I SA/Po 269/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca 2007 r. do lutego 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. [...] złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że zostało jej wymierzone zobowiązanie podatkowe wielokrotnie przewyższające wartość posiadanego majątku. W wyniku egzekucji administracyjnej straciła niemal cały majątek i utraciła zdolność do kontynuowania działalności. Dwukrotnie zarząd spółki wnioskował o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej i w obu przypadkach sąd oddalił wniosek ze względu na to, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów takiego postępowania. Na dzień [...] maja 2012 r. zaległości podatkowe spółki wynosiły [...] zł, a odsetki za zwłokę od tych zaległości [...] zł. Kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi [...] ([...]) zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł. Spółka załączyła historię rachunku bankowego prowadzonego w [...] za okres od [...] września 2012 r. do [...] marca 2013 r., z których wynika, że saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] marca 2013 r. wynosi [...] zł. Obecnie spółka nie posiada środków trwałych, gdyż wszystkie zostały zajęte i sprzedane przez komornika skarbowego. Stan kasy spółki w okresie ostatnich sześciu miesięcy wynosi [...] zł. Spółka zwróciła się do jedynego wspólnika "[...]" S.A. o pomoc finansową. Wspólnik ten ze względu na znaczące zadłużenie spółki wobec niego (ok. [...] zł) i jego zaangażowanie finansowe w zapewnienie spółce pomocy profesjonalnych prawników odmówił dalej idącego wsparcia. Referendarz zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2013r. wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Pełnomocnik spółki r.pr. [...], wkrótce po zarządzeniu referendarza, bo przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2013r. uzupełniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy, nadanym przez "[...]"[...], złożył z własnej inicjatywy dokumenty bliżej opisane w tym piśmie. Z relacji doręczyciela na kopercie opatrzonej datą [...] kwietnia 2013r. wynika, że pod adresem [...] zastał mieszkanie zamknięte, awizo pozostawił w skrzynce. Pełnomocnik spółki r.pr. [...]nie odebrał podwójnie awizowanej przesyłki. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia [...] maja 2013r. przesyłka została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (k. [...] akt sądowych). Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że złożone przez skarżącą oświadczenia były niepełne, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych okoliczności. W uzasadnieniu postanowienia podkreślił, że uchylanie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro pełnomocnik , pomimo wezwania z dnia [...] kwietnia 2013r., nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, przeto nie było możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego spółki. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Orzeczeniu zarzuciła, że wezwania do uzupełnienia wniosku w ogóle nie otrzymała, a nadesłanie przez nią dokumentów wynikało z własnej inicjatywy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Z powołanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Osoba prawna, którą jest spółka obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (tak: postanowienia NSA: z 01 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08; z 4 kwietnia 2008 r., I GZ 62/08; z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 123/12 – dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Referendarz sądowy zasadnie uznał, że treść oświadczeń złożonych przez skarżącą spółkę jest niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewykonane wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy zmierzało do umożliwienia skarżącej należytego udokumentowania tego wniosku. Zakres żądanych dokumentów i informacji miał istotne znaczenie dla oceny jego zasadności. W konsekwencji skarżąca winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Wprawdzie z akt sprawy rzeczywiście wynika, że sytuacja majątkowa skarżącej jest bardzo trudna. Wysokość zaległości podatkowych oraz fakt oddalenia wniosku o upadłość przez sąd upadłościowy na to wskazują. Nie zmienia to jednak okoliczności, że jedynym wspólnikiem skarżącej jest spółka będąca w dobrej kondycji finansowej i majątkowej co potwierdza chociażby to, że spółka ta finansuje pomoc prawną dla skarżącej. Zdaniem sądu w sytuacji skarżącej spółki istnieje możliwość pozyskania przez nią środków pieniężnych przez zobowiązanie tego wspólnika do dopłat (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Taka opłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, która może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., II FZ 796/11; postanowienie z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 12/12 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia skarżąca mogła dołączyć żądane wcześniej przez referendarza dokumenty i wyjaśnienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarz wskazał o co została spółka wezwana. Jednakże tego nie uczyniła. Powyższe dokumenty i informacje były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Wezwanie zostało bowiem prawidłowo wysłane na adres wskazany przez spółkę, jako adres do doręczeń. Próbę doręczenia wezwania podjęto dwukrotnie, tj. [...] kwietnia 2013 r. (pierwsze awizo) i [...] maja 2013 r. (powtórne awizo). Przesyłka nie została podjęta w terminie 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce oddawczej pierwszego awiza, w związku z czym w dniu [...] maja 2013 r. nastąpił jej zwrot do sądu, co dokumentuje załączona do akt sprawy koperta adresowana do pełnomocnika strony skarżącej (k. [...] akt sąd.). W opinii sądu spółka nie wykazała, by podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem Dlatego Sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji postanowienia.