I SA/Po 516/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2006 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić wniosek. Skarżący S. K. złożył wraz ze skargą skierowaną do tutejszego Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podał, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący nie podał jednak, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu uzyskuje miesięczne dochody. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, oświadczył, że nie może złożyć wyciągów z rachunków bankowych, gdyż nie ma dostępu do swoich kont, ponieważ konta te zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Podał, że uzyskuje dochody i że jest związany umową zlecenia. Jednakże, pomimo wezwania, nie wskazał, w jakiej wysokości uzyskuje z tego tytułu dochody. Wyjaśnił, że od 2007 r. jest osobą rozwiedzioną, nie pozostaje z matką dziecka, a byłą żoną we wspólnym gospodarstwie domowym i nie otrzymuje alimentów na rzecz córki. Skarżący płaci natomiast alimenty na córkę, jednak nie wyjaśnił, w jakiej wysokości. Skarżący oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. [...] zł, przy czym wyżywienie ok.... zł, telefon komórkowy ok. [...] zł, internet [...] zł. Poinformował, że zalega w opłatach za internet od 5 miesięcy. Wskazał, że od czasu rozwodu mieszka w domu rodziców, którzy uiszczają rachunki związane z opłatą za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, abonament RTV. Skarżący nie posiada samochodów osobowych. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, gdyż świadczy osobiste usługi w ramach umowy zlecenia na rzecz J. S. prowadzącej działalność gospodarczą. Do pisma załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za 2010 i 2011 r., informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2011. oraz zgłoszenia do ubezpieczeń. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 516/12, referendarz sądowy tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem nadanym na poczcie dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący wniósł przeciwko powyższemu orzeczeniu sprzeciw, wskazując, że zgodnie z wezwaniem referendarza sądowego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. zawarł odpowiedzi na wszystkie pytania Sądu dotyczące wniosku o udzielenie pomocy prawnej i przedłożył wszelkie dokumenty potwierdzające jego trudną sytuację majątkową. Zdaniem skarżącego, referendarz sądowy w sposób błędny ocenił jego faktyczną sytuację materialną i jego możliwości w zakresie uiszczenia wymaganej opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; w skrócie: P.p.s.a.), w razie złożenia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy przeznaczona jest co do zasady dla osób pozbawionych dochodów i majątku lub o dochodach subminimalnych, z uwagi na to, że poniesienie kosztów postępowania mogłoby stanowić zagrożenie dla ich egzystencji. Innymi słowy, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w odniesieniu do skarżących – osób fizycznych, prawo pomocy przysługuje wyłącznie osobom ubogim, żyjącym na granicy minimum socjalnego (por. postanowienie WSA w Krakowie z 30 czerwca 2008 r., I SA/Kr 674/08 oraz postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 11 lipca 2008 r., II SA/Go 313/08 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na względzie, Sąd ocenił sytuację skarżącego - wynikającą z treści materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie - w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., i stwierdził, że w niniejszym przypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując wskazany wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd miał obowiązek uwzględnienia wyłącznie rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy, a nie jego domniemanych dochodów i możliwości finansowych (por. m.in. postanowienia NSA: z 20 października 2006 r., I OZ 1442/06; z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 274/08; z 31 marca 2005 r., II OZ 118/05; z 23 lutego 2005 r., OZ 1545/04 - publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu na podkreślenie zasługuje fakt, iż w okolicznościach niniejszego przypadku Sąd nie miał realnej możliwości ustalenia aktualnych dochodów wnioskodawcy, gdyż - wbrew twierdzeniom skarżącego – pomimo wezwania nie wyjaśnił on, w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody. Nie wiadomo bowiem, czy uzyskiwane przez niego dochody pozwalają na opłacenie deklarowanych przez niego kosztów miesięcznego utrzymania i zapłacenie alimentów na dziecko. W konsekwencji, skoro wnioskodawca nie udzielił wyjaśnień w tym podstawowym zakresie, nie było możliwe dokonanie obiektywnej oceny stanu finansowego strony. Podkreślenia wymaga fakt, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń (por. m.in. postanowienia NSA: z 31 grudnia 2004 r., GZ 146/04; z 18 lutego 2005 r., OZ 1510/04; z 3 marca 2008 r., I FZ 74/08 - publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a. w zw. z art.160 P.p.s.a i art.16 § 2 P.p.s.a.