I SA/Po 707/17

WyrokWSA w Poznaniu2017-10-26

Skład orzekający: Dominik Mączyński, Waldemar Inerowicz, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy podatnik nie złożył oświadczenia o posiadanych nieruchomościach i prawach majątkowych, a jego sytuacja finansowa (niski dochód, wysokie zobowiązania, brak majątku) oraz charakter stwierdzonych nieprawidłowości (udział w fikcyjnym obrocie towarami) wskazują na uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, organ podatkowy może wydać decyzję o zabezpieczeniu tego zobowiązania na majątku podatnika?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że istniały przesłanki do wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego. Uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania została uprawdopodobniona przez wysoką kwotę przewidywanego zobowiązania w relacji do dochodów skarżącej, brak majątku wystarczającego na zaspokojenie potencjalnych zobowiązań, a także przez stwierdzone nieprawidłowości polegające na udziale skarżącej w fikcyjnym obrocie towarami. Odmowa złożenia oświadczenia o majątku dodatkowo wzmocniła tę obawę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu i zabezpieczeniu na majątku spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. wraz z odsetkami. Organ I instancji wszczął kontrolę podatkową w związku z podejrzeniem pozorności transakcji z kontrahentami, którzy byli powiązani z oszustwami karuzelowymi. Spółka nie złożyła oświadczenia o swoim majątku, a posiadane informacje wskazywały na jego niewystarczalność do zabezpieczenia zobowiązania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując istnienie przesłanek do zabezpieczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], określił X. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej zwanej również skarżącą) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. wraz z przybliżoną kwotą odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji oraz dokonał zabezpieczenia kwoty tego zobowiązania wraz z kwotą odsetek na majątku skarżącej. Organ I instancji wyjaśnił, że prowadzi względem skarżącej kontrolę podatkową w przedmiocie prawidłowości rozliczenia z budżetem podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. Kontrola podatkowa została wszczęta w związku z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 11 lutego 2016 r. Z pisma tego wynika, że wskazany ostatnio organ w związku z podejrzeniem pozorności transakcji w F(1) P. S. przeprowadził względem tego podmiotu kontrolę za okres od stycznia do marca 2015 r. W wyniku tej kontroli P. S. zakwestionowano prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony ze względu na fikcyjność zawieranych transakcji oraz pozorność prowadzenia przez ten podmiot działalności gospodarczej. Rola wskazanego podatnika polegała na fakturowaniu dostaw pochodzących od znikających podatników. Organ I instancji wyjaśnił, że pod adresem skarżącej ujawnionym w KRS mieści się firma świadcząca usługi tzw. "wirtualnego biura". Skarżąca w rozliczeniu za styczeń 2015 r. rozliczyła faktury VAT wystawione przez F(1) P. S. o łącznej wartości netto [...] zł, VAT naliczony [...] zł. Drugim z dostawców skarżącej była F(2) sp. z o.o., od której dokonano nabyć na łączną kwotę netto [...] zł, VAT naliczony [...] zł. Organ I instancji wystosował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. wniosek o przeprowadzenie kontroli we wskazanej ostatnio spółce. W odpowiedzi na powyższy wniosek uzyskano informację, że względem F(2) sp. z o.o. prowadzone jest przez organ kontroli skarbowej postępowanie kontrolne w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2014 r. do czerwca 2015 r. Z informacji uzyskanej od organu kontroli skarbowej wynika, że F(2) sp. z o.o. należy do grona tzw. podmiotów podejrzanych i nierzetelnych. Organ kontroli skarbowej nie poinformował organu I instancji na jakim etapie znajduje się prowadzone przez niego postępowanie. Odwołując się do postanowień ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej w skrócie: "ustawa o PTU") wskazano, że warunkiem obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest posiadanie przez stronę faktur, które dokumentują rzeczywiste transakcje gospodarcze zarówno pod względem przedmiotu sprzedaży, jak i stron transakcji. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że zakupiony przez skarżącą towar był przedmiotem dalszych transakcji (dostaw) na rzecz F(3) K. K., F(4) S.C. D. C., M. C., F(5) G. M., F(2) sp. z. o.o. Wystosowano również wnioski o przeprowadzenie kontroli względem wskazanych kontrahentów. Z informacji zwrotnych otrzymanych przez organ I instancji wynika, że względem F(5) G. M. wszczęto kontrolę podatkową w zakresie podatku od towarów i usług za 2015 r. Przewidywany termin jej zakończenia to 31 grudnia 2016 r., termin ten może jednak ulec przedłużeniu z uwagi na utrudniony kontakt z kontrolowanym. Zaznaczono również, że kontrola we wskazanym podmiocie została wszczęta w związku z podejrzeniem udziału w oszustwie karuzelowym. W toku dotychczas przeprowadzonych czynności ustalono, że F(5) G. M. nie posiada żadnych składników majątku trwałego, nie