I SA/Po 589/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r., I kwartał 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu [...] r. A. B. wniósł skargę na wskazaną w rubrum decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P.. W petitum skargi skarżący wniósł m. in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, że w chwili obecnej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł brutto miesięcznie, która wystarcza mu na pokrycie jedynie najważniejszych potrzeb. Skarżący nie posiada innego źródła dochodu, ani żadnego majątku. Wykonanie zaskarżonej decyzji i pociągnięcie skarżącego do zapłaty łącznej kwoty [...]zł przed zakończeniem postępowania z niniejszej skargi, a także przed dokonaniem jakichkolwiek ustaleń przez Urząd Kontroli Skarbowej w postępowaniu wszczętym z zawiadomienia skarżącego o nieprawidłowościach w spółce A. , może nie tylko sprowadzić na skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia niepowetowanej szkody, ale również realne zagrożenie jego niewypłacalnością, chociażby z uwagi na skalę zobowiązania. Skutki w postaci popadnięcia przez skarżącego w stan niewypłacalności i utrata przez niego płynności finansowej mogą być bardzo trudne do odwrócenia nawet gdyby w toku niniejszego postępowania zaskarżona decyzja została uchylona, a organy podatkowe zobowiązane były zwrócić wyegzekwowaną kwotę. Wykonanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na wielkość zobowiązania stanowi realne zagrożenie dla egzystencji skarżącego. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych skarżący wskazał, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Jeśli potencjalna egzekucja należności podatkowych w sytuacji materialnej strony mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia, a zatem realizacja zaskarżonej decyzji w kontekście stwierdzonych okoliczności faktycznych mogłaby spowodować poważne konsekwencje finansowe w majątku strony, to tym samym może być uznana za okoliczność powodującą powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zważył, co następuje: W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania skarżącego, koniecznym jest odwołanie się do treści art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Wskazać przy tym należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach wypełnia jedną z wyżej wskazanych przesłanek. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zwrot nastąpi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co również stanowi o "odwracalności" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I GZ 65/16 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu postanowienia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II GZ 518/15). O niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Pojęcie "znacznej szkody" oznacza szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. P. Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wyd. C. H. Beck, Warszawa 2013, publ. Legalis). W dalszej kolejności należy zaznaczyć, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji musi być odpowiednia, a więc w sposób przekonywujący pokazywać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Uwzględnienie wniosku uzależnione jest bowiem od staranności jego sporządzenia. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego przytoczenia okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, przy czym przedstawiona argumentacja musi być spójna i odnosić się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy (por. P. Daniel, op. cit.). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi bowiem być realne, w związku z czym strona zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Podkreślić także należy, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). Fakt uregulowania należności jest naturalną konsekwencją wykonania decyzji organu podatkowego. Oczywiste przy tym jest, że zapłata lub wyegzekwowanie należności jest przyczyną zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08). W konsekwencji oznacza to, iż badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). Podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - nie wykazał, z czego miałoby wynikać niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Z wniosku skarżącego wynika, że skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł brutto miesięcznie, nie posiada innego źródła dochodu i żadnego majątku. Skarżący nie przedłożył jednak do wniosku żadnych dokumentów źródłowych, zwłaszcza dotyczących jego sytuacji finansowej oraz majątkowej, jak również nie skonkretyzował danych, wystarczająco obrazujących jego sytuację. Tymczasem aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domaga się strona skarżąca, to ona musi uprawdopodobnić podnoszone we wniosku okoliczności, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie stosuje się art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12). Zestawiając przedstawioną we wniosku sytuację finansową skarżącego z uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy wskazać, że nawet ewentualne wszczęcie w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjnego, wobec braku posiadania jakiegokolwiek majątku przez skarżącego, mogłoby się toczyć jedynie z wynagrodzenia za pracę, a więc z pozostawieniem kwoty wolnej od egzekucji. W tym kontekście tut. Sąd podkreśla, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1011/15). W opinii tut. Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Po pierwsze - wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Nawet więc fakt ewentualnego wyegzekwowania części należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi (z uwagi na wartość przedmiotu sporu i sytuację finansową skarżącego wątpliwe byłoby wyegzekwowanie całej kwoty do czasu rozpoznania skargi przez sąd) i ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie skarżącemu, jak już wskazano powyżej, zwrócona wraz z odsetkami. Należy również wskazać, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14). Obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. W przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a., regulującym instytucję wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, chodzi o szczególne i wyjątkowe zagrożenie, odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.