I SA/Po 496/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego B. B. o zasądzenie kosztów według norm przepisanych za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, grudzień 2009 r., lipiec, sierpień, grudzień 2010 r. oraz maj, wrzesień i październik 2011 r. postanawia: umorzyć postępowanie wywołane ponownym wnioskiem radcy prawnego B. B. z dnia [...] o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2014 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. w dniu [...] lutego 2014 r. wyznaczyła radcę prawnego B. B., jako pełnomocnika z urzędu, do reprezentowania skarżącego – G. Z. w sprawie zawisłej przed WSA w Poznaniu pod sygn. akt I SA/Po 496/13. Po zapoznaniu się z aktami sprawy pełnomocnik, pismem z dnia [...] lutego 2014 r., poinformował skarżącego, że nie znalazł podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Po 496/13, oddalającego skargę. Pełnomocnik przekazał skarżącemu w dniu [...] lutego 2014 r. opinię w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie pełnomocnik wystąpił do tut. Sądu z wnioskiem z dnia 28 lutego 2014 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej w związku ze sporządzeniem w/w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 marca 2014 r. wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów został oddalony z uwagi na brak przedłożenia przez pełnomocnika oświadczenia, że koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości lub w części. Postanowienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi w dniu 18 marca 2014 r. (druk zwrotnego potwierdzenia odbioru, k. 200 akt sąd.). Pismem z dnia 18 marca 2014 r. (data nadania 19 marca 2014 r.) pełnomocnik wystąpił do tut. Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt I SA/Po 496/13. Wraz z wnioskiem pełnomocnik złożył oświadczenie, że opłaty nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie zaś do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490, dalej w skrócie: "rozporządzenie") wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje jednoznacznie, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi, konieczne jest złożenie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Z akt badanej sprawy wynika natomiast, że wniosek z dnia 28 lutego 2014 r. złożony przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika - radcę prawnego B. B. nie zawiera stosownego oświadczenia. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze ugruntował się pogląd, zgodnie z którym brak złożenia przez pełnomocnika oświadczenia, o jakim mowa w § 16 rozporządzenia, wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Do wskazanego oświadczenia nie stosuje się bowiem trybu uzupełnienia braków, opisanego w art. 49 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05, postanowienie NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05, postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ390/08, postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 684/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść także należy, że negatywne skutki złożenia wadliwego wniosku wynikają z nie dołożenia należytej staranności przez pełnomocnika, który jako profesjonalista powinien wykazywać się wiedzą z zakresu procedury sądowej i być świadom ciążących na nim obowiązków. W takiej sytuacji nie można mówić o nadmiernym rygoryzmie regulacji prawnej ani naruszeniu konstytucyjnego prawa pełnomocnika do wynagrodzenia za świadczoną pracę (por. M. Kazek, Nieznajomość prawa a wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu, ZNSA nr 6 (9)/2006, s. 65, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, publ. LEX nr 582846). Nadto wskazać należy, że postępowanie o przyznanie prawa pomocy regulują przepisy rozdziału 3 działu IV P.p.s.a. zatytułowanego "Koszty postępowania". Jak wynika z art. 259 § 1 P.p.s.a. od postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), radca prawny może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez radcę prawnego wymaga uzasadnienia. Z kolei art. 259 § 3 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, postanowienie, o którym mowa w § 1, ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że przepisy dotyczące prawa pomocy nie przewidują możliwości wystąpienia do sądu przez wyznaczonego w sprawie pełnomocnika z urzędu (np. radcę prawnego) z ponownym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W przypadku gdy pełnomocnik nie zgadza się z wydanym w sprawie z jego wniosku orzeczeniem, ma on prawo, zgodnie z art. 259 § 1 P.p.s.a., wnieść w terminie siedmiu dni sprzeciw. Tymczasem w niniejszej sprawie profesjonalny pełnomocnik, w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu, wystąpił do Sądu z ponownym (uzupełnionym o treść oświadczenia o nieopłaceniu opłat) wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, należało rozważyć, czy wniosek ten, stosownie do art. 259 § 1 P.p.s.a., stanowił sprzeciw na orzeczenie referendarza. Dokonując oceny pisma pełnomocnika z dnia 18 marca 2014 r. zatytułowanego "Wniosek pełnomocnika skarżącego", Sąd doszedł do przekonania, że pisma tego nie można uznać za sprzeciw na postanowienie referendarza z dnia 11 marca 2014 r. Wskazać bowiem należy, że aby prawidłowo odczytać intencje autora pisma, istotna jest treść tego pisma. Zarówno zaś z petitum wniosku, jak i jego uzasadnienia, bezsprzecznie wynika, że pełnomocnik nie kwestionuje w/w postanowienia referendarza i nie wnosi na nie środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Z treści tego pisma wynika bezspornie, że pełnomocnik wystąpił do Sądu z ponownym wnioskiem o zasądzenie wynagrodzenia z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Należy zauważyć, że pełnomocnik w "ponownym wniosku" nie powołał, jako podstawy prawnej zgłoszonego żądania przepisu art. 259 § 1 P.p.s.a. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że w związku z nie wniesieniem przez pełnomocnika w ustawowym terminie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 marca 2014 r. postanowienie to stało się prawomocne. Oznacza to więc, że złożony przez pełnomocnika wniosek z dnia 18 marca 2014 r. jest bezprzedmiotowy, a postępowanie nim zainicjowane należy umorzyć, nie ma bowiem podstawy prawnej uzasadniającej ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, po uprzednim prawomocnym rozstrzygnięciu tej kwestii odrębnym postanowieniem. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.