II SA/Po 181/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-06-05

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane małżonkowi osoby wymagającej opieki, jeśli osoba ta pozostaje w związku małżeńskim?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane małżonkowi osoby wymagającej opieki, mimo że osoba ta pozostaje w związku małżeńskim. Literalna wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wykluczałaby przyznanie świadczenia w takiej sytuacji, jest niezgodna z konstytucyjnymi zasadami równości i ochrony rodziny. Sąd powinien stosować wykładnię prokonstytucyjną, która uwzględnia obowiązek alimentacyjny i wzajemną pomoc małżonków.
Stan faktyczny
Skarżąca B. G. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił, że świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organom wadliwą, literalną wykładnię przepisu i sprzeczność rozstrzygnięcia z wartościami konstytucyjnymi.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia (...) listopada 2011r. Nr (...), wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, (tj. Dz.U z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm. - zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 11, art. 20 ust. 2, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) Burmistrz T. odmówił przyznania B. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną na mężem J. G. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż o przyznanie przedmiotowego świadczenia w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem strona wystąpiła wnioskiem z dnia (...) listopada 2011 r. Do wniosku załączono kopię orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia (...) lutego 1980 r. o zaliczeniu J. G. do I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, zaświadczenie Starosty C. z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) oraz odpis skrócony aktu małżeństwa. Organ przytoczył przepis art. 17 ust. 1 przedmiotowej ustawy i wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Skoro spełniona została przesłanka negatywna określona w ostatnim z powołanych przepisów, to świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. G. zarzucając organowi wadliwą, wyłącznie literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz sprzeczność rozstrzygnięcia z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz wyroków sądów administracyjnych odwołująca podniosła, że wykładnia przedmiotowego przepisu powinna uwzględniać konstytucyjne zasady, wyrażone w art. 18 i 32 Konstytucji RP. Skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków prawnych i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego Trybunał Konstytucyjny wiąże prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Tego rodzaju wykładnia znajduje uzasadnienie w przypadku odwołującej, bowiem zmuszona jest zrezygnować z zarobkowania w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem. Wniosła o wydanie przez Kolegium rozstrzygnięcia merytorycznego, uwzględniającego jej wniosek. Decyzją z dnia (...) grudnia 2011r. Nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż z obowiązujących na dzień złożenia wniosku przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne, mające na celu częściowe zrekompensowanie uszczerbku w budżecie osoby rezygnującej z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, przysługuje matce albo ojcu lub osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U Nr 9 poz.59 ze zm., dalej w skrócie k.r.o.) spoczywa obowiązek alimentacyjny. Do kręgu takich osób należą krewni w linii prostej i rodzeństwo. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że w świetle załączonej do wniosku dokumentacji mąż wnioskującej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, odwołująca faktycznie sprawuje nad nim osobistą opiekę w związku z czym nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium po wejściu w życie dnia 14 października 2011 r. nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji świadczenie może zostać przyznane osobie na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli małżonek osoby która wymaga opieki również legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, co uniemożliwia zapewnienie przez niego właściwej opieki. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. G., żądając uchylenia decyzji organów obu instancji z przytoczeniem dotychczasowej argumentacji. Odwołując się do dyskusji prowadzonych na etapie sejmowych prac legislacyjnych w związku z ostatnią nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca wskazała, że celem zmian było poszanowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, a ich wynikiem miało być wykreślenie zapisu uniemożliwiającego uprawnienie do świadczeń osobom żyjącym w związku małżeńskim. Skarżąca podniosła, że stan zdrowia jej męża już od pewnego czasu utrudniał jej utrzymanie zatrudnienia, a sytuacja ta w ostatnim czasie jeszcze pogorszyła się z uwagi na pogorszenie się tego stanu. Obecnie wymaga stałej opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wskazało, że rozpatrując sprawę organy administracji nie mogą pominąć treści nadal obowiązującego, choć w nowym brzmieniu, przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmawiać jego stosowania, skoro korzysta on z domniemania konstytucyjności. Zdaniem Kolegium nowelizacja ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. i aktualne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy nie pozostawia wątpliwości co do woli ustawodawcy, który doprecyzowując negatywną przesłankę w postaci pozostawania w związku małżeńskim poprzez stworzenie możliwości nabycia przedmiotowego prawa przez inne osoby niż współmałżonek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej B. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu opieki nad mężem. Okoliczności rozpatrywanej sprawy są zasadniczo niesporne i zostały ustalone przez organy rozstrzygające wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia w związku z rezygnacją z zatrudnienia z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z argumentacji skarżącej wynika, że nie podejmuje ona pracy zawodowej ponieważ musi opiekować się mężem, który zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia (...) lutego 1980 r. o zaliczeniu J. G. do I grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia orzeczeniem lekarza orzecznika, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga opieki. Kwestią sporną jest możliwość przyznania skarżącej świadczenia z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z osobą, która z racji choroby i orzeczonego stopnia niepełnosprawności wymaga opieki, co uniemożliwia podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 14 października 2011 r. Rozpatrujące sprawę organy uznały, iż aktualne na dzień wydania decyzji brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi osoby wymagającej opieki, który w związku z jej sprawowaniem nie może podjąć pracy zarobkowej. