II SA/Po 353/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi F. sp. j. z siedzibą w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz F. sp.j. z siedzibą w B. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy B. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy drobiu (...) na terenie położonym w B. , na działkach nr [...], [...], [...] na wniosek inwestora F. sp. j. z siedzibą w B. (dalej również jako Skarżąca). F. sp.j. wniosła zażalenia na powyższe postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła F. sp.j. z siedzibą w B. zarzucając mu: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] maja 2021 r. postanowieniem znak [...] uwzględniło ww. skargę w całości i uchyliło własne postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. oraz orzekło merytorycznie co do istoty sprawy poprzez utrzymanie w mocy w całości postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2021 r.. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła F. sp.j. z siedzibą w B. . Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność autokontrolnego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] maja 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz.2325 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepis art. 101 § 3 K.p.a. do dnia [...] kwietnia 2011 r. obowiązywał w brzmieniu: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie". Wobec takiej treści tego przepisu przyjmowano, że zażalenie przysługuje na wszystkie cztery rodzaje postanowień w przedmiocie zawieszenia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 4/00, publ. ONSA 2000, Nr 4, poz. 137). Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzona ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która weszła w życie w dniu [...] kwietnia 2011 r., zmieniła treść art. 101 § 3 K.p.a. Przepis ten brzmi obecnie: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". W ocenie Sądu treść art. 101 § 3 K.p.a. w aktualnym stanie prawnym jednoznacznie przesądza, iż na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego zażalenie nie przysługuje. Treść art. 101 § 3 K.p.a. należy bowiem odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w w/w przepisie użyto sformułowania postanowienie "w sprawie odmowy podjęcia postępowania" i ustawodawca rozumie przez to jedynie postanowienie negatywne, to tym samym przyjąć należy, że postanowieniem "w sprawie zawieszenia postępowania", na które przysługuje zażalenie, jest wyłącznie postanowienie o zawieszeniu postępowania. Za taką interpretacją art. 101 § 3 K.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu, gdyż istotą jego nowelizacji było pozostawienie środka zaskarżenia jedynie na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne. Nowelizacja ta miała zatem na celu ograniczenie dopuszczalności wnoszenia zażaleń na rozstrzygnięcia niehamujące biegu postępowań administracyjnych. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2991/12, wyroki NSA z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2372/14; 18 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 340/13; 3 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1542/17; 3 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 885/15 i 8 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2148/17). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż badanie terminowości wniesienia zażalenia, co wiąże się z uznaniem jego dopuszczalności, w sytuacji gdy zażalenia takie jest oczywiście niedopuszczalne, było w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym obecnie wątpliwości przepisem art. 101 § 3 K.p.a. Sąd stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia miał przy tym na uwadze, iż organ nie rozpoznawał zaskarżonym postanowieniem merytorycznie sprawy, a zakończył je innym formalnym rozstrzygnięciem, to jednakże fakt przystąpienia do oceny terminowości wniesienia zażalenia w sytuacji gdy zażalenia takie nie przysługuje pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 141 K.p.a. Nie można bowiem uznać, iż termin do wniesienia zażalenia rozpoczyna swój bieg od doręczenia każdego postanowienia, nawet jeżeli przepisy prawa nie przewidują możliwości jego zaskarżenia. Ponadto należy mieć na uwadze, iż w razie niedopuszczalności zażalenia organ winien wydać postanowienie o jego niedopuszczalności, co wprost wynika z treści art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., a nie o uchybieniu terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zwrócić należy uwagę organowi, iż po wniesieniu zażalenia winien on w pierwszej kolejności badać jego dopuszczalność. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie powyższej kwestii pozwala mu na podjęcie dalszych czynności w tym kontroli terminowości wniesienia środka zaskarżenia. Wobec powyższego wskazać należy, iż stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast w myśl art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. nieważność decyzji (postanowienia) zachodzi w sytuacji gdy została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. można mówić tylko wtedy, gdy decyzja wydana została wbrew wyraźnemu, jednoznacznemu brzmieniu przepisu. Rażące naruszenie prawa to naruszenie tzw. kwalifikowane, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywiste, a więc takie, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Chodzi przy tym o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy i nie rodzący rozbieżności w wykładni. Zagadnienie wykładni prawa jest uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest niewątpliwie i jednolicie rozumiana. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1668/15 – dostępny jw.). Ponadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS [...], publ. ONSAiWSA 2008, nr [...], poz. 76) z rażącym naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie gdyż treść zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia pozostaje w oczywistej w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu, a dodatkowo kontrolowane postanowienie nie może być zaakceptowane jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (pkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. mając na względzie uiszczony przez stronę skarżącą wpis sądowy od skargi w kwocie [...]zł.