II SO/Op 3/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. Sędziowie sędzia WSA Ewa Janowska sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2007 r. wniosku J. R. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie opinii o służbie postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w osobach: M. K., B. O., A. T., E. Ż., K. T., B. B. oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w osobach: T. K., E. K., I. B., W. K., R. W., M. T., B. K., M. W., S. N., T. R., G. J., M. J., a także sędziów NSA w osobach: H. W., L. K., E. K., B. B. Ł. F., S. P., T. M., E. M., R. M., E. K., A. A., K. W., E. C., M. W., A. W., A. M., W. M., P. D., Pismem z dnia 8 maja 2007 r. J. R., złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie z jego skargi na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie opinii o służbie, wszystkich sędziów Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazanie sprawy do rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Jako argument na poparcie wniosku skarżący wskazał, że zna on okoliczności wywołujące uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów w jego sprawie. Pierwszą okoliczność stanowi fakt istnienia negatywnego stosunku osobistego pomiędzy nim, a wszystkimi sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz fakt istnienia pozytywnego stosunku osobistego pomiędzy tymi sędziami, a pełnomocnikiem strony przeciwnej r. pr. A. Z. Dowodem na powyższą okoliczność jest fakt stykania się, począwszy od dnia 12 sierpnia 2004 r. radcy prawnego A. Z. z sędzią Z. B. na korytarzu parteru Sądu przed salą rozpraw na kilka minut przed posiedzeniem Sądu, jak i przed wyznaczoną godziną na ogłoszenie wyroku w dniu 26 oraz w dniu 30 sierpnia 2004 r. Drugą okoliczność stanowi fakt dowolnego rozpoznania i stronniczego rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wielu ważnych spraw ze stosunku służbowego. Dowód na tę okoliczność stanowi dowolne rozpoznanie i stronnicze rozstrzygniecie sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2006 r., o sygn. akt IV SAB/GL 17/06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, niezasadnie oddalającym jego skargę z dnia 24 kwietnia 2006 r., na nie załatwienie sprawy w terminie i w formie przewidzianej prawem przez organ administracji publicznej - Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Gliwicach, zainicjowanej wnioskiem z dnia 10 listopada 1998 r. Trzecią okoliczność stanowi fakt złożenia przez J. R., skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w niżej opisanych sprawach rozpoznanych i rozstrzygniętych dowolnie: a) pod sygn. akt OSK 1887/04 Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok oddalający z dnia 24 listopada 2005 r.); b) pod sygn. akt 4 II SA/Ka 3463/01 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (wyrok zapadły w dniu 12 sierpnia 2004 r. po otwarciu sprawy na nowo, ogłoszony został dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie pod sygn. akt 4 II SA/Ka 3463/01, oddalający skargę J. R. z dnia z dnia 26 listopada 2001 r., wydany przez Sąd w składzie orzekającym pod przewodnictwem Pani Sędzi Z. B. Skarżący podniósł, że powyższe wyjątkowo stronniczo zakończone sprawy mają nierozerwalny związek z rozpoznawaną sprawą o sygn. akt IV SA/GL 262/07 (Dotychczasowa: 4 II SA/Ka 353/02). Dowód na powyższe stanowi dwukrotne niezasadne odroczenie ogłoszenia wyroku, oddalającego jego skargę z dnia 26 listopada 2001 r. oraz fakt, wyżej już opisanego, stykania się radcy prawnego A. Z. z sędzią Z. B. Kolejnym argumentem skarżącego przemawiającym za przyjęciem braku bezstronności Sędziów, jest fakt sprawowania z mocy prawa przez stronę przeciwną - Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarżący podniósł, że po dotychczasowym rozpoznawaniu spraw z jego skarg przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, całkowicie stracił poczucie praworządności oraz gwarancji trafnego i bezstronnego rozstrzygnięcia jego spraw, co jest powodem korzystania przez niego z prawa do żądania wyłączenia. Domaga się zagwarantowania w przedmiotowej sprawie, toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, chronionego Konstytucją prawa do sprawiedliwego, bezstronnego i niezależnego Sądu. W związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o wyłączenie, sędziowie i asesorzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyli oświadczenia, w których każdy z nich stwierdził, że nie istnieje między nim, a skarżącym żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności oraz że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), które mogły by stanowić podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy. Na mocy postanowienia z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. akt II OW 53/07, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przede sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączeniu sędziów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie asesorów oraz sędziów należało oddalić. Na wstępie zauważyć przyjdzie, iż zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Wyżej wskazane przepisy stosuje się z mocy art. 24 P.p.s.a., odpowiednio do wyłączenia asesorów sądowych. Przyczyny wyłączenia sędziego od rozpoznawania sprawy z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a., W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 P.p.s.a., sędzia może być wyłączony z mocy ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto stosownie do § 3 tego artykułu sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Z uzasadnienia wniosku skarżącego J. R. o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania przedmiotowej sprawy oraz treści oświadczeń złożonych przez asesorów i sędziów tego sądu w związku z tym wnioskiem, nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające wystąpienie, w odniesieniu do któregokolwiek z sędziów lub asesorów przesłanki wyłączenia ich z mocy ustawy. Stosownie zaś do art. 19 P.p.s.a., sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Zgodnie z tym przepisem, podstawą uwzględnienia wniosku lub żądania o wyłączenie jest istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby one wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały zatem przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 155). Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 20 Prawa o postępowaniu (...), strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pełności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Ponieważ instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy ów szczególny stosunek osobisty rzeczywiście istnieje i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. W tym miejscu zauważyć należy, iż nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przedstawicielem (lub też zależności służbowe) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które na podstawie obiektywnych okoliczności mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 155). Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w przypadku gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX, nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX, nr 78239). Zaznaczyć również należy, iż w celu wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). W niniejszej sprawie, nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia asesorów oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od orzekania w sprawie. Nie stwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 P.p.s.a., stanowiących podstawę do wyłączenia wskazanych osób z mocy ustawy. Również skarżący nie wskazała, aby pomiędzy którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem, a asesorami i sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność asesora i sędziów. Jak stanowi natomiast art. 19 P.p.s.a., tylko istnienie takiego stosunku może stanowić podstawę wyłączenia sędziego na wniosek strony. Zaznaczyć przy tym można, iż o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego z jedną ze stron decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowego np. przyjaźń, nienawiść, więź rodzinna, powiązania majątkowe i gospodarcze, jak również ujawniona niechęć lub sympatia do strony albo faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej (por. Marta Romańska, op. cit. s. 155). Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącego, zauważyć należy, iż nie stanowią one przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Fakt, iż orzeczenia wydawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie odpowiadają interesom prawnym skarżącego i nie są zgodne z jego oczekiwaniami, bądź też w jego odczuciu naruszają przepisy prawa, nie stanowi podstawy do uznania braku bezstronności sędziów. Podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez stronę wadliwość oceny prawnej sprawy, bowiem kwestia ta może być badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji. Nawet wadliwości o charakterze proceduralno - porządkowym nie stanowią podstawy wyłączenia, jeżeli nie są wyrazem stronniczości ze strony sędziów (por. post. SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, niepubl.). Ponieważ skarżący niczym nie wykazał aby taka stronniczość, która winna wynikać z określonych faktów, zachodziła, a tym samym nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia, uznać należało, iż w tym zakresie, w niniejszej sprawie nie występują okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności asesorów i sędziów stanowiące przyczyny wyłączenia. Jednocześnie uznać należało, iż także ogólne twierdzenie skarżącego, jakoby sędziowie byli stronniczy, nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie podniósł żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić zarzut, a tym samym uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, jak również nie przedstawił na ich poparcie żadnych dowodów. Skoro skarżący nie wskazał stosunku osobistego, ani okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do sędziów i asesorów w danej sprawie, mogących stanowić podstawę wyłączenia na mocy art. 19 P.p.s.a., jak również w żaden sposób nie uprawdopodobnił wskazanych we wniosku przyczyn wyłączenia, w świetle oświadczeń złożonych przez asesorów i sędziów, uznać należało, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Należy też zauważyć, że skarżący wnosząc o wyłączenie od orzekania sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w piśmie z dnia 8 maja 2007 r. wskazał, z imienia i nazwiska sędziego w osobie Z. B., która obecnie jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie orzeka w ogóle w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, a zatem zastrzeżenia adresowane konkretnie do osoby tego sędziego stały się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, orzekający w składzie wymienionym w komparycji postanowienia, zauważa też, że oddalony został wniosek o wyłączenie, m.in. asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. B., z przyczyn podniesionych powyżej, a zbieżność z nazwiskiem sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu orzekającego w sprawie jest jedynie przypadkowa i nie wiąże się z żadnymi stosunkami rodzinnymi i osobistymi. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.