I SA/Po 1356/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi WM na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec W. M. (dalej jako: "zobowiązany", "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], wystawionego przez [...] S.A., a obejmującego należności z tytułu zaległości w opłatach abonamentowych. Wnioskiem z dnia 21 stycznia 2016 r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania przez wierzyciela wniesionych zarzutów dotyczących przedawnienia roszczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], po uzyskaniu stanowiska wierzyciela - [...] S.A., odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego stało się prawomocne na skutek jego niezaskarżenia do sądu administracyjnego. Kolejnym wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2016 r., doprecyzowanym w dniu 11 maja 2016 r., zobowiązany ponownie zwrócił się do organu I instancji o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, podnosząc, że nie posiadał nadanego indywidualnego numeru użytkownika oraz książeczki oplałat. Dodatkowo strona wniosła o "zwrócenie wniosku egzekucyjnego do wierzyciela w celu wyjaśnienia" oraz "przesłania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy". Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego W. M. był już przedmiotem rozparzenia organu egzekucyjnego. Sprawę zainicjowaną wnioskiem zobowiązanego z dnia 21 stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] rozstrzygnął postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Prawidłowość tego rozstrzygnięcia została potwierdzona w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...], które jest ostateczne i prawomocne. Jednocześnie zaznaczono, że w toku postępowania wywołanego pierwszym wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego organy stwierdziły brak przesłanek do zawieszenia tego postępowania zarówno w trybie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), jak i w trybie art. 56 § 1 tej ustawy. W konkluzji organ egzekucyjny stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które zawierało szczegółowe uzasadnienie rozstrzygnięcia, to istnieje oczywista i obiektywna przeszkoda do wszczęcia postępowania w tym zakresie, a tym samym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a."), należy odmówić wszczęcia postępowania. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zobowiązany złożył zażalenie, w którym ponownie wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przez wierzyciela jego wniosku o korektę zobowiązań. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko i argumentację organu I instancji zawarte w kwestionowanym przez zobowiązanego postanowieniu. Organ odwoławczy w szczególności podkreślił, że skoro w niniejszej sprawie organ egzekucyjny prowadził już postępowanie w zakresie zawieszenia postępowania w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. (zainicjowane przez zobowiązanego pismem z dnia 21 stycznia 2016 r.), w wyniku którego wydane zostało postanowienie z dnia [...] r., nr [...], to złożenie przez zobowiązanego kolejnego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie mogło wywołać innego skutku jak tylko odmowę wszczęcia postępowania z uwagi na istnienie "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. M. zanegował powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków zawartych w piśmie skarżącego z dnia 4 sierpnia 2016 r.; 2) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W argumentacji skargi podniesiono, że [...] S.A. jako wierzyciel, nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że skarżący został skutecznie powiadomiony przez operatora o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zdaniem autora skargi z powodu przedawnienia [...] S.A. nie może od niego żądać zaległych opłat abonentowych. W tym kontekście wskazał, że [...] S.A. posiada tylko wytworzone przez siebie dokumenty, a oparcie egzekucji jedynie na nich, przy jednoczesnym braku możliwości udowodnienia, że skarżący został skutecznie powiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowi istotną wadę postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Tytułem wstępu wskazać należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisu art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Celem wprowadzenia do K.p.a. przepisu art. 61a było odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy, co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2015 r., o sygn. akt II OSK 1575/13, dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania zawartego we wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania kończy się bowiem wyłącznie aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., o sygn. akt IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728). Dokonując wykładni przepisu art. 61a § 1 K.p.a. wskazać należy, że ustawodawca określił w nim dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich (która nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie) jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest natomiast zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w powołanym przepisie, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczą one takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z takimi przypadkami będziemy mieli do czynienia np., gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano już w jej ramach rozstrzygnięcie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r., o sygn. akt I OSK 2159/12, wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r., o sygn. akt I OSK 1635/14, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych uwag kluczowe znaczenie na gruncie niniejszej sprawy ma ustalenie, czy wniosek skarżącego z dnia 15 kwietnia 2016 r., doprecyzowany w dniu 11 maja 2016 r., dotyczył sprawy zakończonej ostatecznym i prawomocnym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...], a - w konsekwencji - czy istniały podstawy do odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania. W ocenie Sądu, tożsamość podmiotowa i przedmiotowa obu spraw nie budzi wątpliwości. Zarówno we wniosku z dnia 21 stycznia 2016 r., jak i we wniosku z dnia 15 kwietnia 2016 r., występuje ten sam wnioskodawca, który wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], jako organu egzekucyjnego, o zawieszenie prowadzonego względem niego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], wystawionego przez [...] S.A., a obejmującego należności z tytułu zaległości w opłatach abonamentowych. W związku z tym, zdaniem Sądu, zaistniały uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że wniosek z dnia 15 kwietnia 2016 r. dotyczy sprawy zakończonej już ostatecznym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Zarówno bowiem treść żądań skarżącego, zawarta w obu wnioskach, jest tożsama, jak i okoliczności faktyczne oraz prawne sprawy nie uległy zmianie. W tym stanie rzecz organ był zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona, gdyż jak wspomniano żądanie skarżącego co do zawieszenia postępowania dotyczyło sprawy zakończonej ostatecznym i prawomocnym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Jak już wyżej wskazano, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Jest to bowiem wyłącznie rozstrzygnięcie procesowe wydane w następstwie stwierdzenia, że w sprawie ziściły się przesłanki, które uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie zgłoszonego we wniosku żądania. Wobec tego za bezpodstawne należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 10 § 1 K.p.a. Odnosząc się łącznie do tych zarzutów Sąd podkreśla, że wskazane przepisy K.p.a. w ogóle nie miały zastosowania w kontrolowanej sprawie, a w związku z tym organy nie mogły uchybić zawartym w nim normom prawnym. Dodatkowo Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom skarżącego w aktach sprawy nie ma pisma strony z dnia 4 sierpnia 2016 r, a nawet jeżeli takowe pismo by było, to ewentualne wnioski w nim zawarte z oczywistych przyczyn nie mogły być rozpoznane przez organ odwoławczy jako złożone po zakończeniu sprawy, czyli po wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że obowiązki, a jednocześnie i uprawnienia Sądu, zgodnie z art. 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a., ograniczają się wyłącznie do zbadania legalności konkretnych aktów administracyjnych wydanych w ramach danej sprawy. Sąd kontrolując legalność zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej - wydanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - nie ma zatem żadnych możliwości prawnych do weryfikacji innych aktów administracyjnych (np. dotyczących prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego, czy wymagalności egzekwowanych w tym postępowaniu należności, czy upływu terminu przedawnienia), jako wydanych poza granicami niniejszej sprawy. Reasumując przeprowadzoną kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 61a § 1 K.p.a., a w związku z tym zasadnie odmówiono wszczęcia żądanego przez skarżącego postępowania. Brak było bowiem podstaw prawnych do ponownego rozstrzygania przez organy wniosku strony w tym samym przedmiocie - zawieszenia postępowania egzekucyjnego - umotywowanego podobnymi okolicznościami. Wobec stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego Sąd, działając w trybie art. 120 i na podstawie art. 151 P.p.s.a., uznał skargę za bezpodstawną i orzekł jak w sentencji wyroku.