dysponuje żadną powierzchnią magazynową, nie posiada żadnych środków transportu mogących służyć do przewozu hurtowych ilości towaru. Siedzibą przedsiębiorstwa i miejscem prowadzenia działalności gospodarczej jest wydzielone miejsce w pokoju mieszczącym się w budynku mieszkalnym. Kontrolowany dokonywał zapłaty za nabyte towary w momencie otrzymania zapłaty za ich sprzedaż. G. M. współpracuje ponadto z podmiotami o podobnym schemacie działania. Zakupów towaru dokonywano nie bezpośrednio od producenta lub głównego dystrybutora, ale od podmiotu, który tak jak skarżąca sam zajmuje się działalnością handlową. W ocenie organu I instancji faktury dotyczące zakupu towaru, którym dysponowała skarżąca w kontrolowanym okresie, były fakturami wystawionymi przez podmioty nieprowadzące rzeczywistej działalności gospodarczej i nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Również faktury wystawione przez skarżącą nie dokumentowały rzeczywistego obrotu, a ich wystawienie umożliwiało ich odbiorcom odliczenie podatku naliczonego. Wskazano na istnienie dużego prawdopodobieństwa uczestnictwa w oszustwach obrotem nutellą i coca colą, w którym jednym z ogniw łańcucha uczestniczącego w karuzeli jako bufor była skarżąca. Względem skarżącej została przeprowadzona kontrola podatkowa dotycząca 2014 r. gdzie stwierdzono, że towar będący przedmiotem transakcji wykazany na wystawionych przez nią fakturach był przedmiotem czynności podejmowanych przez szereg podmiotów w ramach mechanizmu tzw. "karuzeli podatkowej". Wskazano, że powyższe stanowi zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), przesłankę do dokonania zabezpieczenia. W kontekście postanowień art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p.") wyjaśniono, że wezwano skarżącą do złożenia oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczy ruchomych i zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Skarżąca skorzystała jednak z prawa odmowy złożenia oświadczenia. Skarżąca nie posiada nieruchomości oraz praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej jak również środków transportu mogących stanowić przedmiot zastawu skarbowego. Skarżąca nie występowała również jako podatnik z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Ze sprawozdania finansowego skarżącej za 2015 r. wynika, że posiada ona aktywa trwałe o łącznej wartości [...] zł. Kapitał podstawowy skarżącej wynosi [...] zł. Z uwagi na powyższe można stwierdzić, że skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można by ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Aktualna sytuacja skarżącej daje podstawy do obaw, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Wartość majątku jest zbyt niska w stosunku do wartości przybliżonej wysokości zobowiązania podatkowego. Skarżąca wniosła odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji, domagając się jej uchylenie oraz umorzenia postępowania w sprawie. Decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zarzucono naruszenie: I) przepisów prawa materialnego, a mianowicie rażące naruszenie art. 33 § 1 i art. 33 § 2 pkt 2 O.p. – poprzez niewłaściwe zastosowanie przesłanek wskazanych w niniejszych przepisach: – wobec braku uzasadnionej obawy, że zabezpieczone zobowiązanie podatkowe, co do których nie zostały wydane ostateczne decyzje, nie zostaną wykonane; – wobec błędów w postępowaniu zabezpieczającym w sytuacji, w której organ dokonujący zabezpieczenia nie wykazał, aby spełnione zostały przesłanki uzasadniające dokonanie zabezpieczenia na majątku podatnika; II) przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) rażące naruszenie art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. – poprzez wadliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i wydanie decyzji w oparciu o przesłanki nieistniejące, pobieżnie i wybiórczo stwierdzone, oparte na domniemaniach organu, a w konsekwencji naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów; b) w zw. z zarzutem naruszenia art. 33 § 4 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 O.p. naruszenie art. 210 § 1 pkt 5 O.p. – wskutek rozstrzygnięcia skarżoną decyzją o przybliżonej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. w kwocie [...]zł wraz z przybliżoną kwotą odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, podczas gdy przedmiot orzekania w sprawie zakreślony przepisem art. 33 § 1 ww. ustawy ograniczony jest wyłącznie do dokonania zabezpieczenia na majątku podatnika. Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu I instancji. W kontekście postanowień art. 33 O.p. wyjaśniono, że przesłanką zastosowania instytucji zabezpieczenia jest tylko i wyłącznie "uzasadniona obawa" jego niewykonania. Wymienione w art. 33 § 1 powołanego aktu zdarzenia, mianowicie trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych lub zbywanie majątku, są jedynie przykładami zachowania sugerującego zaistnienie przesłanki dokonania zabezpieczenia i nie stanowią zamkniętego katalogu okoliczności, w których można wydać decyzję o zabezpieczeniu. Określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Nie oznacza to jednak, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego go zobowiązania, to bowiem określi dopiero decyzja wymiarowa. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej argumenty organu I instancji stanowią wystarczającą podstawę do przyjęcia, że została uprawdopodobniona przybliżona wysokość zobowiązania podatkowego skarżącej. Wyjaśniono, że na etapie postępowania zabezpieczającego, organ podatkowy nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie rzetelności dokonywanych transakcji oraz zasadności odliczenia podatku naliczonego z faktur je dokumentujących. Z tego też względu wszystkie zarzuty i argumenty dotyczące zasadności określenia zobowiązania podatkowego, w tym ocena czy kwestionowane faktury w istocie odzwierciedlają czy też nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, jak również kwestie związane z prawem do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur zakupu, mogą podlegać ocenie jedynie w postępowaniu wymiarowym, nie zaś w postępowaniu zabezpieczającym. W ocenie organu II instancji w sprawie zaistniały przesłanki potwierdzające zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Pierwszą z tego rodzaju okoliczności jest wysoka kwota przewidywanego zobowiązania podatkowego, która w odniesieniu do dochodu oraz straty skarżącej za lata 2014-2015 obrazuje jej sytuację finansową dając podstawę do uznania, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Skarżąca w 2014 r. poniosła stratę w kwocie [...]zł przy czym w 2015 r. osiągnięto dochód w kwocie [...]zł. Tymczasem przewidywana wysokość zobowiązania podatkowego wynosi [...] zł. Okoliczności tej nie zmienia zadeklarowanie przez skarżącą za 2016 r. dochodu w kwocie [...]zł. Drugą z okoliczności świadczących o zasadności zabezpieczenia jest charakter stwierdzonych w wyniku kontroli podatkowej nieprawidłowości polegających na uczestniczeniu skarżącej w fikcyjnym obrocie towarami i zaniżenie zobowiązania podatkowego poprzez odliczenie podatku naliczonego z faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji gospodarczych. Zaznaczono także, że skarżąca odmówiła złożenia oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Powyższe wskazuje na brak majątku o wartości odpowiadającej wysokości określonej w przybliżeniu należności bądź też o ukrywaniu majątku. O braku majątku skarżącej świadczą również informacje pozyskane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych oraz aplikacji Czynności Majątkowych. Na brak majątku wystarczającego na zabezpieczenie wykonania przyszłego zobowiązania wskazuje również bilans skarżącej na dzień 31 grudnia 2015 r., z którego wynika, że skarżąca posiada aktywa trwałe w łącznej wartości [...] zł, a jej kapitał podstawowy wynosi [...] zł. Odnosząc się do zarzutu niewzięcia pod uwagę aktywów obrotowych skarżącej wskazano, że skarżąca w powołanym powyżej sprawozdaniu finansowym wykazała aktywa obrotowe o wartości [...] zł. W sprawozdaniu tym wykazano jednak również zobowiązania krótkoterminowe, których wartość przekraczała wartość zadeklarowanych aktywów obrotowych i wynosiła [...] zł. Z powyższego wynika, że aktywa obrotowe nie wystarczały na realizację bieżących zobowiązań skarżącej, co świadczy o braku majątku mogącego stanowić zabezpieczenie wykonania przyszłego zobowiązania. Wyjaśniono również, że na dzień wydania przez organ I instancji decyzji niemożliwe było wzięcie pod uwagę dochodu zadeklarowanego za 2016 r. Wskazano również, że osiąganie przez skarżącą wysokich obrotów w sytuacji ponoszenia wysokich kosztów uzyskania przychodów nie świadczy o braku podstaw do przyjęcia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Za bezzasadne uznano zarzuty naruszenia art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w tym kontekście omówiono ustalenia organu I instancji co do kontrahentów skarżącej wskazując, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy może wskazywać, że istnieje duże prawdopodobieństwo uczestnictwa skarżącej w fikcyjnym obrocie towarami. Powyższe uprawdopodabnia, że zobowiązanie podatkowe określone w przybliżonej wysokości istnieje. W ocenie organu II instancji decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wydana została po przeanalizowaniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie. Za chybione uznano zarzuty naruszenia art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 33 § 4 pkt 2, art. 33 § 2 O.p. Wyjaśniono, że zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W takim przypadku organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu. Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania w decyzji w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania na majątku podatnika jest elementem wymagalnym tej decyzji i nie jest ono tożsame z określeniem kwoty zobowiązania podatkowego dokonywanym w decyzji wymiarowej. Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze, skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Ponadto wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a to treści art. 33 § 1 i 2 pkt 2 O.p. – poprzez błędne rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu należności budżetowych na majątku podatnika w sytuacji braku przesłanek do dokonania zabezpieczenia, albowiem podatnik nadal prowadzi działalność gospodarczą dającą dodatnie wyniki (konkretne przychody i dochody), nie zaprzestał trwale uiszczać zobowiązań o charakterze publicznoprawnym i nie dokonał także żadnych czynności wskazujących na zbywanie majątku uzasadniającego podejrzenie, iż zmierzają do utrudnienia egzekucji; 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to treści art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez: a) błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że sytuacja, w jakiej znajdowała się skarżąca, pozwalała na stwierdzenie istnienia przesłanek uzasadniających zabezpieczenie; b) niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; c) wydanie decyzji bez jakiegokolwiek rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, w oparciu o przesłanki nieistniejące, oparte na sprzecznych domniemaniach organów, które jednocześnie zaprzeczały istnieniu przesłanek dla dokonania zabezpieczenia, a w konsekwencji z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio. Na mocy art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji: 1) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego; 2) określającej wysokość zobowiązania podatkowego; 3) określającej wysokość zwrotu podatku. Na podstawie art. 33 § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu. Natomiast art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu: 1) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 1; 2) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2. Z treści przytoczonych powyżej przepisów wynika, że główną przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego w trybie przepisów art. 33 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej jest uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Wprawdzie przepisy Ordynacji podatkowej nie definiują pojęcia "uzasadnionej obawy", jednakże ustawodawca przykładowo wskazał dwie okoliczności, które mogą taką obawę uzasadniać, a mianowicie gdy "podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". W takiej sytuacji uzasadniony wydaje się pogląd, w myśl którego organ podatkowy nie będzie musiał wykazywać związku między zaistnieniem powyższych zdarzeń, a wystąpieniem obawy niewykonania zobowiązania. Wystarczy, że wykaże, iż mają miejsce zdarzenia wskazane w tym przepisie. Analizując przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych, nie można jednak nie dostrzec, że przesłanki wymienione w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej stanowią jedynie przykładowe okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o zabezpieczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., I FSK 756/15 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma zatem przeszkód, aby organ podatkowy mógł wskazać także na inne okoliczności uzasadniające istnienie obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Przykładowo, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., I SA/Gd 1011/11 (wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania podatkowego mamy między innymi do czynienia w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku. Ponadto, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 2 lutego 2008 r., I SA/Gl 432/09 (wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że w sytuacji, gdy już istniejące zaległości wraz z odsetkami za zwłokę stanowią znaczną wysokość w porównaniu z dochodami wykazanymi w deklaracjach podatkowych za poszczególne lata podatkowe, a strona nie podejmuje działań, by te zobowiązania regulować uzasadnione jest podjęcie decyzji o dokonaniu zabezpieczenia. Także w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że obawę niewykonania zobowiązania uzasadnia wysokość nieuregulowanego zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz fakt, że podatnik dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług w sposób nierzetelny, bowiem wystawione faktury VAT nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2017 r., I FSK 1980/16 - wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także wyjaśnić, że w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia należności podatkowych nie prowadzi się klasycznego postępowania dowodowego. Organy mogą wykazywać ziszczenie się przesłanek ustawowych zabezpieczenia przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków, a także w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodobniąjące możliwość niewykonania zobowiązania podatkowego. Ocenę, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku, pozostawiono do uznania właściwego w sprawie organu. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. Ocena dokonana przez organ powinna być uprawdopodobniona w sposób jasny i czytelny dla podatnika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2016 r., I FSK 349/15 oraz dnia 10 listopada 2015 r., II FSK 2725/13 - wyroki dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe wyjaśnienia do okoliczności faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli, stwierdzić należy, że zaistniały przesłanki zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego wskazane w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Z ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania – uznanych przez sąd rozpoznający sprawę za prawidłowe – wynika, że organ podatkowy określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. wraz z przybliżoną kwotą odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji oraz dokonał zabezpieczenia kwoty tego zobowiązania wraz z kwotą odsetek na majątku skarżącej. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżąca spółka mimo wezwania organu podatkowego nie złożyła oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej oraz rzeczy ruchomych i zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Na podstawie informacji pozyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych oraz aplikacji Czynności Majątkowych organy ustaliły, że skarżąca nie posiada nieruchomości oraz praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej jak również środków transportu mogących stanowić przedmiot zastawu skarbowego. Skarżąca nie występowała również jako podatnik z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Ze sprawozdania finansowego skarżącej za 2015 r. wynika, że posiada ona aktywa trwałe o łącznej wartości [...] zł i aktywa obrotowe o łącznej wartości [...] zł. Organ zwrócił jednak uwagę, że skarżąca ma zobowiązania krótkoterminowe o wartości [...] zł. W rezultacie aktywa obrotowe nie wystarczały na realizację bieżących zobowiązań skarżącej. Kapitał zakładowy skarżącej wynosi zaledwie na [...] zł. Organy wskazały, że w 2014 r. skarżąca poniosła stratę w kwocie [...]zł. Wprawdzie w latach 2015 i 2016 r. spółka uzyskała dochód w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł, jednak przewidywana wysokość zobowiązania podatkowego jest znacznie wyższa i wynosi [...] zł. W tym kontekście zasadnie zaznaczono w zaskarżonej decyzji, że nawet osiąganie znacznego przychodu przy jednoczesnym ponoszeniu wysokich kosztów jego uzyskania nie pozwoli na zaspokojenie potencjalnych zobowiązań podatkowych. W świetle przedstawionych okoliczności prawidłowo uznano w zaskarżonej decyzji, że wysoka kwota przewidywanego zobowiązania podatkowego w relacji do dochodu uzyskiwanego przez skarżącą w latach poprzednich oraz brak majątku spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie potencjalnych zobowiązań podatkowych daje podstawę do uznania, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Ponadto trafnie zwrócił uwagę organ podatkowy w zaskarżonej decyzji, że o zasadności zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego przesądza charakter stwierdzonych w wyniku kontroli podatkowej nieprawidłowości polegających na uczestniczeniu skarżącej w fikcyjnym obrocie towarami. Mając na uwadze wynikające z akt sprawy okoliczności faktyczne, za zasadne uznać należy stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że uprawdopodobniona została uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. wraz z odsetkami. W rezultacie nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty. W szczególności nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jak wyjaśniono powyżej, wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, zaistniały przesłanki dokonania zabezpieczenia określone w tym przepisie. Wskazane przez skarżącą okoliczności w postaci kontynuowania prowadzenia działalności gospodarczej, uzyskiwania dochodów, niezaprzestania uiszczania zobowiązań podatkowych i niedokonywania czynności wskazujących na zbywanie majątku nie stanowią o tym, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że w sprawie poddanej sądowej kontroli zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Organy obu instancji, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wykazały, że wobec braku majątku spółki oraz relatywnie niskich dochodów względem przewidywanej kwoty zobowiązania podatkowego zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Dodatkowo należy także zwrócić uwagę na fakt, że w toku kontroli podatkowej stwierdzono nieprawidłowości polegające na uczestniczeniu skarżącej w fikcyjnym obrocie towarami. Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania podatkowego, a w szczególności art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Na mocy art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Na podstawie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 191 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Mając na uwadze przytoczone przepisy Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, że poddane sądowej kontroli postępowanie podatkowe nie narusza prawa. W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, organy dokonywały czynności w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy obu instancji zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Dowody zostały poddane analizie przez pryzmat zasady swobodnej oceny dowodów. Wbrew twierdzeniom skarżącej, ani z akt sprawy, ani z zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ podjął rozstrzygnięcie w oparciu o przesłanki nieistniejące lub oparte na sprzecznych domniemaniach organów. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło