I SA/Po 488/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 04 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od podatku rolnego postanawia oddalić wniosek. Skarżący [...] (dalej: "skarżący") złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek z dnia [...] października 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że wniosek jest zasadny, gdyż brak jest dochodów oraz środków do życia i leczenia. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie ma domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wskazał dodatkowo na ciężki psychiczny rozstrój zdrowia, brak środków do życia i leczenia. Oświadczył, że nie ma dochodów i korzysta z pomocy [...] oraz że jest zadłużony i wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych i że nie może sam występować w sądzie. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Skarżący jednak wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Tymczasem okoliczności znane z urzędu oraz informacje zamieszczone w serwisach internetowych instytucji państwowych wskazują, co następuje: Skarżący w latach 2004-2011 nieprzerwanie zgłaszał do systemu dopłat rolniczych grunty o powierzchni ponad [...]ha. Ponadto w dniu [...] lutego 2014 roku do tegoż Wydziału III wpłynęły trzy skargi [...] na decyzje w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za lata 2011, 2012 oraz 2013 (sygn. akt III SA/Po 252-254/14). W aktach administracyjnych wskazanych spraw znajdowała się umowa dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...] października 2011 r. zawarta pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a skarżącym, który zamieszkuje pod adresem [...]. Aktualnie, jako adres zamieszkania, skarżący również wskazuje adres [...]. Skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w [...] Sp. z o.o., a do maja 2012 roku był udziałowcem tej spółki. Udziały o łącznej wartości [...] zł zbył na rzecz brata [...] (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 r., Nr 115, poz. 86257). Niemniej wcześniej, czyli przed ujawnieniem w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zbycia udziałów, skarżący został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...]). W dniu [...] września 2011 r. , czyli jeszcze przed podpisaniem powyższej umowy dzierżawy , skarżący został ujawniony w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr [...]). W dniu [...] marca 2013 r. do Wydziału III wpłynęła skarga "[...]" Sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje [...]. Z kolei postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 499/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy tej spółce. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że udziałowcami spółki w organizacji są skarżący i jego brat [...]. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Skarżący posiada jeden udział o wartości nominalnej [...] zł. Udziały zostały objęte i pokryte w całości wpłatą gotówkową. Spółka wystąpiła do Sądu Rejestrowego ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Za ostatni rok obrotowy spółka ta nie odnotowała zysku, a jej zadłużenie wynosi [...] zł. Siedziba spółki znajduje się w dzierżawionym lokalu. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi [...] zł. Skarżący , który jest wspólnikiem i prezesem zarządu spółki , ponosi w części koszty jej działalności ( za przesyłki pocztowe). Koszty notarialne poniósł drugi wspólnik (brat [...]), u którego spółka jest zadłużona. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie w całości, ponieważ uważa, że jego treść jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd że rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Oznacza to, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń. Podstawą rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych nie mogą być zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Ocena zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych musi odnosić się do rzeczywistych możliwości płatniczych, które określa posiadany majątek, wysokość przychodów i oszczędności, a także sytuacja rodzinna wnioskodawcy. Stąd warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny możliwości strony w zakresie uiszczenia kosztów sądowych jest złożenie oświadczenia majątkowego, które przedstawia dokładne i wiarygodne dane o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania (a contrario art. 255 p.p.s.a.). Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Należy jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Sąd rozpoznając wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wezwanie skarżącego przez referendarza do uzupełnienia wniosku zmierzało do umożliwienia skarżącemu należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W opinii sądu zakres żądanych przez referendarza dokumentów i informacji miał istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. W tym zakresie skarżący winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Skarżący, mimo wezwania, nie podał jednak informacji, o które został wezwany. Zdaniem sądu skarżący przedstawiał tylko informacje mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak skarżący mimo wezwania nie nadesłał dokumentów mogących stanowić podstawę oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej, nie podał również informacji, o które został wezwany. Skarżący nie przedstawił zatem popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia go ze strony budżetu Państwa. Oznacza to, że nie zrealizował on swojej powinności wynikającej z art. 255 p.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Brak złożenia przez wnioskodawcę odpisów dokumentów i udzielenia dodatkowych informacji, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Z powodu braku odpowiedzi skarżącego, niemożliwe okazało się ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając powody rozstrzygnięcia referendarza skarżący powinien dołączyć do sprzeciwu skierowanego do sądu żądane wcześniej przez referendarza dokumenty i wyjaśnienia. Jednakże tego nie uczynił. Powyższe dokumenty i informacje zdaniem sądu były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. W tych okolicznościach w opinii sądu niecelowe było ponowne wzywanie skarżącego o złożenie żądanych przez referendarza dokumentów i wyjaśnień. Sąd zatem stwierdza, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania. Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.