i kosztach uzyskania przychodu: 1.745.404,46 zł. Ponadto, w 2015 r., co wynika z deklaracji VAT-7K za pierwszy i drugi kwartał 2015 r., Spółka dokonała dostawy towarów na kwotę odpowiednio: 679.992 zł i 548.733 zł; nabyła towary i usługi w wysokości łącznie: 599.701 zł i 642.267 zł. Przywołane okoliczności pokazują, że Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i stosunku do niej nie toczy się postępowanie upadłościowe, likwidacyjne, układowe lub naprawcze. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła, jaką konkretną szkodę lub jakie konkretnie, trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niej nałożonych kar pieniężnych. Podnieść trzeba, że zarówno sama liczba wszczętych wobec Spółki postępowań, jak i wymierzone już Spółce kary pieniężne, nie uzasadniają wstrzymania wykonania decyzji. Tylko w wyjątkowych przypadkach wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata orzeczonej decyzją kary pieniężnej ma charakter odwracalny, ponieważ w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Natomiast, biorąc pod uwagę argumentację wniosku, w ocenie Sądu, Spółka nie wykazała, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Odnosząc się zaś do tych argumentów, które dotyczą uszczuplenia majątku Spółki z uwagi na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazać należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Z kolei, ogólnikowe wskazanie na utratę płynności i zagrożenie likwidacją przedsiębiorstwa nie może być uznane za wykazanie, by zaszły przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 590/15). W tym stanie rzeczy Sąd, działając na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.