I SAB/Po 1/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-05-21
Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania podatkowego w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług, skutkującej nieuzasadnionym przedłużaniem terminu zwrotu podatku?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości w prowadzeniu postępowania podatkowego w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług. Przedłużenie terminu zwrotu podatku było uzasadnione koniecznością weryfikacji transakcji, w tym z kontrahentami zagranicznymi, co wynikało z przepisów prawa (art. 87 ust. 2 u.p.t.u. oraz art. 274b i art. 274c O.p.). Organ podejmował aktywne czynności w celu wyjaśnienia sprawy, co wyklucza zarzut bezczynności lub przewlekłości.Stan faktyczny
Podatnik złożył deklaracje VAT-7 z wnioskami o zwrot nadwyżki podatku naliczonego. Organ podatkowy przeprowadził kontrole, a podatnik złożył korekty deklaracji. Organ przedłużał terminy zwrotu podatku, powołując się na konieczność przeprowadzenia czynności sprawdzających, w tym weryfikacji transakcji z kontrahentami krajowymi i zagranicznymi. Podatnik złożył skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania, zarzucając organowi nieuzasadnione przedłużanie terminu zwrotu. Dyrektor Izby Skarbowej dwukrotnie uznał ponaglenia podatnika za nieuzasadnione.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi C. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania [...] w [...] w przedmiocie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. oddala skargę
C. C. w dniu [...] lipca 2013 r. złożył w Urzędzie Skarbowym w P. deklarację VAT-7 za czerwiec 2013 r. wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] zł wraz z wnioskiem o zwrot tej kwoty na rachunek bankowy w terminie 60 dni. W dniach [...] i [...] września 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przeprowadził u podatnika kontrolę podatkową za powyższy okres. W związku z poczynionymi w jej trakcie ustaleniami, C. C. w dniach [...] września i [...] października 2013 r. złożył korekty deklaracji VAT-7 za czerwiec 2013 r., w których uwzględnił w całości ustalenia kontroli podatkowej. Z uwagi na zadeklarowane przez podatnika transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (w skrócie: "WDT"), Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. podjął dodatkowo czynności sprawdzające.
W dniu [...] września 2013 r. podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym w P. korektę deklaracji VAT-7 za lipiec 2013 r., a w dniu [...] stycznia 2014 r. korektę deklaracji VAT-7 za sierpień 2013 r., w których wykazał nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu na rachunek bankowy odpowiednio w kwotach [...] zł i [...] zł.
Z kolei w dniu [...] października 2013 r. C. C. złożył w Urzędzie Skarbowym w P. deklarację VAT-7 za wrzesień 2013 r., wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] zł wraz z wnioskiem o zwrot tej kwoty na rachunek bankowy w terminie 60 dni. Rozliczenie podatku za ten okres zostało objęte kontrolą podatkową, przeprowadzoną w dniach [...], [...] i [...] grudnia 2013 r., w toku której ujawniono nieprawidłowości związane z błędnie ustalonym momentem powstania obowiązku podatkowego. W związku z ustaleniami dokonanymi w trakcie kontroli podatkowej za wrzesień 2013 r., podatnik w dniach [...] grudnia 2013 r. i [...] stycznia 2014 r. złożył korekty deklaracji VAT-7, w których uwzględnił w całości ustalenia kontroli.
Wykazane w deklaracjach VAT-7 za czerwiec i wrzesień 2013 r. nadwyżki do zwrotu powstały w wyniku zadeklarowania przez podatnika transakcji WDT. W związku z koniecznością zweryfikowania ustaleń z przeprowadzonych kontroli oraz przedłożonej przez podatnika dokumentacji, a także w celu wykluczenia możliwości wykazania przez podatnika fikcyjnych transakcji WDT, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zwrócił się o przeprowadzenie czynności sprawdzających u krajowego kontrahenta podatnika ("X." Sp. z o.o. w X. - dostawcy towaru: sond paliwowych do sterowania poziomu paliwa) oraz w firmach przewozowych świadczących usługi na rzecz podatnika (B. w B. i C. z P.) do właściwych miejscowo naczelników urzędów skarbowych, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w X., Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Ponadto, pismami z dnia [...] października 2013 r., organ, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P., wystąpił (wnioskami SCAC) do brytyjskiej i czeskiej administracji podatkowej o sprawdzenie WDT dokonanych przez C. C. na rzecz "Y." Ltd. w Q. (nabywcy sond paliwowych), a także - w celu określenia źródła pochodzenia towaru, który sprzedawał podatnik - o sprawdzenie czeskiej spółki "Z." s.r.o. (dostawcy sond paliwowych do spółki "X.") oraz o sprawdzenie spółki "A." s.r.o. (nabywcy sond paliwowych od spółki "Y.")
