II SA/Po 366/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2023 r. wniosku K. G. i M. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. G. i M. G. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 20 czerwca 2002 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi; II. odrzucić skargę; III. zwrócić stronie skarżącej kwotę 300 zł (słownie: trzystu złotych) tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi. /-/ W. Batorowicz K. G. oraz M. G. (zwani dalej łącznie "skarżącymi") reprezentowani przez pełnomocnika – r. pr. K. P. – złożyli w dniu 22 kwietnia 2023 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy [...], której przedmiot został opisany w rubrum niniejszego postanowienia. Pełnomocnik skarżących opisała okoliczności uchybienia terminu. W dniu 20 marca 2023 r. skarżący odebrali uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 6 marca 2023 r. w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania skarżących do usunięcia naruszenia prawa w zaskarżonej uchwale. W tym momencie otworzył się 30-dniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Termin upłynął z dniem 19 kwietnia 2023 r. W dniach 17.04.2023-21.04.2023 pełnomocnik skarżących zachorowała w sposób dość wstydliwy dla niej (ostra biegunka), co potwierdza zwolnienie lekarskie. W okresie obowiązywania zwolnienia lekarskiego pełnomocnik skarżących, jej zdaniem, nie mogła wyjść z domu, nawet do przychodni, a tym bardziej do pracy. Ponadto mierzyła się z wysoką gorączką i bólami brzucha. W tej sytuacji pełnomocnik skarżących nie była w stanie sporządzić skargi. Wszystkie dolegliwości pełnomocnik skarżących powodowały zmęczenie organizmu i ostatecznie potrzebę pozostawania w łóżku. Pełnomocnik skarżących stwierdziła, że ziściły się okoliczności, które uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia skargi na uchwałę Rady Gminy [...]. Stwierdziła także, że nie miała żadnego wpływu na jej stan zdrowia, nie dało się tego przewidzieć. Dolegliwości uniemożliwiały jej wykonywania prostych czynności domowych, a tym bardziej nie mogła dołożyć starań, aby dochować terminu. Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżących dołączyła skargę na uchwałę Rady Gminy [...], niezbędne załączniki, kopię zaświadczenia lekarskiego, w którym stwierdza się niezdolność pełnomocnika skarżących do pracy, a także dowód wniesienia wpisu od skargi. Jako, że w dniu 21 kwietnia 2023 r. wygasło zwolnienie lekarskie, dnia następnego złożono wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą, przez co dochowano 7-dniowemu terminowi do złożenia wspomnianego wniosku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] ustosunkował się wyłącznie do merytorycznej strony skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym samym skarga podlega odrzuceniu. Zanim Sąd przejdzie do zasadniczych rozważań w niniejszej sprawie, należy zaznaczyć, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujące przed dniem 1 czerwca 2017 r., co wynika z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że tylko kumulatywne spełnienie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu może wywołać zamierzony skutek prawny. Innymi słowy, niespełnienie choćby jednej przesłanki przywrócenia terminu jest jednoznaczne z odmową jego przywrócenia. Warte podkreślenia jest to, że skarżący spełnili wymóg nadesłania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny. Dzień po zakończeniu zwolnienia lekarskiego ich pełnomocnika nadano wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz samą skargę. Skarżący nie uprawdopodobnili jednak braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest terminowe wniesienie skargi. Mimo spełnienia pozostałych przesłanek przywrócenia terminu nie ma to żadnego wpływu na ostateczny wynik sprawy. Pełnomocnik skarżących dowiodła, że w momencie upływu terminu była niedysponowana w związku z rozstrojem zdrowia, jaki niewątpliwie miał miejsce. Do akt sprawy dołączono zaświadczenie lekarza chorób wewnętrznych – K. S. – która potwierdziła, że pełnomocnik skarżących w dniach 17-21 kwietnia 2023 r. była niezdolna do pracy (k. [...] akt sądowych). Sąd nie jest kompetentny do podważania zwolnienia lekarskiego, jednakże pojawia się pewna okoliczność, jaka nie może zostać niezauważona przez Sąd. Otóż w rubryce dotyczącej danych o niezdolności do pracy wskazuje się jedną z informacji, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1732 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem zaświadczenie lekarskie zawiera wskazania lekarskie – odpowiednio: chory powinien leżeć (1) albo chory może chodzić (2). Lekarz, który wystawił pełnomocnikowi skarżących zwolnienie lekarskie zaznaczył następujące wskazania lekarskie: 2 – czyt. chory może chodzić, co zresztą wynika z legendy zamieszczonej na zwolnieniu lekarskim. Okoliczność, że pełnomocnik skarżących w okresie swojego zwolnienia lekarskiego mogła chodzić sprawia, że argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie może zostać uwzględniona. Sąd nie wątpi w rozstrój zdrowotny pełnomocnika skarżących, jednakże lekarz wskazał, że stan jej zdrowia nie był tak nadwyrężony, że pełnomocnik powinna leżeć i nie ruszać się z miejsca swojego pobytu. Nie było przeciwskazań do tego, aby wykonywać inne czynności. Już w tym miejscu należy zasygnalizować stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje: "Z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenia lekarskiego wynika, iż skarżący do (...) nie był zdolny do pracy ze względu na stan po wypadku komunikacyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie przemawia za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, bowiem stanu niezdolności do pracy nie można utożsamiać z niemożnością wykonania prostych czynności polegających na odebraniu (nadaniu) pisma z urzędu pocztowego, zwłaszcza, że ze zwolnień lekarskich wynika, iż w tamtym okresie chory mógł chodzić." (postanowienie NSA z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1116/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, że pełnomocnik skarżących była chora nie oznacza, że nie mogła ona wykonywać czynności związanych ze swoją aktywnością zawodową. "Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzania odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika." (wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1247/97, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie trzeba podkreślić możliwości, z jakich mogła skorzystać pełnomocnik skarżących. Po pierwsze, na uwagę zasługuje fakt, że skarga do sądu administracyjnego I instancji nie jest sformalizowanym środkiem prawnym. Pełnomocnik skarżących mogła wnieść najprostszą skargę (dosłownie: dwu-, trzyzdaniową), a po powrocie do zdrowia mogła dalszymi pismami procesowymi uzupełniać skargę. Upływ terminu do wniesienia skargi nie oznacza bowiem, że nie można podnosić żadnych nowych zarzutów, wniosków, ani twierdzeń, gdyż sąd administracyjny I instancji ma obowiązek zastosowania przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. podczas rozpoznawania skargi. Zwyczajne zasygnalizowanie naruszeń już wystarczyłoby na wstępie, aby Sąd miał możliwość zrekonstruowania problemu podniesionego w skardze. Ponadto należy stwierdzić, że możliwość chodzenia pozwalała na to, aby np. udać się do potencjalnego pełnomocnika substytucyjnego, który dopełniłby pozostałych czynności, którym ostatecznie pełnomocnik skarżących uchybiła. "Zgodzić trzeba się z Sądem pierwszej instancji, że z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, że pełnomocnik skarżącego nie był w stanie wykonać telefonu, by posłużyć się inną osobą w celu dochowania terminu do złożenia zażalenia. Zwolnienie (zaświadczenie) lekarskie nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, żeby chory leżał." (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 211/22, dostępne w CBOSA). Istotnie pełnomocnik skarżących mogła udać się także na pocztę i wysłać skargę, którą później mogłaby uzupełnić. "Przyjmując obiektywny miernik staranności, od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych. Wiąże się to przecież z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego." (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 360/11, dostępne w CBOSA). Druga możliwość, z jakiej pełnomocnik skarżących mogła skorzystać, to udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego innemu radcy prawnemu lub adwokatowi, który wspomógłby ją w sytuacji choroby i w obliczu upływającego terminu do wniesienia skargi. Skorzystanie z pomocy innego fachowego prawnika jest także formą zabezpieczenia sytuacji prawnej mandanta. Z treści pełnomocnictwa, jakie wystawili skarżący wynika, że jest to pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 39 p.p.s.a. Warto przy okazji zauważyć, że w myśl art. 39 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnik może udzielić dalszego pełnomocnictwa. Treść udzielonego przez skarżących pełnomocnictwa nie wskazuje jakoby skarżący wyłączyli możliwość udzielania tzw. "substytucji". Trzecia możliwość nawiązuje poniekąd do pierwszej, jednakże z tą różnicą, że pełnomocnik skarżących mogła złożyć skargę drogą elektroniczną, przy założeniu oczywiście, że posiadała ona narzędzia do tego. Sąd jeszcze raz podkreśla możliwość doprecyzowania skargi poprzez późniejsze podniesienie właściwych zarzutów w kolejnych pismach procesowych. Tak zwykle się dzieje przecież, kiedy strona skarżąca sama wnosi skargę, a następnie pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy uzupełnia skargę, wielokrotnie podnosząc po raz pierwszy skonkretyzowane zarzuty. