II SA/Po 157/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. z dnia [...] maja 2022 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi /-/ P. Daniel Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił opisaną powyżej skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. Jak wskazano w treści uzasadnienia do wniesionej skargi nie załączono wymaganej ilości odpisów dla pozostałych stron. Stwierdzony brak formalny nie zostały usunięty przez skarżącą pomimo skutecznego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącej w dniu [...] maja 2022 r. Wnioskiem z dnia [...] maja 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) D. M. zwróciła się do Sądu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzasadniając powyższy wniosek skarżąca wskazała, że fakt niepodjęcia awizowanego pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] marca 2022 r. wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi był dla niej zaskoczeniem, gdyż w marcu 2022 r. wśród pozostawionych przez doręczyciela zawiadomień o awizowaniu przesyłek nie było takiego, które wskazywałoby, że pierwsze a wizo zostało złożone w dniu 10 marca, ani ponownego - z ostateczną datą odbioru do dnia [...] marca 2022 r. Skarżąca podkreśliła, że przesyłka została zaadresowana prawidłowo, zauważyła jednakże, że w marcu 2022 r. odbierała w placówce pocztowej zarówno korespondencję, co do których pozostawiono w jej skrzynce pierwsze awizo, jak i korespondencję, co do której awizo nie zostało w ogóle wystawione. Z uwagi na często zdarzające się sytuacje, że podczas zgłoszenia się po odbiór do placówki pocztowej awizowanej korespondencji, pracownica urzędu stwierdzała inne niedoręczone przez listonosza przesyłki (co miało miejsce także podczas odbioru korespondencji w dniu [...] maja 2022 r.), skarżąca każdorazowo zgłaszając się po odbiór korespondencji do urzędu pocztowego pyta się, czy są jakieś inne listy na nazwisko "[...]" na adres jej miejsca zamieszkania, a także czy jakaś korespondencja była zwrócona. W dalszej części wniosku skarżąca wskazał, że w placówce pocztowej, pod którą podlega, oprócz wskazanych powyżej sytuacji braku informacji o wszystkich awizowanych przesyłkach, nagminne jest dostarczanie powtórnych blankietów awizo do przesyłek, które zostały dwa, trzy dni wcześniej odebrane. Z zapisów na awizowanej korespondencji wynika, że pierwsza próba doręczenia przesyłki miała miejsce w dniu [...] marca 2022 r. i w tym dniu zostało wystawione awizo. Obok tego zapisu znajduje się pieczęć placówki pocztowej nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. Odnośnie wskazanych rozbieżności, pracownik filii Urzędu Poczty Polskiej [...] przy ul. [...] w P. w dniu [...] maja 2022 r. udzielił skarżącej informacji, że dopiero w tym dniu list został złożony w urzędzie przez doręczyciela. Kwestia braku pozostawienia awiza zarówno pierwszego jak i drugiego nie została w placówce wyjaśniona, gdyż listonosz twierdzi, że zawsze zostawia awizo. Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości skarżąca złożyła u operatora pocztowego reklamację, której kopię załączono do wniosku, w treści której skarżąca podniosła, że nie otrzymała ani pierwszego, ani drugiego awiza dowodowej przesyłki, a także że przesyłka została złożona w placówce pocztowej nr [...] w P. dopiero piątego dnia od daty jej rzekomego awizowania. Zdaniem skarżącej przyjąć zatem należało, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] marca 2022 r. nie zostało jej prawidłowo doręczone – nie otrzymała zawiadomienia o awizowaniu przesyłki ani w dniu [...] marca 2022 r., ani też w dniu [...] marca 2022 r. Po drugie, jeśli przesyłka ta była złożona przez doręczyciela w placówce dopiero w dniu [...] marca 2022 r., a jednocześnie - jak wynika z widniejącego na niej zapisu - została zwrócona do nadawcy w dniu [...] marca 2022 r., co oznaczało, że nie został złożona w placówce pocztowej na okres 14 dni. Skarżąca wskazała wreszcie, że nie miała wiedzy, że skarga skierowana przez nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego została przez ten organ do Sądu przesłana. Nie została bowiem powiadomiona o jej formalnym przyjęciu i przekazaniu. Brak tego zawiadomienia powodował u mnie przekonanie, że organ ten podjął czynności mające na celu wyjaśnienie podnoszonych przeze mnie nieprawidłowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia, w sytuacji gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania, zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 P.p.s.a. - pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z powyższym wnioskiem należy ponadto dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12, Baza NSA). Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 P.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto (co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 06 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11; Baza NSA) rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 P.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Skarżąca nie zakwestionowała faktu nadania wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi na prawidłowy adres. Podnosi jedynie, że wobec braku awizowania przesyłki nie wiedziała o konieczności jej odbioru, a dodatkowo, choć tego nie formułuje, została wprowadzona w błąd przez pracowników urzędu pocztowego. Skarżąca wywodzi, że wobec późniejszego złożenia korespondencji w urzędzie pocztowym nie został spełniony wymóg przechowania przesyłki przez okres 14 dni w placówce pocztowe oraz podnosi – co uznać należy za oczywiście bezzasadne – że nie została powiadomiona przez organ II instancji o przekazaniu skargi do Sądu (organ II instancji nie ma bowiem takiego obowiązku). Zawarta we wniosku o przywrócenie terminu teza, że skarżącej dwukrotnie nie pozostawiono awiza nie została poparta żadnymi konkretnymi okolicznościami, które mogłyby poddać w wątpliwość prawdziwość oznaczeń na przesyłkach sądowych zawierających wezwania do uiszczenia wpisu. Przepis art. 73 P.p.s.a. pozwala na przyjęcie tzw. fikcji doręczenia po spełnieniu wskazanych w nim warunków. Przepis ten ma zapobiegać uchylaniu się przez stronę od negatywnych skutków doręczenia. Z tych względów przyjmuje się, że warunki pozwalające na przyjęcie domniemania doręczenia przesyłki (o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a.) muszą być przestrzegane rygorystycznie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1653/10, Baza NSA). Jednym z warunków przyjęcia fikcji doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o nadejściu pisma w jednym z miejsc wskazanych w art. 73 § 2 P.p.s.a. Aby możliwe było sprawdzenie, czy czynność ta dokonana została prawidłowo, konieczne jest uczynienie przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji, gdzie pozostawił zawiadomienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00). Wzór formularza potwierdzenia odbioru, stanowiący zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 06 maja r. w sprawie szczegółowego doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 819), mającego zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy art. 65 § 2 P.p.s.a. na stronie 2 przewiduje zresztą miejsce na dokonanie takiej adnotacji. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, potwierdzenie odbioru wezwania do uiszczenia wpisu zawiera informację o miejscu pozostawienia zawiadomienia o nadejściu korespondencji, wskazując na skrzynkę oddawczą. Został zatem spełniony warunek, o którym mowa w art. 73 § 2 P.p.s.a. Niewątpliwie jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczeni przesyłki jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej, czego w sprawie nie uczyniono – za takowe nie może być bowiem uznane samo złożenie reklamacji, która na dzień wydania niniejszego postanowienia nie została jeszcze rozpoznana. W ocenie Sądu gołosłowne powoływanie się przez skarżącą na brak zawiadomień o przesyłkach sądowych, niepoparte jakimikolwiek dowodami, czyni niemożliwym pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. Odmienne stanowisko spowodowałoby, że w każdej sprawie, w której strona nie dokonała czynności procesowej w wyznaczonym terminie wystarczającym do jego przywrócenia było stwierdzenie strony (niepoparte żadnymi dowodami), że nie otrzymano zawiadomień pocztowych. Takie zaś rozstrzygnięcie prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 P.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2, wskazać należy, że istotnie kopercie znajduje się pieczątka z datą [...] marca 2022 r. jako datą złożenia korespondencji w placówce pocztowej. Jednakże rozważania wymagało, czy kwestia powyższa może prowadzić do wniosku, jaki stara się wywieść skarżąca, że nie doszło do powstania fikcji doręczenia, o jakiej mowa w art. 73 § 4 P.p.s.a. Odpowiadając na tak postawione pytanie Sąd zauważa, że skoro z akt sprawy wynika, że korespondencja była dwukrotnie awizowana, a w okresie awizacji skarżąca jej nie odebrała, to nie można wywieść, by fakt pozostawienia kierowanej do niej korespondencji w dniu [...] marca 2022 r. w placówce pocztowej miał jakikolwiek wpływ na skuteczność doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a., czy też stanowił przesłankę do przywrócenia terminu. W szczególności skarżąca nie wykazała, aby pomiędzy [...] marca 2022 r., a [...] marca 2022 r. odbierała jakąkolwiek korespondencję w placówce pocztowej, a późniejsze pozostawienie korespondencji w placówce pocztowej uniemożliwiło jej odbiór pisma. Mając na względzie powyższą argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do uzupełniania barków formalnych skargi. /-/ P. Daniel