Postanowieniami z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] oraz z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przedłużał termin przekazania zwrotu nadwyżki podatku wynikającej odpowiednio z korekty VAT-7 za lipiec 2013 r., za czerwiec 2013 r., za wrzesień 2013 r. i za sierpień 2013 r. Jako powód przedłużenia terminu w każdym postanowieniu wskazano podjęcie czynności sprawdzających, a termin przedłużono do czasu zakończenia weryfikacji.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku do towarów i usług za okres: czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. Postanowienie to zostało doręczone podatnikowi w sposób określony w art. 150 O.p.
W ponagleniu z dnia [...] lipca 2014 r. podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w P. o nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. bezzwłocznego, lecz nie później niż do dnia [...] sierpnia 2014 r. dokonania zwrotu różnicy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące czerwiec i wrzesień 2013 r. W uzasadnieniu ponaglenia podatnik stwierdził, że podjęte przez organ I instancji czynności weryfikujące w zakresie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego w korektach deklaracji VAT-7 za miesiące czerwiec i wrzesień 2013 r. zostały zakończone odpowiednio w dniach [...] września 2013 r. i [...] grudnia 2013 r., a mimo to, podatnik do dnia [...] lipca 2014 r. nie otrzymał żadnego z wnioskowanych zwrotów podatku. W jego ocenie, takie działanie organu stanowi jawne naruszenie praworządności i interesu podatnika, a także jest pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], uznał ponaglenie za nieuzasadnione.
W motywach rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w działaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nie można dopatrzyć się zwłoki, a z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż działania były prowadzone i zmierzały do ustalenia zasadności zwrotu. Organ podatkowy nie ograniczył się do własnych ustaleń w ramach czynności sprawdzających, lecz występował wielokrotnie do innych urzędów skarbowych w celu potwierdzenia dokonanych transakcji, a także podjął działania zmierzające do pozyskania informacji, będącej w posiadaniu obcej administracji podatkowej.
W kolejnym ponagleniu z dnia [...] października 2014 r. podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił, że w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dokonywał w sprawie jakiekolwiek czynności wyjaśniające i sprawdzające.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], uznał ponaglenie za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu postanowienia organ szczegółowo wymienił dokonane w sprawie przez organ I instancji czynności wyjaśniające i sprawdzające. Ponadto podniósł, że sprawa jest złożona. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w P. wykaz czynności podjętych przez organ I instancji wskazuje, że w sprawie istniały i nadal istnieją przesłanki, które uzasadniają przedłużenie czasu załatwienia sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu C. C. zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. bezczynność oraz przewlekłość w zakresie prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku do towarów i usług za okres: czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. W szczególności skarżący zarzucił organowi podatkowemu:
- naruszenie art. 139, art. 121, art. 122, art. 125 § 1, art. 165 § 4, art. 165b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - w skrócie: "O.p.") w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. - w skrócie: "u.p.t.u.") poprzez nieuzasadnione przedłużanie w czasie prowadzonego postępowania podatkowego w zakresie weryfikacji zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. pod pretekstem zakończenia bliżej nieokreślonych czynności weryfikacyjnych prowadzonych przez organy podatkowe, a tym samym uzależnienie wyniku postępowania wobec strony od innych postępowań, co nie znajduje oparcia w przepisach prawa;
- niepodejmowanie działań zmierzających do zakończenia prowadzonego postępowania kontrolnego mimo, iż wobec skarżącego nie są prowadzone jakiekolwiek działania weryfikujące prawidłowość złożonych rozliczeń podatkowych, a wcześniej zakończone czynności - kontrola podatkowa zwiększyły należną kwotę zwrotu;
- brak wykazania jakichkolwiek przesłanek w sprawie umożliwiających wszczęcie i wydłużanie w czasie prowadzonego postępowania podatkowego w sytuacji gdy podatnik złożył korekty deklaracji zgodnie z ustaleniami kontrolującego go organu podatkowego, co skutkuje rażącym naruszeniem zasady zaufania do działania organów podatkowych oraz zasady szybkości postępowania.
W świetle powyższych zarzutów skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do wydania odpowiedniej decyzji w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
2) zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące czerwiec i wrzesień 2013 r. w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku, a w przypadku rozpoznania sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a.") w terminie 7 dni od doręczenia odpisu wyroku organowi podatkowemu,
3) zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie,
4) w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;
5) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.;
6) zasądzenie kosztów postępowania;
7) na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie zarzucił, że organ podatkowy nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie zasadności zwrotu podatku naliczonego, a ograniczył się jedynie do dopuszczenia dowodu z dokumentów będących w posiadaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na etapie zakończonych kontroli podatkowych oraz czynności sprawdzających prowadzonych w 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Tytułem wstępu wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z kolei w myśl art. 134 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, natomiast organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, w związku z czym, Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, wydając wyrok na posiedzeniu niejawnym.
Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., który prowadzi postępowanie podatkowe względem skarżącego, w sposób nieuzasadniony przedłuża termin zwrotu podatku, a w konsekwencji, czy działanie organu nosi znamiona bezczynności lub przewlekłości. Skarżący nie kwestionuje prawa organu - wynikającego z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. - do zweryfikowania żądania zwrotu podatku, jednakże zarzuca, że okoliczności sprawy nie dają organowi podstaw do nieuzasadnionego przedłużania prowadzenia postępowania podatkowego pod pretekstem bliżej nieokreślonych czynności weryfikacyjnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący złożył korekty deklaracji podatkowych VAT-7, w których uwzględnił wszelkie ustalenia przeprowadzonej względem niego kontroli podatkowej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja zwrotu nadwyżki podatku z jej elementem pozwalającym na zweryfikowanie zasadności zwrotu jest wyrazem polityki fiskalnej państwa, który ma na celu zapobieganie możliwości popełniania nadużyć w zakresie domagania się zwrotu nadwyżki, w szczególności w zakresie tzw. "transakcji karuzelowych", a nie jest środkiem, który ma podważać prawo podatnika do odliczenia.
Z regulacji art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. wynika, że jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej.
W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W celu odkodowania terminów bezczynności i przewlekłości, z uwagi na brak definicji legalnych tych pojęć, należy odwołać się do ich znaczenia w potocznym rozumieniu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., o sygn. akt I FSK 282/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r., o sygn. akt I SAB/Po 1/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Natomiast przewlekłe postępowanie ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności w niewłaściwej procedurze, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy.
Zaznaczenia wymaga, że zainicjowane wnioskiem strony podstępowanie w przedmiocie zwrotu podatku VAT, prowadzone w ramach czynności sprawdzających (Dział V O.p.), jak podnosi strona mające cechy bezczynności (co do dokonania zwrotu podatku) lub przewlekłości, zdaniem Sądu, należy oceniać wyłącznie przez pryzmat sprawności działania organów, w oparciu o art. 125 O.p. oraz art. 274b O.p. w zw. z art. 87 ust. 2 u.p.t.u.
I tak, przepis art. 274b § 1 O.p. stanowi, że jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku VAT wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających. Zgodnie zaś z art. 272 pkt 3 O.p. czynności sprawdzające mają na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami. Czynności weryfikujące w przypadku, o którym mowa w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. kończą się zwrotem nadwyżki podatku lub wszczęciem procedury kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Przepis art. 274b O.p. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do przedłużania terminu zwrotu podatku, gdy przepisy materialno-prawne normujące ten zwrot nie dopuszczają takiej możliwości. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że jeżeli odrębne przepisy, np. u.p.t.u. przewidują instytucję przedłużenia terminu zwrotu podatku, organ podatkowy w ramach czynności sprawdzających, których podstawę stanowią przepisy O.p., w celu sprawdzenia zasadności zwrotu może postanowić o przedłużeniu zwrotu (J. Zubrzycki [w] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Unimex 2015, s. 1237 i n.).
W badanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. podjął czynności weryfikacyjne w trybie czynności sprawdzających wobec złożonych przez skarżącego wniosków o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r., a następnie postanowieniami z dnia [...] listopada 2013 r., z dnia [...] grudnia 2013 r., z dnia [...] lutego 2014 r. oraz z dnia [...] marca 2014 r. przedłużył termin przekazania zwrotu nadwyżki podatku, wynikającej odpowiednio z korekty VAT-7 za lipiec 2013 r., za czerwiec 2013 r., za wrzesień 2013 r. i za sierpień 2013 r., do czasu zakończenia weryfikacji. Postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT podjęte zostały w przewidzianym przez prawo terminie. Ponadto podnieść należy, że w dniu [...] lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął względem skarżącego postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku do towarów i usług za okres: czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. Postanowienie to zostało doręczone podatnikowi w sposób określony w art. 150 O.p.
Opisane wyżej działania organu dowodzą, że jest on w toku realizacji ustawowego obowiązku załatwienia sprawy, podejmując w sprawie określone czynności. Organ zlecił bowiem czynności sprawdzające u krajowego kontrahenta podatnika ("X." Sp. z o.o. w X. - dostawcy towaru: sond paliwowych do sterowania poziomu paliwa) oraz w firmach przewozowych świadczących usługi na rzecz podatnika (B. w B. i C. z P.). Dodatkowo nadal oczekuje na odpowiedzi (na wnioski SCAC) od brytyjskiej i czeskiej administracji podatkowej o sprawdzenie WDT dokonanych przez C. C. na rzecz "Y." Ltd. w Q. (nabywcy sond paliwowych), a także wynik sprawdzenia czeskiej spółki "Z." s.r.o. (dostawcy sond paliwowych do spółki "X.") oraz spółki "A." s.r.o. (nabywcy sond paliwowych od spółki "Y.")
Mając na uwadze powyższe nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności w sytuacji przedłużania terminu zwrotu różnicy podatku, do czego miał prawo na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że wbrew zarzutom skargi, zasadność zwrotu podatku stronie skarżącej, uzależniona jest, na co wskazuje zgromadzony materiał dowodowy, nie tylko od poprawności dokumentacji podatnika (co zostało potwierdzone w trakcie przeprowadzonych u skarżącego kontroli podatkowych), ale wymaga też pozytywnej weryfikacji transakcji u jego kontrahentów, zwłaszcza w sytuacji gdy w trakcie przeprowadzonych kontroli ustalono, iż skarżący rozliczał się ze swoimi kontrahentami gotówką (wystawiał dokumenty KP), a nie przy użyciu rachunku bankowego pomimo wysokich kwot transakcji, a także posiadał tylko jednego dostawcę (spółkę "X." Sp. z o.o. w X.) i jednego nabywcę towaru (spółkę "Y." Ltd. z Q.) oraz nie posiadał odpowiedniej bazy ekonomicznej, logistycznej do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży sond paliwa, nie posiadał środków transportu i nie zatrudniał pracowników. Nie sposób pominąć, że weryfikacja odnosi się również do podmiotów uczestniczących w całym łańcuszku transakcji, których rzetelność budzi wątpliwości organów (a więc także: firmy "D." L. K., "Z." s.r.o., firmy "E." M. B.).