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu związane jest z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Innymi słowy, podstawą przywrócenia terminu mogą być okoliczności o charakterze zewnętrznym i obiektywnym (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 638/18, dostępne w CBOSA). Pełnomocnik skarżących nie wykazała się starannością w zabezpieczeniu interesu swoich mandantów. Nie skorzystała bowiem z możliwości jakie obiektywnie posiadała szczególnie, że zgodnie ze wskazaniami lekarskimi, nie było zakazu poruszania się w związku z rozstrojem zdrowotnym. Sąd, jak wskazał powyżej, nie oczekuje, że pełnomocnik skarżących pomimo problemów zdrowotnych podejmie się sporządzenia skargi tak samo jak w sytuacji, gdy jest w pełni sił. Napisanie ogólnej skargi bez większych rozważań pozwoliłoby na nadanie jej biegu, a po odzyskaniu zdrowia, pełnomocnik skarżących mogłaby zmodyfikować pierwotnie wniesioną skargę. Tego wszystkiego nie uczyniono, dlatego Sąd nie jest w stanie stwierdzić, że pełnomocnik skarżących dołożyła maksymalnych starań, aby jak najlepiej zaopiekować się sprawą swoich mandantów. Jak wskazuje się w orzecznictwie, choćby lekkie niedbalstwo dyskwalifikuje szansę na przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (zob. np. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I GZ 134/22, dostępne w CBOSA). Trzeba zauważyć jednocześnie, że pełnomocnik profesjonalny zastępuje swoich mandantów ze wszystkimi tego konsekwencjami. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika sprowadza konsekwencje jego działań, a także osób działających w jego imieniu na osobę udzielającą pełnomocnictwo. Oznacza to, że uchybienia ze strony pełnomocnika obciążają skarżących tak, jakby sami dokonali tego uchybienia (zob. np. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia: 6 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Po 773/22 oraz 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 1004/21, dostępne w CBOSA). Powyższe dowodzi temu, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w zakresie uchybienia terminu do wniesienia skargi. Pamiętając, że tylko kumulatywne spełnienie przesłanek z art. 87 p.p.s.a. może skutkować przywróceniem terminu do dokonania czynności, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi (pkt I sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Z kolei w myśl § 3 powołanego przepisu: "Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym." Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a.: "Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie". W § 2 tego przepisu doprecyzowuje się, że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Ustawodawca pozostawił sytuację do wniesienia skargi jako zależną od tego, czy podmiot administracji publicznej (tu: Rada Gminy [...]) udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Mając na względzie to, że Burmistrz Miasta udzieliła odpowiedzi na wezwanie skarżących i doręczyła tę odpowiedź skarżącym w dniu 20 marca 2023 r. (k. [...] akt sądowych), ta data otworzyła 30-dniowy termin do wniesienia skargi. Mając na względzie metodykę liczenia terminów zgodnie z przepisami prawa cywilnego (art. 83 § 1 p.p.s.a.), upływ terminu do wniesienia skargi nastąpił z dniem 19 kwietnia 2023 r. Skarga została złożona w piśmie z dnia 22 kwietnia 2023 r. po ostatnim dniu biegu terminu, a więc doszło do naruszenia, które nie pozwala Sądowi na merytoryczną ocenę skargi. Skarga została wniesiona po terminie, co z kolei wyczerpuje przesłankę odrzucenia jej szczególnie, że nie powiodła się próba przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Upływ jego sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny wniesioną skargę odrzuca się na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 2458/11, dostępne w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 1125473). Z uwagi na imperatywny charakter przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a także fakt, że ziściła się wskazana przesłanka, Sąd nie może podjąć innego rozstrzygnięcia, gdyż jest związany powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zaistnieniu okoliczności uzasadniającej odrzucenie skargi. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę (pkt II sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 232 § 2 p.p.s.a. Wobec odrzucenia skargi, od której uiszczono wpis, należało go zwrócić skarżącym. O tym zaś orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 232 § 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji postanowienia). /-/ W. Batorowicz