II SA/Op 79/17
WyrokWSA w Opolu2017-04-11
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Elżbieta Kmiecik, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej wygasa z mocy prawa i powstaje roszczenie o odszkodowanie, jeżeli decyzja podziałowa została wydana na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami (teren zamknięty), a celem podziału było wydzielenie działki pod drogę publiczną?Ratio decidendi
Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej nie wygasa z mocy prawa, a roszczenie o odszkodowanie nie powstaje, jeżeli decyzja podziałowa została wydana na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami (teren zamknięty). Podział dokonany w tym trybie jest niezależny od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie można do niego stosować art. 98 ust. 1 ustawy, który jest związany z trybem podziału zgodnego z planem miejscowym.Stan faktyczny
Spółka A S.A. wniosła o ustalenie odszkodowania za utratę prawa użytkowania wieczystego działki gruntu wydzielonej pod drogę krajową, na podstawie decyzji podziałowej wydanej w trybie art. 95 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami (teren zamknięty). Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania, argumentując, że podział dokonany na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy nie skutkuje wygaśnięciem prawa użytkowania wieczystego i nie rodzi roszczenia o odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy, ponieważ przepis ten dotyczy podziałów zgodnych z planem miejscowym. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc, że cel podziału (droga publiczna) został wskazany w decyzji, co powinno skutkować przyznaniem odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 5 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], Oddział [...] we [...] (dalej: skarżąca lub Spółka) jest decyzja Wojewody Opolskiego z 5 grudnia 2016 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Brzeskiego z 20 kwietnia 2016 r., nr [...], odmawiającą ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka a o powierzchni 0,0857 ha, [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Podaniem z 8 października 2015 r. Spółka zwróciła się do Starosty Brzeskiego z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za utratę praw do nieruchomości położonej w gminie [...] o nr a, która z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa w związku z wydzieleniem tej działki pod drogę publiczną, na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z 14 stycznia 2014 r., zatwierdzającej podział nieruchomości, zwanej dalej decyzją podziałową, stosownie do przepisu art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2010 r. nr 102, poz. 651, z późn. zm.).
Następnie decyzją z 20 kwietnia 2016 r., nr [...], Starosta Brzeski odmówił ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu stanu faktycznego i zacytowaniu art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm. - dalej: ustawa) , organ wskazał, że w pierwszej kolejności obowiązany był do ustalenia, czy w wyniku decyzji podziałowej działka nr a przestała być przedmiotem użytkowania wieczystego Spółki. Jednocześnie organ pierwszej instancji podkreślił, że w decyzji podziałowej nie zostało podane jakie przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego mają działki powstałe w wyniku podziału. Zaznaczył, że z zebranych w toku postępowania dowodów, w szczególności z wydanego w dniu 17 lutego 2016 r. przez Wójta Gminy [...] wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] oraz pisma z 18 lutego 2016 r. jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa działka zarówno obecnie, jak i w chwili wydania decyzji podziałowej, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest w części południowo - zachodniej pod drogi i ulice klasy głównej i klasy zbiorczej, w części północno - wschodniej pod tereny kolei, dworców i stacji pasażerskich. Wskazując, że podstawę prawną podziału stanowił art. 95 ust. 8 ustawy Starosta argumentował, że organ zatwierdzający podział bada jedynie, czy nieruchomość podana podziałowi znajduje się na terenie zamkniętym i czy podział nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi. W takim postępowaniu nie ocenia się natomiast podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości z przeznaczeniem na inny cel, w tym pod drogę publiczną. Dalej organ podał, że w myśl art. 98 ustawy wydzielenie działki pod drogę publiczną może nastąpić, jeżeli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wywodził, że skoro działka nr c w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tylko w części (ok.1/2 powierzchni działki) przeznaczona została pod drogi i ulice klasy głównej i klasy zbiorczej, zatem nie mógł po jej wydzieleniu zaistnieć skutek, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ustawy. W konsekwencji, zdaniem organu, podział został dokonany niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i w związku z tym, działka nr a nie stała się własnością Skarbu Państwa z mocy prawa, a prawo użytkowania wieczystego przysługujące Spółce nie wygasło z dniem, w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna. Końcowo Starosta zauważył, że skoro podział był przeprowadzony na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy, tj. niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to nie można do skutków tego podziału stosować art. 98 ustawy, który jest ściśle związany z trybem podziału zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podkreślił, że skoro działka nr a nadal pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółki i stanowi teren zamknięty to brak jest podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy.
Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie odszkodowania na jej rzecz lub o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 80 K.p.a. w zw. z art. 3 i 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2016 r. poz. 790, z późn. zm.) poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne uznanie, że działka a nie stała się własnością Skarbu Państwa pomimo, że w dziale II księgi wieczystej [...] Skarb Państwa jest wpisany jako właściciel tej działki na podstawie decyzji podziałowej; - art. 365 K.p.c. przez jego niezastosowanie i prowadzenie ustaleń na okoliczność statusu właścicielskiego działki nr a;
- art. 129 w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy poprzez przekroczenie kompetencji wynikających z tych przepisów i rozstrzyganie kwestii cywilistycznej, art. 98 ust. 3 ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zadaniem organu podziałowego było wskazanie w swej decyzji przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego mimo, że takie wskazanie nie wynika z żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, natomiast fakt, iż celem podziału jest wydzielenie działki nr a pod drogę publiczną został wskazany w sentencji decyzji podziałowej;
- art. 7 i 77 K.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że działka nr a nie jest przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną, mimo iż z przytoczonych przez Starostę Brzeskiego zapisów w planie miejscowym wynika, że działka ta jest przeznaczona m.in. pod drogi i ulice klasy głównej i klasy zbiorczej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Opolski powołaną na wstępie decyzją z 5 grudnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż podstawą materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji jest art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy. Następnie przytaczając treść art. 98 ustawy podał, że przepis ten stosuje się również do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Wojewoda stwierdził, że o możliwości zastosowania art. 98 ust. 3 ustawy można mówić, gdy istnieje decyzja podziałowa wydana w trybie art. 93 ust. 1 i art. 96 ust. 1 ustawy na wniosek dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, a wydzielenie na jej podstawie nowej nieruchomości nastąpiło pod drogę publiczną - gminną, powiatową, wojewódzką czy krajową. W tym zakresie podniósł, że decyzją podziałową Wójt Gminy [...] zatwierdził, na wniosek użytkownika wieczystego, projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr c. W wyniku podziału tej działki powstały działki: nr a i nr b w obrębie ewidencyjnym [...] Gmina [...]. Celem podziału było wydzielenie działki nr a zajętej pod drogę krajową nr [...]. Z kolei działka nr b pozostała w dotychczasowym użytkowaniu Spółki. Wojewoda wskazał, że podział dokonany został niezależnie od ustaleń planu. Odnosząc się do twierdzeń odwołania odnotował, iż wydanie przez Wójta Gminy [...] decyzji podziałowej nie skutkowało zmianą właściciela przedmiotowej nieruchomości, którym był przed wydaniem decyzji podziałowej i jest nadal Skarb Państwa. Organ zauważył, że zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] działka nr a pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółki i taki sam stan prawny przedmiotowa działka posiadała przed wydaniem decyzji podziałowej. W szczególności brak jest też w tj. księdze wieczystej zapisu zawierającego ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Nadto organ dostrzegł, że decyzja podziałowa została wydana w oparciu o przepis art. 95 pkt 8 i art. 96 ustawy, a w art. 93 ustawy wprowadzona została generalna zasada, że podziału nieruchomości można dokonać, jeśli jest on zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś gdy nie ma takiego planu, to z zachowaniem procedury określonej w art. 94 ustawy. Wojewoda zaakcentował, że uregulowanie zawarte w art. 95 ustawy jest więc wyjątkiem od powyższej zasady. Podstawy podziału wymienione w tym przepisie są od siebie niezależne, a ustalenie i zbadanie zasadności każdej z nich wymaga przeprowadzenia przez organ postępowania nakierowanego na ustalenie wystąpienia przesłanek właściwych dla danego celu podziału. Wykluczone jest dokonywanie na tej podstawie podziału także na inne cele. W konsekwencji organ odwoławczy wskazał, że skoro w niniejszej sprawie ostateczna decyzja podziałowa wydana została na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy, albowiem w toku tego postępowania ustalono, iż działka nr c była terenem zamkniętym, to organ dokonujący podziału obowiązany był do badania jedynie czy nieruchomość poddana podziałowi znajdowała się na terenie zamkniętym i czy podział nie był sprzeczny z przepisami odrębnymi. Nie oceniał natomiast podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości z przeznaczeniem na inny cel, w tym pod drogę publiczną. Wojewoda uznał, że do skutków podziałów dokonanych na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy, czyli niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie można stosować art. 98 ust. 1 ustawy, który jest ściśle związany z trybem podziału zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 93 lub 94 ustawy).
W skardze na powyższą decyzję Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 98 ust. 1 i ust 3 ustawy poprzez nieprawidłową interpretację i przyjęcie, że w wyniku wskazania w decyzji podziałowej podstawy prawnej podziału w oparciu o art. 95 pkt 8 ustawy nie doszło do wygaśnięcia prawa skarżącej i powstania roszczenia o zapłatę odszkodowania, podczas gdy przedmiotowa norma prawna uzależnia powstanie ww. skutków od tego, że w decyzji podziałowej oznaczono cel podziału jako wydzielenie działki pod drogę publiczną, co w niniejszej sprawie wystąpiło i przez to ich niezastosowanie; art. 98 ust. 1 i ust 3 ustawy poprzez jego nieprawidłową interpretację i przyjęcie, że do powstania skutku prawnego wynikającego z ww. norm prawnych niezbędne jest to, aby w decyzji podziałowej oznaczono zgodność podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem przeznaczenia wydzielonej działki pod drogą publiczną mimo, że takie wskazanie nie wynika z żadnego przepisu prawa, a bezsprzecznie celem podziału było wydzielenie działki nr a pod drogę publiczną, co wynika z sentencji decyzji podziałowej. Spółka powtórzyła też zarzut naruszenia przez organy art. 7 i 77 K.p.a. Jednocześnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty sądowej oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca dowodziła, że mimo, iż niewątpliwie decyzja podziałowa jest ostateczna i w jej treści wskazano, że celem podziału jest wydzielenie działki pod drogę krajową oraz że według postanowień art. 98 ust. 3 ustawy w takim przypadku przysługuje odszkodowanie, organy podejmują polemikę z jej ustaleniami przyjmując, że w jej treści powinno się znaleźć odniesienie do planu miejscowego. Powołując się na orzecznictwo stwierdziła, że z treści decyzji podziałowej powinno wynikać jedynie to, czy celem podziału jest wydzielenie działki pod drogę publiczną a rzeczona decyzja ten warunek spełnia. Spółka argumentowała, że z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy działka nr a ma w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie drogowe, co potwierdzają użyte określenia: drogi i ulice klasy głównej i klasy zbiorczej. Stwierdziła, że wydzielenie działki nr a jest zgodne ze stanem faktycznym, albowiem na całej tej działce znajduje się droga krajowa. Spółka wywiodła że trudno uznać, iż nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do odszkodowania okoliczność, iż treść decyzji podziałowej jednoznacznie określa cel tego podziału, ponieważ istotne znaczenie ma podstawa prawna na jakiej tę decyzją oparto. Zdaniem skarżącej, tego rodzaju konkluzja organów jest nieuprawniona i stanowi przejaw naruszenia zasad naczelnych postępowania administracyjnego a zwłaszcza norm odnoszących się do działania w granicach prawa (art. 6 K.p.a.), działania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Końcowo skonstatowała, że skoro podziału dokonano celem wydzielenia drogi publicznej, to zaistniały warunki zastosowania norm prawnych z art. 98 ust. 1 i ust. 3 ustawy, a to determinuje konieczność ustalenia należnego stronie odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest zatem wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ w toku rozpoznawania sprawy procedury, która doprowadziła do wydania decyzji. Nie podlega natomiast kontroli i ocenie sądu, czy rozstrzygnięcie organu administracji jest trafne także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Wojewody Opolskiego z 5 grudnia 2016 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Brzeskiego z 20 kwietnia 2016 r., nr [...], odmawiająca ustalenia odszkodowania na rzecz skarżącej Spółki za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka a o powierzchni 0,0857 ha, [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] .
Przede wszystkim przypomnieć należy, że Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 95 pkt 8 oraz 96 ustawy ostateczną decyzją podziałową z 14 stycznia 2014 r., na wniosek skarżącej, zatwierdził podział nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr c ark. mapy [...], nr rej. [...], KW [...] na działki o nr: a (zajętej pod drogę krajową nr [...]) i b (pozostałej w dotychczasowym użytkowaniu - linia kolejowa nr [...]) w obrębie ewidencyjnym [...], Gmina [...], której właścicielem jest Skarb Państwa, a użytkownikiem A Spółka Akcyjna w [...]. Decyzja ta nie została zakwestionowana i stała się ostateczna.
Skarżąca we wniosku o ustalenie odszkodowania, opierając się na art. 98 ust. 3 ustawy wskazała, iż w związku z wydzieleniem działki nr a pod drogę krajową utraciła do niej dotychczasowe prawo, albowiem z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa.
Materialnoprawną podstawę wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania stanowi art. 98 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeśli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. W myśl powołanych przepisów odjęcie własności nieruchomości na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy może nastąpić jedynie za odszkodowaniem, w myśl wyrażonej w Konstytucji RP zasadzie dokonywania wywłaszczenia tylko za słusznym odszkodowaniem.
Zgodnie z przepisem art. 98 ust. 1 ustawy dla prawidłowego orzeczenia o odszkodowaniu należnym za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną niezbędne jest: istnienie decyzji podziałowej, wydanej na wniosek właściciela nieruchomości, w trybie art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 96 ust. 1 ustawy oraz wydzielenie na jej podstawie danej działki po drogę publiczną - gminną, powiatową, wojewódzką lub krajową (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 1052/06, Lex nr 423855, wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 87/12, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów ustawy wynika ponadto, że podziału nieruchomości można dokonać w trybie art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1 oraz w trybie art. 95 ust. 1. w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy. Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 ustawy, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Badanie przesłanek warunkujących ustalenie w trybie administracyjnym odszkodowania za utracone prawo własności następuje na podstawie analizy treści decyzji podziałowej.
Wskazać należy, że definicję pojęcia drogi publicznej zawiera art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440), zgodnie z którym drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Art. 2 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: 1) drogi krajowe; 2) drogi wojewódzkie; 3) drogi powiatowe; 4) drogi gminne. Zgodnie z art. 2a ustawy, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przebieg przyszłej drogi, o której mowa w art. 98 ust. 1 ustawy, winien wynikać z planu miejscowego, a w przypadku jego braku z ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 413/08, Lex nr 602032; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 781/08, Lex nr 523879).
