II SA/Po 1240/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżący M. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o prawo pomocy w całości. We wniosku skarżący wskazał, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł stanowi duże obciążenie. Dochody z prowadzonej działalności są bardzo niskie. Jest osobą samotną i we własnym zakresie ponosi wszystkie koszty utrzymania oraz prowadzenia działalności gospodarczej, w tym obciążenia publiczno-prawne. Jednocześnie podał, że miesięczne dochody nie wystarczają na bieżące obciążenia. Dotąd występowały straty. Oświadczył, że nie posiada żadnej nieruchomości, oszczędności, czy wartościowych ruchomości. We wniosku o prawo pomocy podał, że nie ma żadnych dochodów. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że poza prowadzeniem działalności gospodarczej nie posiada żadnych innych źródeł dochodu, nie posiada nieruchomości, jest na utrzymaniu rodziców. Przedłożył kserokopię zeznania podatkowego PIT za 2013r., z którego wynika że przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł i dochodów w kwocie [...] zł.; deklaracje VAT za okres od stycznia do października 2014r.z których wynika sprzedaż w wysokości [...] w styczniu, [...] zł w lutym, [...] zł w marcu, [...] zł w kwietniu, [...] zł w maju, [...] zł w czerwcu, [...] w lipcu, [...] w sierpniu, [...] we wrześniu, [...] zł w październiku. Łączne przychody za ten okres wyniosły [...] zł, a koszty jego uzyskania [...] zł. Skarżący przedłożył dwie umowy o pacę: na pełen etat na czas nieokreślony z 8 lipca 2013r. i na pół etatu na czas nieokreślony z 2 czerwca 2014r. w minimalnym wynagrodzeniem. Nadto skarżący przedłożył wyciągi z trzech rachunków bankowych w ING Bank Śląski, w tym jeden rachunek jest oszczędnościowy. Na rachunkach rozliczeniowych nie ma sald debetowych, dokonywane są obroty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą rzędu około [...] zł [...] zł miesięcznie, z saldem na dzień 29 listopada 2014r. w wysokości [...]zł i [...] zł. Na rachunku oszczędnościowym widnieje saldo w kwocie [...]zł na dzień 29 listopada 2014r. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Przyznanie prawa pomocy w części osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny. Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego postępowania. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się tylko z prowadzonej działalności gospodarczej. W przedłożonej dokumentacji księgowej wynika, że działalność ta generuje miesięczny przychód rzędu [...] zł. Przychód ten pozwala na poniesienie kosztów działalności, w tym zatrudnienie dwóch pracowników na półtora etatu, przy czym skarżący zatrudnił dodatkowego pracownika w połowie tego roku, co wskazuje że działalność ulega rozwojowi. Skarżący powołuje się na okoliczność, że aktualnie przychody nie wystarczają na poniesienie wszystkich kosztów i przynosi ona straty. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy skarżący mimo to swoją działalność nadal kontynuuje. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych). Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. post. NSA z 25 września 2012r., sygn. akt I GZ 228/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Wprawdzie koszty uzyskania tego przychody również wzrastały, ale poprzez przyznanie prawa pomocy nie można obciążać Skarbu Państwa kosztami prowadzenia prywatnej działalności gospodarczej nastawionej na zysk. Wydatki na prowadzenie działalności gospodarczej, które należą do sfery prywatnych decyzji skarżącego nie mogą wyprzedzać obowiązku poniesienia należności publicznoprawnej, jakim jest wpis sądowy od sprawy zainicjowanej przez skarżącego. Tym bardzie, że niniejsze postępowanie związane jest z przedmiotem działalności gospodarczej wnioskującego. Koszty postępowania sądowego należy traktować jako wydatki, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami prowadzonej działalności gospodarczej. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów postępowania sadowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wyciągu z rachunku oszczędnościowego wynika, że skarżący ma możliwości poczynienia oszczędności, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nadto z oświadczenia skarżącego i przedłożonych dokumentów wynika, że nie ma żadnych pożyczek, czy kredytów, nie ma także zobowiązań finansowych, a także nie ma zaległości płatniczych i egzekucji komorniczych. Zauważyć również należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego zamieszkuje on u rodziców i nie ponosi kosztów swojego osobistego utrzymania, ani nie partycypuje w kosztach utrzymania domu. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K.Witkowicz-Grochowska