II SA/Po 433/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2016 r. w sprawy ze skargi B.C. i K. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku; postanawia odrzucić skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Postanowieniem z [...] 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. odmówiło B.C. i K. C. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli B. C. i K. C. zarzucając, iż decyzja organu gminy o podwyższeniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie zawierała informacji o terminie złożenia sprzeciwu. Pismami z dnia 22 czerwca 2016 r. wezwano skarżących do podpisania skargi. Wezwanie to wraz z pouczeniem o skutkach nieuzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone skarżącym w dniu 29 czerwca 2016 r. Mimo upływu terminu, skarżący nie podpisali skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ) – dalej: P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Z kolei wymagania pisma w postępowaniu sądowym określone są w art. 46 P.p.s.a. Stosownie do § 1 powołanego przepisu każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Ze wskazanego art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i art. 57 § 1 P.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że skargę wniesioną do Sądu należy podpisać. Brak podpisu pod skargą stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż skarga podlega odrzuceniu również na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż sprawa której dotyczy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w tym przepisie. Kwestia opłat rocznych z tytułu wieczystego użytkowania gruntu oraz dopuszczalność aktualizacji tej opłaty w związku ze zmianą wartości nieruchomości uregulowana jest w przepisach art. 77 - 81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774). Zgodnie z art. 78 ust. 1 tej ustawy, organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości oraz wskazując sposób jej obliczenia i załączając informację o wartości nieruchomości oraz pouczenie o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od otrzymania wypowiedzenia, złożyć do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2). Stosownie natomiast do treści art. 79 ust. 4 i 5 w przypadku oddalenia wniosku obowiązuje wysokość opłaty zaoferowanej w wypowiedzeniu zmieniającym i opłata ta, podobnie jak opłata ustalona na skutek prawomocnego orzeczenia kolegium, obowiązuje począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wypowiedziano wysokość dotychczasowej opłaty. Do postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym w powyższych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń (art. 79 ust. 7). Dalej zauważyć należy, iż od orzeczenia kolegium nie przysługuje odwołanie. Właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. Wniesienie sprzeciwu w terminie powoduje utratę mocy orzeczenia kolegium, złożony przez stronę wniosek zastępuje pozew i sąd powszechny bada, czy istnieją podstawy do aktualizacji opłaty (art. 80 ustawy) oraz uprawniony jest także do samodzielnego ustalenia wysokości opłaty rocznej (zob.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt I CK 66/02, opubl. OSNC z 2004 r. nr 11 poz. 177). W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjęto, że wieczyste użytkowanie oraz związane z nim spory o wysokość opłat z tego tytułu i możliwość ich aktualizacji mają charakter cywilnoprawny. Istniejące poprzednio, w tym zakresie rozbieżności, rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 36/94. (OSNCP 1994 nr 11, poz. 209), w której między innymi stwierdzono, że "użytkowanie wieczyste jest instytucją prawa cywilnego poczynając od dnia 5 grudnia 1990 roku z uwagi na treść art. 42 ust 1 ustawy o gospodarce gruntami. Od tej daty nie można już przyjmować, że obowiązek uiszczania opłat za użytkowanie wieczyste, jak to miało miejsce uprzednio, wynika z decyzji, podczas gdy jest on konsekwencją cywilnoprawnej umowy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego". Odpowiednie stosowanie przez kolegium części przepisów K.p.a. nie oznacza bynajmniej, że sprawa dotycząca opłaty z tytułu użytkowania wieczystego staje się sprawą administracyjną (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1457/10, Lex nr 1082652). Biorąc powyższe pod uwagę, nie można uznać, iż wydane w toku takiego postępowania postanowienia wpadkowe, w tym postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, są orzeczeniami wydanymi w postępowaniu administracyjnym, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Powyższy pogląd jest tym bardziej uzasadniony, że w dniu 25 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 12/13), w której – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. – dopuścił możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie z wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, podkreślając – w uzasadnieniu uchwały – że w drodze skargi na bezczynność kolegium, użytkownik wieczysty będzie mógł również zwalczać nie tylko bezczynność kolegium, polegającą na niewydawaniu orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 2 u.g.n., ale też pośrednio doprowadzić do kontroli postanowień kolegium, tamujących wydanie orzeczenia merytorycznego (kończącego przesądową fazę postępowania aktualizacyjnego). Jak wyjaśnił to bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wspomnianej uchwały, (cyt.): "W postępowaniu prowadzonym przez kolegium nie stosuje się przepisów dotyczących odwołań i zażaleń, co wskazuje na zamiar wyłączenia takich postanowień z możliwości ich odrębnego kwestionowania nie tylko w drodze zwykłych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w postępowaniu przed organem, ale także przez wniesienie na nie skargi sądowoadministracyjnej. Zatem tylko w drodze skargi na bezczynność kolegium (przewlekłe prowadzenie postępowania) wnioskodawca będzie mógł doprowadzić do zbadania przyczyn niewydania przez organ orzeczenia rozstrzygającego zawisły przed nim spór dotyczący aktualizacji opłaty". Odnosząc zatem powyższe do analizowanego stanu faktycznego, należy stwierdzić, że wniesienie skargi na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku dotyczącego aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości, winno skutkować jej odrzuceniem – jako niedopuszczalnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1311/16 z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 980/16 i z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2227/14, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SA/Sz 392/16 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 760/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych wszystkich względów, uznając, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 3 ustawy P.p.s.a. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak