I SA/Po 1492/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...] w sprawie ze skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W dniu [...] r. J. I. wniosła skargę na wskazaną w rubrum decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dniu [...] r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kwoty wynikającej z ww. decyzji bez uszczerbku dla siebie, jak i rodziny pozostającej na jej utrzymaniu. Wskazano, że skarżąca do dnia [...] r. otrzymywała zasiłek rehabilitacyjny z KRUS-u w wysokości [...] zł miesięcznie, a obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Jej małżonek otrzymuje najniższe wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy i jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżąca wraz z mężem spłaca zobowiązania wynikające z zawartych umów kredytowych, których kwota miesięcznie wynosi około [...] zł. Koszt utrzymania mieszkania wynosi miesięcznie ok. [...] zł. Do tych kosztów dochodzi również koszt osobistego utrzymania, tj. zakup żywności, odzieży itp. Skarżąca jest osobą schorowaną, niezdolną do podjęcia pracy zarobkowej, nie posiada oszczędności. Powyższe okoliczności potwierdza postanowienie tut. Sądu o zwolnieniu skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika. Następnie pełnomocnik wskazał, że niewstrzymanie wykonania ww. decyzji spowoduje wszczęcie zawieszonego w tej sprawie postępowania egzekucyjnego. Okoliczność ta będzie się wiązała z koniecznością poniesienia przez skarżącą kosztów postępowania egzekucyjnego, których skarżąca nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla siebie, jak i rodziny pozostającej na jej utrzymaniu. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego wywoła u skarżącej szkodę majątkową, stanowiącą znaczny uszczerbek dla utrzymania skarżącej oraz jej rodziny. Nadto, w przypadku uwzględnienia skargi przez tut. Sąd, zwrot wyegzekwowanej w toku egzekucji administracyjnej kwoty wiązać się będzie z długotrwałym postępowaniem w tym przedmiocie. Za koniecznością uwzględnienia wniosku przemawia, zdaniem pełnomocnika skarżącej, również wadliwość wydanej przez organ podatkowy decyzji. Sąd zważył, co następuje: W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej, koniecznym jest odwołanie się do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Wskazać przy tym należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach wypełnia jedną z wyżej wskazanych przesłanek. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zwrot nastąpi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co również stanowi o "odwracalności" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I GZ 65/16 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu postanowienia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II GZ 518/15). O niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Za nieuzasadnione uznać należy tym samym stanowisko, że jakikolwiek uszczerbek w majątku stanowi przesłankę dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Pojęcie "znacznej szkody" oznacza szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. P. Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wyd. C. H. Beck, Warszawa 2013, publ. Legalis). W dalszej kolejności należy zaznaczyć, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji musi być odpowiednia, a więc w sposób przekonywujący pokazywać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Uwzględnienie wniosku uzależnione jest bowiem od staranności jego sporządzenia. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego przytoczenia okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, przy czym przedstawiona argumentacja musi być spójna i odnosić się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy (por. P. Daniel, op. cit.). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi bowiem być realne, w związku z czym strona zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Brak wskazania we wniosku konkretnej szkody grożącej skarżącemu na skutek wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreślić także należy, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). Fakt uregulowania należności jest naturalną konsekwencją wykonania decyzji organu podatkowego. Oczywiste przy tym jest, że zapłata lub wyegzekwowanie należności jest przyczyną zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08). W konsekwencji oznacza to, że badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Podkreślenia przy tym wymaga, że przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II GZ 651/15). Podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - nie wykazała, z czego miałoby wynikać niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, musi przedstawić dokładnie, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody (por. T. Lewandowski, Przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności, publ. LEX nr 175176). Analizując sytuację finansową skarżącej należy wskazać, że wraz z mężem spłaca zobowiązania wynikające z zawartych umów kredytowych, których kwota miesięcznie wynosi około [...] zł (na tę okoliczność strona nie przedłożyła żadnych dokumentów). W tym miejscu należy wskazać, że wysokość miesięcznych zobowiązań kredytowych znacznie przewyższa należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. (za 12 miesięcy w kwocie [...]zł), określonego w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów nie mają jednak pierwszeństwa spłaty przed należnościami Skarbu Państwa, zwłaszcza, gdy miesięczna uiszczana przez skarżącego suma zobowiązań prywatnoprawnych znacznie przewyższa całą sumę zobowiązania publicznoprawnego (w tym przypadku podatek od nieruchomości za 12 miesięcy). Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1146/15). W tym miejscu zasadnym jest również wskazanie, że wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej z wysokością zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji z innymi należnościami pokrywanymi przez skarżącą. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1758/15). Co prawda cytowane orzeczenie zostało podjęte na gruncie rozpatrywania przez sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych, jednak z uwagi na publicznoprawny charakter tych kosztów, pozostaje aktualne na tle rozpatrywanej sprawy. W dalszej części wniosku skarżąca wskazała, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje wszczęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, co będzie się wiązało z koniecznością poniesienia przez skarżącą kosztów postępowania egzekucyjnego, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla siebie, jak i rodziny pozostającej na jej utrzymaniu. Odnosząc się do ewentualnego wszczęcia egzekucji należy wskazać, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1011/15). W opinii tut. Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Po pierwsze - wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca upatruje się również w wadliwości wydanej przez organ decyzji. Należy jednak wskazać, że rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi. Niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 P.p.s.a. to dwie różne kwestie. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05). Niezależnie od przedstawionych wyżej powodów nieuwzględnienia wniosku skarżącej podnieść także trzeba, że nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi a następnie jej uwzględnienie jej uwzględnienie nie powoduje nieodwracalnych skutków, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie zwrócona, przy czym nie można zakładać, jak to zrobiła skarżąca w rozpatrywanym wniosku, że zwrot wyegzekwowanej kwoty wiązać się będzie z długotrwałym postępowaniem w tym przedmiocie. Należy również wskazać, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14). Odnosząc treść rozpatrywanego wniosku do regulacji art. 61 § 3 P.p.s.a., w ocenie Sądu skarżąca – co należy podkreślić, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - nie wykazała, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia przesłanek uprawniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zobowiązanie do uiszczenia należności pieniężnych zawsze bowiem pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.