W tym miejscu dostrzec należy, że przepis art. 95 ustawy stanowiący podstawę prawną decyzji podziałowej, określa katalog celów dla realizacji, których można dokonać podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadza bowiem w art. 93 generalną zasadę, że podziału nieruchomości można dokonać jeżeli jest on zgody z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli nie ma takiego planu, to z zachowaniem procedury określonej w art. 94 tej ustawy. Uregulowanie zawarte w art. 95 jest więc wyjątkiem od przyjętej zasady w ustawie. W orzecznictwie zauważa się, że podstawy podziału wymienione w tym przepisie są od siebie niezależne a ustalenie i zbadanie zasadności każdej z nich wymaga przeprowadzenia przez organ postępowania nakierowanego na ustalenie wystąpienia przesłanek właściwych dla danego celu podziału (por. wyrok z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa1739/05, LEX nr 227695). Z samodzielnego charakteru wskazanych w przywołanym przepisie podstaw podziału wynika, że następuje on po spełnieniu warunków właściwych dla danego przypadku. Zbadanie tych warunków należy do obowiązków organu wydającego decyzję. Inne są więc kryteria dokonania podziału na podstawie art. 93 i 94 ustawy a inne na podstawie art. 95 tej ustawy. Z materialnoprawnego punktu widzenia kreuje to więc odrębną sprawę administracyjną w której organy dla podjęcia rozstrzygnięcia muszą brać pod uwagę inne okoliczności faktyczne. Odrębność podstaw prawnych wyklucza tożsamość przedmiotową decyzji o podziale wydawanej na podstawie art. 95 i art. 93 (lub 94) ustawy.
Dodatkowo wskazać należy, że w skoro w niniejszej sprawie ostateczna decyzja podziałowa wydana została na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy, to podziału dokonano w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych. Według art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629, z późn. zm.), teren zamknięty, to teren o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określony przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Natomiast w art. 4 ust. 3 ustawy z 27 marca 2003 r., o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778, z późn. zm.), wskazano, że w odniesieniu do terenów zamkniętych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się tylko granice tych terenów oraz granice ich stref ochronnych. W strefach ochronnych ustala się ograniczenia w zagospodarowaniu i korzystaniu z terenów, w tym zakaz zabudowy. Z powodu tych regulacji plan miejscowy, jeśli został uchwalony, nie może zawierać żadnych ustaleń w zakresie możliwości zagospodarowania terenu zamkniętego, a ta okoliczność uniemożliwia posługiwanie się tym planem przy ocenie dopuszczalności proponowanego podziału nieruchomości położonych w obrębie terenu zamkniętego. Stąd ustawodawca umożliwił dokonywanie podziału takich nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego.
W konsekwencji powyższego, dokonując podziału na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy, organ administracji publicznej bada jedynie, czy nieruchomość poddana podziałowi, zgodnie z ww. przepisami, znajduje się na terenie zamkniętym i czy podział nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi. W omówionym postępowaniu organ nie ocenia natomiast podziału pod kątem wydzielenia nieruchomości z przeznaczeniem na inny cel, w tym pod drogę publiczną. Taki podział wymagałby bowiem sprawdzenia innych kryteriów, a mianowicie zgodności z planem miejscowym a w przypadku jego braku z decyzją lokalizacyjną i przepisami odrębnymi - art. 93 lub 94 ustawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 52/12).
W rezultacie, rację mają organy, iż do skutków podziałów dokonanych na podstawie art. 95 pkt 8 ustawy, które są niezależne od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania nie można stosować art. 98 ust. 1 ustawy, który związany jest ściśle z trybem podziału zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wobec tego, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji art. 98 ust. 1 i ust. 3 ustawy. Nie można im także zarzucić naruszenia art. 7 i 77 K.p.a.
Podsumowując, zdaniem Sądu, organy trafnie odmówiły ustalenia skarżącej odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej działki nr a. W szczególności podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji podziałowej zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] nie skutkowało zmianą właściciela działki nr a. Skarb Państwa nadal jest jej właścicielem, natomiast użytkownikiem wieczystym nadal pozostaje skarżąca. W dziale III księgi wieczystej nie odnotowano też wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło