II SO/Op 41/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] w [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia, zarejestrowaną w tut. Sądzie, pod sygn. akt II SAB/Op 78/16. Skarżący w formularzu wniosku wskazał, że od roku przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie od połowy maja podjął pracę, z której wynagrodzenie przeznacza na pomoc dwójce swoich małoletnich dzieci. Nie posiada żadnego majątku, ani dochodów, oprócz dochodu z pracy w ZK w kwocie 500 zł. Alimenty, jakie skarżący powinien płacić, co miesiąc to 700 zł miesięcznie, a zadłużenie z tego tytułu przekracza 120.000 zł. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i i ustanowienie pełnomocnika. Wobec tego, że z odpowiedzi organu na skargę, złożonej do akt głównych sprawy o sygn. II SAB/Op 78/16 wynikało, że skarżący w dniu 30 września 2016 r. został zwolniony z Zakładu Karnego i podał adres po zwolnieniu, działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., referendarz sądowy, zwany dalej "orzekającym", wezwał go na ten adres, pismem z dnia 3 listopada 2016 r., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, do złożenia następujących wyjaśnień i dokumentów: - wskazanie wydatków ponoszonych przez niego miesięcznie na utrzymanie mieszkania, takich jak opłaty za media (woda, prąd, gaz itp.), - przesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, to jest: wrzesień 2016 r. i październik 2016 r., orzekający wskazał, że mogą być w formie wydruków z Internetu, - przesłanie dokumentów potwierdzających wysokość płaconych przez skarżącego alimentów (np. wyrok sądowy, ugoda, wydruki z konta, dowody wpłaty), - przesłanie dokumentu potwierdzającego zaległości z tytułu alimentów, - wykazanie, jakie są aktualne dochody skarżącego (np. poprzez nadesłanie zaświadczenie o zarobkach lub wydruk wyciągu z konta bankowego, obejmujący operację przelewu wynagrodzenia na konto bankowe), a jeśli skarżący nie pracuje, to przesłanie zaświadczenia o zarejestrowaniu się, jako osoba bezrobotna z właściwego urzędu pracy, - wykazanie, jakie są aktualne dochody dorosłych członków wspólnego gospodarstwa domowego (np. poprzez nadesłanie zaświadczenie o zarobkach lub wydruk wyciągu z konta bankowego, obejmujący operację przelewu wynagrodzenia na konto bankowe), a jeśli osoby te nie pracują, to przesłanie zaświadczenia o zarejestrowaniu się, jako osoby bezrobotne z właściwego urzędu pracy). W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową, a na prośbę strony skarżącej wskazany termin może ulec przedłużeniu. Skarżący dwukrotnie zwrócił się o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy raz pismem z dnia 17 listopada 2016 r. prosząc przedłużenie o 7 dni, termin przedłużono zgodnie z wnioskiem. Drugi raz w dniu 24 listopada 2016 r. prosząc o kolejne 7 dni. Termin ten przedłużono mu kolejny raz zgodnie wnioskiem, jednocześnie wskazano, że termin ten jest już terminem ostatecznym i nie będzie podlegał dalszym przedłużeniom. Skarżący odebrał pismo o drugim przedłużeniu terminu w dniu 6 grudnia 2016 r., zostało ono uznane za skutecznie mu doręczone w trybie art. 72 P.p.s.a. do rąk dorosłego domownika G. B., w myśl, którego jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Termin zatem do uzupełnienia wniosku rozpoczął bieg w dniu 7 grudnia 2016 r. i zakończył się w dniu 13 grudnia 2016 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie do dnia wydania niniejszego postanowienia. Po myśli art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie zaś do art. 243 § 1 i art. 252 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie natomiast z art. 255 P.p.s.a., w każdym przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Orzekający wezwał skarżącego do nadesłania wyjaśnień i dokumentów, opisanych szczegółowo wcześniej, lecz wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Zabrakło zatem w ocenie orzekającego dokumentów i wyjaśnień pozwalających ustalić sytuację materialną i finansową skarżącego i jego rodziny, w celu dokonania oceny, czy spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, w szczególności zaś w zakresie całkowitym. Obowiązek bowiem wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów i wyjaśnień. Potwierdza to obowiązujące orzecznictwo. Przykładowo wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd (por. postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1140/14, Lex nr 1533899), według którego "Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy." Zauważyć, zatem ponownie przyjdzie, podzielając w tej mierze jeszcze inne utrwalone poglądy orzecznictwa, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna uprawnia ją do przyznania prawa pomocy. Trafnie też wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny, że "Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Z konstrukcji art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę." (por: NSA w postanowieniu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1028/14 - LEX nr 1530792). Sąd ten stwierdził, także, że "Uchylając się od współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy" (por: NSA w postanowieniu z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223). Podzielając przedstawione poglądy orzecznictwa, orzekający stwierdził, że w efekcie, brak danych uniemożliwił zbadanie, czy sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przesłanki, których zaistnienie skutkowałoby uwzględnieniem jej wniosku i przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na uwadze powyższe postanowiono, jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.