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie przysługuje: matce albo ojcu (1), innym osobom, na których, zgodnie z k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (2), opiekunowi faktycznemu dziecka (3) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rozważając, czy stanowisko to jest uprawnione w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 (OTK 2008 Nr 6, poz. 107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Trybunału art. 17 ust. 1 powyższej ustawy, w zakresie, w jakim zawężał w sposób niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji, krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powodował pominięcie możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym, niż ich dziecko, niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone były obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując podstawowe znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec innego chorego członka rodziny, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno – ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Dodatkowo Trybunał, w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Równocześnie Trybunał podkreślił, iż prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musi wywodzić się z obowiązku alimentacyjnego. Zaznaczenia wymaga, że stanowisko, zgodnie z którym pozostawanie w związku małżeńskim nie wyklucza możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, znalazło aprobatę w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt P 38/09). Trybunał umorzył postępowanie dotyczące pytania prawnego jednego z sądów administracyjnych w omawianym zakresie, ale stało się tak z uwagi na utrwaloną i jednolitą praktykę interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2a przedmiotowej ustawy. W uzasadnieniu wymienionego postanowienia Trybunał powołał liczne orzeczenia sądów administracyjnych, wskazując, iż wychodzi to naprzeciw wątpliwościom konstytucyjnym dotyczącym zadanego pytania prawnego. Trybunał Konstytucyjny wskazał przy tym, iż sądy administracyjne przyznały pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej nad wykładnią językową, uznając, iż pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki, nie powinno stanowić przesłanki odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjne. Trybunał zwrócił nadto uwagę, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego członka rodziny, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Zwalnia się tym samym Państwo i jego organy z obowiązku zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych. Trybunał Konstytucyjny podzielił pogląd, iż stosowanie wykładni językowej powyższego przepisu jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny, wyrażonymi w art. 18 i art. 71 Konstytucji RP oraz równości wobec prawa, w myśl art. 32 Konstytucji RP. Nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011r. Nr 205 poz.1212) m.in. zmianie uległ przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z nowym, obowiązującym od dnia 14 października 2011 r. jego brzmieniem, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zmiana treści tego przepisu jest jedyną zmianą przedmiotowej ustawy, która mogła zostać oceniona, jako mająca wpływ na sposób rozpatrzenia wniosku skarżącej. Takiego znaczenia nie ma bowiem dokonana tą nowelizacją zmiana przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2, z którego należy wprost wywodzić prawo skarżącej do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a która to zmiana wykluczyła z kręgu uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia osoby z ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Uznać więc należy, że uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego niewątpliwie przysługuje osobom określonym w treści tego przepisu. Jednocześnie wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się do sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki stara się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1, ale niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w sytuacji, gdy z przedmiotowym wnioskiem występuje małżonek osoby wymagającej opieki (tak min. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 456/11 i WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 marca 2010r. sygn. akt VIII SA/Wa 671/09 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dostępna na stronach internetowych NSA). W ocenie Sądu zmiana treści przepisu art. 17 przedmiotowej ustawy, która weszła w życie z dniem 14 października 2011 r., a która dotyczy niniejszego stanu faktycznego i prawnego, nie uprawnia do zmiany wypracowanego przez sądy administracyjne jednolitego orzecznictwa na gruncie tychże przepisów. Podkreślenia wymaga, że jest to orzecznictwo w pełni respektujące wykładnię prokonstytucyjną dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w prezentowanych wcześniej orzeczeniach. Przykładowo w tym miejscu wymienić należy wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010r., sygn. akt I OSK 1699/09; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 115/10; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 723/09 oraz I OSK 722/09; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 kwietnia 2012r., sygn.akt II SA/Ol 162/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2012r., sygn.akt II SA/Łd 261/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 maja 2012r., sygn.akt II SA/Łd 143/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 marca 2010r., sygn.akt II SA/Łd 118/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 maja 2012r., sygn.akt II SA/Łd 223/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://cbois.nsa.gov.pl. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę spór prawny w niej występujący pokrywa się z zagadnieniem prawnym, którego unormowanie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych stało się przedmiotem badania zgodności powyższego przepisu z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny w cytowanych wyżej orzeczeniach. Zakres badania zgodności art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z wzorcem konstytucyjnym wynikającym z 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzony przez Trybunał Konstytucyjny dotyczył tego elementu normatywnego przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określającego ustalenie prawa do świadczeń pielęgnacyjnych, który wiąże prawo do przyznania tego świadczenia z pozostawaniem w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Podkreślić należy, iż obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., jak i z treści art. 23 i art. 27 tego Kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy. Pod pojęciem wzajemnej pomocy należy rozumieć niewątpliwie także pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność. Z tych też przyczyn skład orzekający w niniejszej sprawie przyjął, że przytoczone powyżej wywody Trybunału Konstytucyjnego mają wprost zastosowanie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy, a linie orzecznicza sądów administracyjnych ukształtowana przed omawianą nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych nie straciła na aktualności. W konsekwencji uznać należało, że literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 w zw. z ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które w rozpoznawanej sprawie zastosowały organy orzekające w sprawie, jest nieprawidłowe ponieważ pomija prokonstytucyjną wykładnię systemową i celowościową. Reasumując stwierdzić należy, iż w aktualnym stanie prawnym okoliczność, że skarżąca wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania tego świadczenia z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim ze skarżącą. Wykładnia sądowa, która została zastosowana w niniejszej sprawie powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Takiej też wykładni w rozpoznawanej sprawie dokonał Sąd w odniesieniu do przepisów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze wskazane zasady konstytucyjne równości wobec prawa oraz ochrony rodziny i zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej. W konsekwencji przedstawiona przez organy orzekające w sprawie interpretacja powołanych przepisów prawa materialnego uznana została za błędną, co prowadzi do wniosku, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy. Prowadzić to musiało do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organy będą miały na uwadze wyżej przedstawione rozważania prawne. Dlatego też przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej organy będą zobowiązane do zastosowania przedstawionej wyżej wykładni przepisów prawa. Z tych też względów, wobec naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy przez oba rozstrzygające sprawę organy administracji, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2011 r. nr (...) podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 8 Konstytucji RP. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 wymienionej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło