II SA/Op 65/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 listopada 2015 r., nr [...] w kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A. K., reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego R. J., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 listopada 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 14 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W dniu 24 lutego 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) został złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek, zawarty w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r., o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący prowadzi jednoosobowo działalność gospodarczą i nie posiada innych źródeł dochodów. Ma na utrzymaniu pięcioro dzieci i w związku z tym część dochodu przeznacza na pokrycie podstawowych potrzeb oraz utrzymanie rodziny. Z pozostałej części pokrywa bieżące wydatki związane z prowadzaniem działalności gospodarczej. Wykonanie decyzji spowoduje nie tylko utratę możliwości pokrycia niezbędnych opłat związanych z prowadzaniem działalności, ale przyniesie również uszczerbek w utrzymaniu własnym i rodziny. Brak należności na zaopatrzenie działalności w towar oraz środków na pokrycie innych wydatków związanych z prowadzeniem zakładu gastronomicznego uniemożliwi dalsze jego funkcjonowanie, co narazi skarżącego na duże straty materialne. Co więcej, brak środków zagrozi dalszemu utrzymaniu się na rynku i może doprowadzić do zlikwidowania działalności. Likwidacja przedsiębiorstwa oznaczałaby natomiast utratę zasadniczego dochodu rodziny. Czynności te mogą więc spowodować po stronie skarżącego dużą i nieodwracalną szkodę, natomiast powrót do stanu poprzedniego po zakończeniu postępowania i uwzględnieniu skargi, może nie nastąpić lub być utrudniony, co wymagać będzie dużego nakładu sił i środków. Jako argument na poparcie zasadności wniosku wskazano ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana z wieloma uchybieniami, które doprowadziły do nałożenia na skarżącego wysokiej kary pieniężnej. Pomimo wniesienia odwołania decyzja ta została utrzymana w mocy, natomiast z uwagi na złożoną skargę istnieje duże prawdopodobieństwo, że zostanie uchylona. W związku z tym wykonanie decyzji przez organ spowoduje bezpodstawne wyegzekwowanie należności, co jedynie narazi skarżącego na nieodwracalne straty materialne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia, w całości lub w części, może postanowić organ, który wydał decyzję lub postanowienie, działając z urzędu lub na wniosek strony skarżącej, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., również sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, dostępne, tak jak wszystkie pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). W sytuacji gdy Sąd ma wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, to ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Strona skarżąca musi więc wykazać we wniosku okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie można bowiem przyjąć, że w sytuacji, gdy skarżący nie wskazuje we wniosku ani na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ani tych przesłanek w ogóle nie uzasadnia, to obowiązkiem sądu jest poszukiwanie tych okoliczności. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. W interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Wnioskujący musi więc dokładanie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie sądu (por. postanowienia NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14; z 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09; z 7 kwietnia 2005 r., II OZ 201/05). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie skarżącego leży również poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami, gdyż sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tej wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje. Natomiast jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku. W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje bowiem możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego, tak jak ma to miejsce w ramach instytucji prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 14 stycznia 2015 r., II OZ 1399/14; z 19 września 2014 r., II FZ 1419/14 oraz z 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). W świetle powyższego, w realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie wykazał zarówno przesłanek, na jakich opiera swój wniosek, jak też nie przedstawił żadnych okoliczności ani dokumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 5 grudnia 2012 r., II GZ 455/12). Fakt korzystania z usług zawodowego pełnomocnika wyłącza przy tym możliwość zastosowania przepisu art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutkach ich zaniedbań. Skarżący nie wykazał, jaki jest jego ogólny stan majątkowy. Nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jego aktualnej kondycji finansowej. Samo stwierdzenie na temat złej sytuacji finansowej, nie świadczy o zaistnieniu przesłanki stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga, że w przypadku przedsiębiorców, jakim jest również skarżący, kondycję finansową obrazują konkretne informacje dotyczące danych o zyskach i stratach przedsiębiorstwa, stanie kont, wysokości stałych kosztów utrzymania itp. Nieprzedstawienie tego rodzaju informacji przez skarżącego uniemożliwiło Sądowi pełną ocenę jego sytuacji w kontekście wymogów stawianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można było zatem ustalić, jakie aktualnie skarżący osiąga dochody ani jakim majątkiem dysponuje. W tej sytuacji Sąd nie miał podstaw by przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Na istnienie tego rodzaju okoliczności nie wskazuje również analiza akt sprawy, albowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dostrzec przy tym trzeba, że w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji strona uzyskuje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty. Na powyższą ocenę nie mają również wpływu argumenty dotyczące wadliwości zaskarżonej decyzji i wskazywana możliwość uchylenia tej decyzji w wyniku rozpoznania wniesionej skargi. Wniosek o wstrzymanie wykonania nie może być oparty jedynie na subiektywnym przekonaniu strony skarżącej o zasadności podniesionych w skardze zarzutów, gdyż nie jest to wystarczającym argumentem, aby uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na etapie postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ocena zasadności przez Sąd stanowiska strony w tym zakresie byłaby przedwczesna, gdyż zgodność z prawem zaskarżonej decyzji będzie przedmiotem badania dopiero na etapie merytorycznego rozpoznawania sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na mocy art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.