II SAB/Op 62/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzegu w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w obiekcie budowlanym na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2011r., A. C. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w sprawie z jego skargi na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzegu w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w obiekcie budowlanym. Uzasadniając swoje żądanie podniósł, że odmowa przyznania prawa pomocy spowodować może nie rozpoznanie skargi przez Sąd z przyczyn niezależnych od skarżącego, albowiem wnioskodawcy i jego żony nie stać na opłacenie wpisu od skargi. W ocenie skarżącego, tak stało się w innych sprawach sądowych, np. II SAB/Op 16/11, I SA/Op 92/11, II SA/Op 410/11, II SAB/Op 25/11. Dodał, że uiścił w sprawie I SA/Op 48/11 wpis od skargi w wysokości 320 zł, a w sprawie II SA/Op 248/11 w wysokości 100 zł. Ponadto, skarżący winien uiścić wpisy także w innych toczących się przed tut. Sądem sprawach. Podniósł dalej, że został wezwany do uiszczenia 14 wpisów od skarg na bezczynność, w łącznej kwocie 1.400 zł. Stwierdził ponadto, że w wyniku powodzi na skutek wylania rzeki [...] w lipcu 1997r., w lipcu 2008r. i w maju 2010r., jego grunty zostały zalane, w związku z czym poniósł straty materialne w wysokości ok. 70 tys. zł. Ponadto, nie uzyskał z tego powodu żadnego dochodu w 2010r., z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca jest zadłużony, posiada kredyty bankowe rzędu 160 tys. zł, zaciągnięte na spłatę zobowiązań podatkowych. W dniu 12 kwietnia 2011r. skarżący uiścił znaczne podatki i opłaty ze spraw o sygn. akt I SA/Op 250/10 i SA/Op 254/10 i w związku z tym, nie jest w stanie bez znacznego uszczerbku dla siebie zapłacić opłaty sądowe. Dodał, że dokumenty źródłowe dotyczące jego przychodów, kosztów i wydatków dołączył do spraw: II SAB/Op 38/11, I SA/Op 92/11, I SA/Op 95/11, I SA/Op 338/11, I SA/Op 339/11, I SA/Op 250/11, I SA/Op 254/11, II SA/Op 410/11, II SA/Op 25/11, II SAB/Op 16/11, I SA/Op 363/11, wobec czego są znane tut. Sądowi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i dochodach wnioskodawca wskazał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, posiada gospodarstwo rolne (dom o powierzchni 150m² z budynkiem gospodarczym, położone w [...], a także mieszkanie o powierzchni 19m²). Żona wnioskodawcy posiada natomiast mieszkanie o powierzchni 24m². Skarżący posiada ponadto samochód osobowy marki [...] o wartości 16 tys. zł. Jedynymi dochodami gospodarstwa domowego są: dochody żony skarżącego uzyskiwane z najmu mieszkań w wysokości 1.067 zł/miesięcznie za 2010r. i 883 zł/miesięcznie za 2 kwartały 2011r., a także czasowa renta w wysokości 487,39 zł (otrzymywana do listopada 2011r., od grudnia brak dochodu), co daje łączna wysokość dochodu: 1.370,39 zł miesięcznie brutto. Z prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej za 2010r. i za październik 2011r. wnioskodawca wykazał stratę, zaś z prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa rolnego brak przychodów – strata w wyniku powodzi rzeki [...] z 2010r. i brak przychodów za rok 2010 i 2011. Ponadto skarżący oświadczył, że kwoty przychodu z najmu lokali mieszkalnych są dochodem z najmu opodatkowanym zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 7,5%. Pismem z dnia 11 stycznia 2012r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku, przez nadesłanie dodatkowych dokumentów i złożenie stosownych wyjaśnień. Odpowiedzi na powyższe, skarżący udzielił pismem z dnia 3 lutego 2012r., wskazując na dokumenty załączone do innych spraw toczących się przed tut. Sądem. Dodał, że rozlicza podatek VAT kwartalnie metodą kasową, stąd sprzedaż z deklaracji VAT-7K zazwyczaj znacznie różni się od sprzedaży wykazywanej w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Oświadczył, że nie posiada kont dewizowych; wskazał na pismo [...] z dnia 22 lutego 2011r. o odmowie wypłaty odszkodowania za szkody powodziowe; podał, że złożył w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem z jego skarg, faktury za media i wyciągi bankowe potwierdzające wysokość ponoszonych opłat. Dodał, że nie jest w stanie określić kosztów utrzymania miesięcznego, bowiem są one różne w różnych miesiącach i uzależnione są od czynników, takich jak temperatura otoczenia, czy kwoty płaconych zaliczek na media. Oświadczył, że w ostatnich trzech miesiącach nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, a zatem winien wykazać, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące udzielenie mu pomocy przez Sąd. Pogląd ten rozpoznający wniosek, oparł zarówno na danych wynikających z oświadczenia skarżącego zawartych na urzędowym formularzu wniosku, jak również z materiału dowodowego, zgromadzonego na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w trybie art. 255 P.p.s.a. Przepis ten, daje bowiem możliwość rozpoznającemu wniosek o przyznanie prawa pomocy, do wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy przedstawionej w formularzu wniosku, przez zobowiązanie go do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych. Pomimo zatem poczynienia prób przez referendarza wyjaśnienia wątpliwości dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, przez wezwanie A. C. do złożenia: deklaracji podatkowych, szczegółowej informacji na temat ponoszonych kosztów na bieżące utrzymanie, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, informacji o dochodach wraz z dokumentami je potwierdzającymi, wskazania obciążeń dochodów innymi wydatkami niż bieżące koszty utrzymania, przedłożenia dowodów potwierdzających straty poniesione w wyniku powodzi, skarżący nie podjął dostatecznych czynności, a wyjaśnienia złożone przez niego w piśmie z dnia 3 lutego 2012r. są niepełne i wybiórcze. A to przecież na nim, jako na wnioskodawcy, ciąży obowiązek wykazania swojej złej sytuacji materialnej i musi liczyć się z koniecznością składania wyczerpujących oświadczeń oraz przedkładania żądanych przez rozpoznającego sprawę, dokumentów. W niniejszej sprawie niemożliwym jest przyjęcie zatem poglądu, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący oświadczył bowiem, że uzyskuje wraz z małżonką dochody miesięczne w wysokości 1.370 zł (w tym: z tytułu najmu dwóch lokali mieszkalnych – 883 zł miesięcznie oraz z renty czasowej żony – 487,39 zł, przy czym, jak wynika z wyjaśnień skarżącego, od miesiąca grudnia 2011r. jego małżonka utraciła prawo do renty). W ten sposób wnioskodawca przedstawia swoją sytuację materialną, gdzie pasywa znacznie przewyższają aktywa. Jak wynika bowiem z dokumentów umów kredytów i pożyczek, przedłożonych w toku innej sprawy toczącej się ze skargi żony wnioskodawcy (sygn. akt I SA/Op 92/11), na skarżącym ciążą liczne zobowiązania z tego tytułu na kwotę ok. 160.000 zł, a miesięczna łączna wartość rat przekracza kwotę ok. 4.100 zł. Ponadto, trudno nie zauważyć, że skarżący wraz z małżonką dysponują znacznym, jak na polskie warunki, majątkiem, tj. gospodarstwo rolne, dwa mieszkania, samochód, a z akt sprawy nie wynika, aby ciążyły na nim tytuły egzekucyjne, czy inne obciążenia. Wprawdzie skarżący przedłożył w sprawie II SAB/Op 38/11, wezwania z dnia 16 listopada 2011r. do zapłaty zaległości z tytułu kosztów zarządu, mediów oraz remontu, pochodzące od zarządców lokali wynajmowanych przez wnioskodawcę, nie wskazują one jednak okresu za jaki powstało zadłużenie. Nie przedłożył także szczegółowych dokumentów wskazujących na to, jak kształtują się faktyczne koszty utrzymania tych mieszkań, dlatego nie można dokonać oceny, jak skarżący gospodarował pieniędzmi uzyskanymi z wynajmu. Wezwania te nie stanowią także dowodu na to, że skarżący i jego żona nie uzyskali żadnych realnych dochodów z wynajmu mieszkań, co strona podnosi w piśmie z dnia 3 lutego 2012r. A to przecież najem wskazany został przez skarżącego jako źródło dochodu jego gospodarstwa domowego, we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wykazał również, jakie koszty utrzymania gospodarstwa domowego i członków rodziny ponosi, tłumacząc to zmiennością tych kosztów, w zależności od czynników takich jak np. temperatura otoczenia, kwota płaconych zaliczek na media. Przedłożył jednakże fakturę za ogrzewanie gazowe z dnia 24 stycznia 2012r., na kwotę 1.754,51 zł, co w ocenie referendarza stanowi wybiórcze podejście do kwestii, wobec tego, że koszty z tytułu zużycia gazu w miesiącach zimowych są wyższe, niż w innych miesiącach roku, z uwagi na konieczność ogrzewania mieszkania. Skarżący nie przedłożył natomiast faktur z tytułu używania innych mediów (np. energii elektrycznej). Dla wykazania swojej sytuacji finansowej winien natomiast określić chociażby przybliżone średnie, miesięczne, wielkości wydatków ponoszonych na potrzeby życiowe. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z postanowień wydanych w sprawie z wniosku żony skarżącego o przyznanie prawa pomocy, przez stałe koszty utrzymania rozumieć należy koszty, które niemal każdego miesiąca, czy o określonej porze roku, regularnie są ponoszone i każdy, kto prowadzi gospodarstwo domowe wie, co do tych kosztów zaliczyć należy, mając jednocześnie świadomość, że ich wysokość nie jest jednakowa w każdym miesiącu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11). Stosownie do tego, twierdzenie skarżącego, że nie może on ustalić stałych miesięcznych kosztów utrzymania, uznać należy za przejaw braku woli wskazania tychże kosztów. Uwzględniając jednakże treść nadesłanych wyciągów bankowych do sprawy II SAB/Op 38/11 podnieść należy, że w miesiącu październiku 2011r. skarżący dokonał następujących opłat za media: za gaz - w kwotach 429,62 zł i 21,16 zł w dniu 4 października 2011r. oraz w kwotach 136,71 zł, 151,32 zł, 154,54 zł i 69,28 zł w dniu dnia 26 października 2011r., za wodę - w kwocie 153,50 zł w dniu dnia 4 października 2011r., a także za energię elektryczną - w kwocie 103,13 zł w dniu 24 października 2011r. i w kwocie 804,34 zł, w dniu 26 października 2011r. Tym samym, łączna kwota przeznaczona na wskazane opłaty wyniosła 2.023,60 zł. Powyższe dane potęgują zatem pogląd, że nie sposób uznać za wiarygodne oświadczenia skarżącego, że aktualnie miesięczne dochody w łącznej wysokości 1.370,39 zł stanowią jedyne źródło utrzymania obojga małżonków, skoro regulowane przez skarżącego zobowiązania wielokrotnie przekraczają wysokość wskazanych przez niego dochodów. Za niezrozumiały także należy uznać argument dotyczący niemożności przedstawienia pełnych danych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wobec rozliczania przez skarżącego podatku VAT kwartalnie metodą kasową. Metoda kasowa tym bardziej pozwala na ustalenie rzeczywistych środków finansowych, jakimi skarżący obracał. Nadto, to rolą skarżącego było wykazanie miesięcznych przychodów i ich wysokości. Podkreślić przy tym należy, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Reasumując powyższe, strona nie wykazała że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czyli że spełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Natomiast z przedstawionych oświadczeń i dokumentów wynika różnica między stanem majątkowym rodziny skarżącego, a deklarowanym brakiem dochodów na pokrycie kosztów utrzymania tego majątku oraz utrzymania własnego skarżącego i jego małżonki, zwłaszcza w kontekście obciążenia kredytowego strony. Wskazywać to może na okoliczność, że rodzina strony ma dochody w innej wysokości niż deklarowana na potrzeby prawa pomocy. Potwierdzeniem tego mogą być bankowe kredyty i pożyczki, których udzielono przecież przy istnieniu właściwej zdolności kredytowej strony. Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Uchylanie się od tego, przez składanie wybiórczych wyjaśnień i składanie takich jedynie dokumentów, które mają potwierdzać na potrzeby prawa pomocy złą sytuację skarżącego, nie można uznać za wystarczające do przyznania tej pomocy. Warto zaznaczyć, iż skarżący i jego małżonka wielokrotnie zwracali się do tut. Sądu o przyznanie prawa pomocy, a ich wnioski z uwagi na niewykazanie złej sytuacji materialnej, były oddalane jako nieuzasadnione. Rozstrzygnięcia i poglądy tut. Sądu były natomiast podzielane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalał zażalenia składane na orzeczenia o odmowie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 23/12; postanowienie z dnia 26 lipca 2011r., sygn. akt II FZ 369/11; postanowienie z dnia 11 stycznia 2011r., sygn. akt II FZ 643/10). Mając na względzie powyższe, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz orzekł, jak w sentencji.