I SA/Po 824/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku KS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi KS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący KS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. Następnie skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Wnioskodawca wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i materialnej. Podał, że w dniu [...] uległ wypadkowi i doznał ciężkich obrażeń ciała. Wyjaśnił, że obecnie stan zdrowia nie pozwala mu na samodzielne funkcjonowanie ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą KS A. Na dzień dzisiejszy jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek chorobowy w kwocie ok. [...], który nie wystarcza na kosztowne leczenie i opiekę. Skarżący podał, że wymaga stałej opieki medycznej, rehabilitacji i zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, środki pomocnicze, musi również przyjmować lekarstwa. Wskazał, że powrót do zdrowia wymaga ogromnych nakładów pieniężnych. Wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza od momentu wypadku zaczęła przynosić znaczne straty finansowe. Skarżący nie może liczyć na pomoc najbliższej rodziny (ma tylko brata), gdyż brat wymaga opieki i jest osobą bezrobotną. Podał, że kosztowne zabiegi rehabilitacyjne i leczenie przyczyniły się do znacznego zadłużenia wobec innych osób i Urzędu Skarbowego. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podał, że posiada samochód marki F, który jest wykorzystywany w działalności gospodarczej o szacunkowej wartości [...] oraz [...] przyczepki lekkie reklamowe o łącznej wartości ok. [...]. Skarżący podał, że w okresie od [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości [...], zasiłek chorobowy za okres od [...] wyniósł [...]. Do wniosku załączył kserokopie: karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...], z której wynika, że skarżący w okresie [...] przebywał w szpitalu, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...], z którego wynika, że wnioskodawca jest niezdolny do pracy, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], z którego wynika, że orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, zaświadczenia o wypłaconych zasiłkach/świadczeniach za okresy miesięczne/roczne [...], zestawienia przychodów, zakupów i wydatków za okres [...], z którego wynika, że skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres [...] uzyskał przychody w wysokości [...], poniósł koszty w wysokości [...] (zakupy [...] + wydatki (koszty) wynagrodzenia, pozostałe [...]), a zatem poniósł stratę w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania są bardzo wysokie i wynoszą [...], przy czym [...]. Skarżący podał, że aktualnie pobiera świadczenie rehabilitacyjne z ZUS w wysokości [...] zł netto. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada udziałów w żadnych spółkach, w tym spółkach z o.o. Podał, że nie posiada nieruchomości. Mieszkanie, w którym mieszka, należało do jego zmarłej matki. Wyjaśnił, że nie jest jedynym spadkobiercą, do dnia dzisiejszego nie zostały uregulowane sprawy spadkowe. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim, nie jest również osobą rozwiedzioną, na jego utrzymaniu nie pozostają inne osoby. Wnioskodawca podał, że zatrudnia [...] pracownika na umowę o pracę i [...] osób na umowy zlecenia. Do pisma załączył ewidencję środków trwałych, deklaracje VAT-7 za miesiące [...], zeznania roczne podatkowe za [...], wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w B, zestawienie ZUS o wypłaconych zasiłkach/świadczeniach za okres [...], "zrzut ekranu z [...]" z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego prowadzonego C, z którego wynika, że saldo na tym rachunku wynosi [...], z rachunku prowadzonego w D, z którego wynika, że saldo na tym rachunku wynosi [...] i że ten rachunek został zajęty. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, dana osoba może zwrócić się o pomoc państwa. Trzeba mieć na względzie, że w przypadku pozytywnego orzeczenia koszty postępowania ponoszą praktycznie inne podmioty i współobywatele. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984r. sygn. II CZ 104/84, postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zauważyć również należy, że strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie pozostaje również w związku małżeńskim, nie jest osobą rozwiedzioną i nie ma innych osób na swoim utrzymaniu. Skarżący podał, że ma jedynie brata, który jest osobą bezrobotną, wymaga opieki i dlatego nie może liczyć na jego pomoc. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka w mieszkaniu, które było własnością jego nieżyjącej matki, do dnia dzisiejszego postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Skarżący podał, że jest po wypadku, leczy się i otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] netto,- zł. Wnioskodawca podał, że prowadzi działalność gospodarczą, z której nie uzyskuje dochodów. Z załączonych przez skarżącego zeznań rocznych podatkowych wynika, że w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i odnotował stratę w wysokości [...], w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...]. Z zestawienia za miesiące [...] wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...] i wobec tego odnotował stratę w wysokości [...]. Zauważyć należy, że w orzecznictwie przyjął się pogląd, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącemu należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez niego skargą. Zauważyć również należy, że pomimo poniesionej straty w [...], jak i w okresie [...], skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnia [...] pracownika na umowę o pracę i pracowników na umowy zlecenia. Z załączonych przez skarżącego deklaracji VAT-7 wynika, że podstawa opodatkowania w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] wynosi [...], za [...], za [...], za [...], za [...], za [...]. Ponadto wskazać należy, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...]. Jednakże skarżący nie wyjaśnił z jakich środków ponosi nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanymi dochodami. Zauważyć również należy, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nie może liczyć na pomoc ze strony najbliższej rodziny, gdyż ma tylko brata, który sam wymaga pomocy i jest osobą bezrobotną. Wobec tego przyjąć należy, że skarżący utrzymuje się z dochodów z tytułu zasiłku z ZUS, który wpływa na jego rachunek bankowy prowadzony w B, jak i z przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, które w okresie [...] średniomiesięcznie wyniosły [...]. Ponadto wskazać należy, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez B, na który wpływa świadczenie z ZUS, nie przedłożył natomiast wyciągu z rachunków bankowych prowadzonych przez C i D, załączył natomiast "zrzuty z ekranu z [...]", z których nie wynika, czy na te rachunki wpływają jakieś środki pieniężne, w szczególności od jego kontrahentów. Skarżący wyjaśnił, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne za lata [...] przez Urząd Skarbowy. W związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty rachunek bankowy w D i ruchomości firmy. Mimo wezwania skarżący nie przedłożył dokumentów z prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, nie wyjaśnił również jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji