II SA/Po 159/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu [...] września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B., J. S., K. S. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi sprawy ze skargi J. B., J. S., K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia; postanawia oddalić wniosek. /-/ T. Świstak Postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. Sąd odrzucił skargę J. B., J. S., K. S. wniesioną w niniejszej sprawie, uznając, że pełnomocnik skarżących uchybiła terminowi do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący w odpowiedzi wnieśli równocześnie zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi. Tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. odrzucił powyższy wniosek skarżących o przywrócenie terminu, uznając go za przedwczesny i wskazując, że w sytuacji, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożonego środka zaskarżenia. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko tutejszego Sądu zawarte w postanowieniu z dnia 23 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II OZ 735/17 oddalił zażalenie nań wniesione. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 8 sierpnia 2017 r. W ustawowym 7-dniowym terminie tj. w dniu 9 sierpnia 2017 r. skarżący reprezentowani przez pełnomocnika adw. A. S. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi. W jego motywach pełnomocnik skarżących podniosła, że z uwagi na swą chorobę nie podjęła w terminie dwóch przesyłek sądowych (awizowanych w dniach 20 i 28 lutego 2017 r.), którymi doręczono jej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi i usunięcia braków formalnych skargi. W dalszej części uzasadnienia wniosku – podobnie jak w zażaleniu na postanowienie Sądu z 23 marca 2017 r. – pełnomocnik skarżących zakwestionowała sposób obliczania przez Sąd daty doręczenia zastępczego w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) powyższych wezwań, a tym samym starała się podważyć stanowisko Sądu o uchybieniu przez nią terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi. W szczególności wskazano, że skoro przesyłki zawierające wezwania zostały dwukrotnie awizowane w dniach 20 i 28 lutego 2017 r. to ostatnim dniem ich odbioru był dzień 7 marca 2017 r. i to tego dnia nastąpił skutek ich doręczenia. Nadto we wniosku wskazano, że awizując przesyłkę nadana do pełnomocnika skarżących operator pocztowy nie zastosował art. 73 § 1-3 P.p.s.a., w tym w szczególności przy okazji drugiego awiza nie poinformował adresata o możliwości odbioru przesyłki w terminie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza, lecz wręcz wadliwie wskazał inny, dłuższy termin do odbioru przesyłki przypadający na 7 marca 2017 r. (a nie prawidłowo 6 marca 2017 r.), czym uniemożliwił pełnomocnikowi skarżących dochowanie terminu do wykonania wezwania i zarządzeń sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W pierwszej kolejności zważyć należy, że skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do uiszczenia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi. Tutejszy Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. orzekł bowiem, że skarżący usuwając braki formalne skargi i uiszczając wpis w dniu 14 marca 2017 r. uchybili terminowi, który mijał w dniu poprzednim - 13 marca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lipca 207 r. sygn. akt II OZ 735/17 oddalając zażalenie skarżących na powyższe postanowienie Sądu z dnia 23 marca 2017 r. podzieliło niniejszą ocenę. Uznało bowiem, że faktycznie prawidłowe zastępcze – w trybie art. 73 P.p.s.a. - doręczenie pełnomocnikowi skarżących wezwania do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło z dniem 6 marca 2017 r, a zatem termin do wykonania tegoż wezwania upływał skarżącym w dniu 13 marca 2017 r. Uiszczając wpis od skargi i usuwając braki formalne skargi w dniu 14 marca 2017 r. skarżący uchybili terminowi. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że kwestia uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi została prawomocnie rozstrzygnięta. Dlatego, zdaniem Sądu, wnosząc o przywrócenie niniejszego terminu skarżący winni byli uprawdopodobnić brak winy w jego uchybieniu. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił jednak, by skarżący nie ponosili winy w związku z uchybieniem terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym brak winy w uchybieniu terminu konsekwentnie ocenia się przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r., II FZ 1586/14, dostępne j.w.). Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 28 czerwca 2006 r., II FZ 336/06, a także z dnia 17 lutego 2010 r., II OZ 99/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że uzasadnienie rozpatrywanego wniosku, sporządzone przez pełnomocnika skarżących, sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem Sądu co do zasadności uznania uchybienia terminu do uiszczenia wpisu i usunięcia braków formalnych skargi. Z racji tej, że stanowisko to – jak już wskazano – zostało prawomocnie przyjęte w postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 23 marca 2017 r., polemika z nim nie świadczy – jak wydaje się twierdzić pełnomocnik skarżących – o wykazaniu braku jego winy w uchybieniu terminu. Równocześnie Sąd pragnie zaznaczyć, że w przedmiotowym wniosku pełnomocnik skarżących jako okoliczność powodującą uchybienie przez nią terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu, wskazała swą chorobę. Nie podała jednak ani okresu, w którym chorowała, ani nie przedłożyła zwolnienia lekarskiego, z którego wynikałoby, że choroba ta uniemożliwiła jej dochowania terminu do dokonania czynności, do których wezwał ją Sąd. W judykaturze przyjmuje się zaś, że choroba - żeby mogła być uznana za przesłankę ekskulpacyjną - musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienia NSA: z dnia 10 czerwca 2015 r., II GZ 265/15, z dnia 3 lipca 2012 r., II FZ 432/12, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do podniesionych we wniosku argumentów, iż awizując przesyłkę nadana do pełnomocnika skarżących operator pocztowy nie zastosował art. 73 § 1-3 P.p.s.a., w tym w szczególności przy okazji drugiego awiza nie poinformował adresata o możliwości odbioru przesyłki w terminie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza, lecz wręcz wadliwie wskazał inny, dłuższy termin do odbioru przesyłki przypadający na 7 marca 2017 r. (a nie prawidłowo 6 marca 2017 r.), czym uniemożliwił pełnomocnikowi skarżących dochowanie terminu do wykonania wezwania i zarządzeń sądu, wskazać natomiast należy, że okoliczność ta nie może stanowić usprawiedliwienia dla uchybienia terminu w sytuacji, gdy adresatem przesyłki i co za tym idzie podmiotem, który uchybił terminowi nie był zwykły obywatel, lecz profesjonalny pełnomocnik. Zauważyć bowiem trzeba, iż do pierwotnego (odrzuconego jako przedwczesny) wniosku o przywrócenie terminu dołączono kopię zawiadomienia powtórnego (k. 108 akt sądowych), z której wynika, że zawierało ono informację o dacie pierwszego awizowania, ujętą w formie oznajmienia, iż: "W dniu 20-02-2017 przesyłkę o nr [...] adresowaną do S. A. [...] pozostawiono w placówce pocztowej [...]". Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnianiu postanowienia z dnia 18 lipca 2017n r., sygn. II OZ 735/17 zawiadomienie o tej treści uznać należy za umożliwiające podmiotowi świadczącemu profesjonalną pomoc prawną, który powinien posiadać odpowiednie rozeznanie co do trybu doręczania pism sądowych, ustalić datę, w której nastąpić ma upływ 14 - dniowego terminu z art. 73 § 1 P.p.s.a. Co za tym idzie okoliczność, że na zawiadomieniu powtórnym wpisano, iż przedmiotową przesyłkę można odebrać w terminie do 7 marca 2017 r. nie może być uznana za usprawiedliwiającą uchybienie profesjonalnego pełnomocnika, poprzez ustalenie, że w następstwie tejże niewątpliwie błędnej adnotacji strona bez własnej winy nie dochowała terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Podkreślić należy, iż ocena doniosłości prawnej powyższego niewątpliwego uchybienia operatora pocztowego byłaby odmienna gdyby adresatem pisma i odbiorcą awiza nie był profesjonalista, lecz obywatel posiadający jedynei podstawową, powszechna znajomość prawa. Stwierdziwszy zatem, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobniła, by nie ponosiła winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu i usunięcia braków formalnych skargi, Sąd na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ T. Świstak