Ustawodawca, przyznając organowi znaczne uprawnienia w zakresie kontroli zwrotu podatku w tzw. "otwartym terminie weryfikacji", zapewnił jednocześnie podatnikowi gwarancję zabezpieczenia jego sytuacji finansowej, stanowiąc w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., że jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu podatku, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami. Gwarancją ochrony interesów podatnika jest też art. 87 ust. 2a u.p.t.u., w którym przewidziano możliwość odstąpienia (na wniosek podatnika) od przedłużenia terminu zwrotu, jeżeli podatnik wraz z wnioskiem złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2013 r., o sygn. akt III SAB/Wa 6/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepisy art. 87 ust. 2 u.p.t.u. oraz art. 274b i art. 274c O.p., przyznają kompetencję organowi podatkowemu I instancji do podejmowania takich czynności, jakie organ ten uzna za stosowne dla realizacji celu, jakim jest zbadanie zasadności zwrotu nadwyżki podatku. W ramach tych uprawnień mieści się w szczególności możliwość przedłużenia terminu zwrotu podatku i to na czas jaki konieczny jest do weryfikacji rozliczenia według jednej z procedur przewidzianych w przepisach podatkowych. W związku z tym stwierdzić należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność lub przewlekłość postępowania nie jest możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce. Zdaniem Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. weryfikując zasadność zwrotu podatku VAT za miesiące od czerwca do września 2013 r. nie dopuścił się przewlekłości postępowania, a tym bardziej bezczynności, wobec czego brak jest podstaw do wymierzenia organowi oczekiwanej przez stronę grzywny.
W ocenie Sądu, skarżący nie może w realiach badanej sprawy, uwzględniwszy fakt, że sprawdzeniu podlegają transakcje handlowe dokonane w ramach WDT, skutecznie kwestionować prawa organu do weryfikacji zwrotu podatku oraz kontrolowania kontrahentów skarżącego. Jest to prawo organu wynikające z art. 274b i art. 274c O.p. oraz art. 87 ust. 2 u.p.t.u. i w sytuacji, gdy dotyczy wysokich kwot zwrotu (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, najniższa kwota do zwrotu to [...] zł, a najwyższa to [...] zł) lub podatku wynikającego z transakcji obarczonych znacznym ryzykiem (np. "transakcji karuzelowej"), organ ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek zweryfikować zasadność zwrotu nadwyżki podatku. Z uwagi na okoliczność, że weryfikacja ta dotyczy podmiotów zagranicznych - kontrahentów podatnika, z oczywistych względów weryfikacja musi być długotrwała.
Przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u. - uprawniający organ do skontrolowania zasadności zwrotu u podatnika, nie ogranicza terminu w jakim organ musi zakończyć weryfikację. Stąd dla oceny, czy organ jest albo nie jest bezczynny, istotne jest, czy podejmuje takie czynności, które pozwolą skutecznie i bez zwłoki sprawdzić zasadność zwrotu. Oznacza to, że skoro przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u. określa otwarty termin "do czasu zakończenia weryfikacji", to tak długo, jak długo organ sam lub przy udziale innych organów kontroluje podatnika lub jego kontrahentów - nie pozostaje on w bezczynności, ani w zwłoce. Analiza przepisów procesowych O.p. wskazanych powyżej w powiązaniu z art. 87 ust. 2 u.p.t.u., odnoszona do okoliczności badanej sprawy prowadzi do wniosku, że organ podatkowy weryfikujący zasadność zwrotu za miesiące od czerwca do września 2013 r. nie był ani bezczynny, ani nie działał przewlekle. Wskazać bowiem należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przeprowadził u podatnika (skarżącego) kontrolę podatkową za okresy czerwiec i wrzesień 2013 r., a następnie wszczął postępowanie podatkowe, w ramach którego prowadzi czynności sprawdzające i weryfikujące ustalenia poczynione w toku przeprowadzonych wcześniej kontroli. Nie sposób pominąć, że organ podatkowy wydał też stosowne postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu za weryfikowane miesiące i uczynił to we właściwym czasie. Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że przewidziany w art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. warunek uzasadniający przedłużenie terminu zwrotu różnicy w podatku od towarów i usług zakłada, że przed upływem ustawowego terminu zwrotu (zd. 1) podjęte zostały czynności zmierzające do zweryfikowania jego zasadności, lecz nie dały one jeszcze rezultatu lub jest on niejednoznaczny. W ocenie Sądu taka sytuacja wystąpiła w analizowanej sprawie. W świetle powyższego, za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 125 i art. 139 Op., a także art. 87 ust. 2 u.p.t.u.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 i art. 120 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło