II SA/Po 635/15

Dnia 4 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 roku sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia ... 2015 roku Nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej kwotę ...,- zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia ... 2015 r. Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpoznaniu wniosku skarżącej M. L. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty O. z dnia ... 2015 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w K., o numerze ewidencyjnym ..., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu podniosła że we właściwym czasie nie była w stanie zaznajomić się z decyzją organu pierwszej instancji, gdyż w dniach od 26 stycznia 2015 r. do 2 lutego 2015 r. była hospitalizowana w związku z operacją onkologiczną, a następnie do 4 marca 2015 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i zgodnie z zaleceniami nie mogła wychodzić z domu. Rozpoznając wniosek, organ odwoławczy wskazał, że decyzja Starosty O. z dnia ... 2015 r. została skutecznie doręczona w dniu 2 lutego 2015 r. dorosłemu domownikowi, siostrze skarżącej. Tego samego dnia skarżąca została wypisana ze szpitala. Termin do złożenia odwołania upłynął zatem skarżącej w dniu 16 lutego 2015 r. Skarżąca podała, że zapoznała się faktycznie z decyzją z dnia ... 2015 r. dopiero w dniu 2 marca 2015 r., gdyż siostra, na stałe zamieszkująca w Stanach Zjednoczonych i zaangażowana w jej kwestie zdrowotne, całkowicie zapomniała o odebranej przesyłce. W ocenie organu, z uwagi na treść przepisów art. 58 § 1 i 2 oraz art. 43 k.p.a., powyższa okoliczność nie zwalniała skarżącej od winy w uchybieniu terminu, gdyż przesyłka została odebrana w miejscu zamieszkania skarżącej, a zatem mogła zostać z łatwością doręczona stronie. Odnośnie kwestii zachowania 7-dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminowi, to zdaniem organu odwoławczego, budzą wątpliwości wyjaśnienia strony, że skarżąca nie mogła się poruszać do czasu zakończenia zwolnienia lekarskiego i wychodzić z domu.. Załączone do wniosku zaświadczenie lekarskie opatrzone jest bowiem kodem 2, co oznacza, że chory może chodzić i wykonywać zwykła czynności życia codziennego, jak np. wstawanie z łóżka, poruszanie się po mieszkaniu, udanie się na ewentualne zabiegi czy kontrolę lekarską. Zdaniem organu odwoławczego wyjście na pocztę i nadanie przesyłki mieści się w tym pojęciu. Zakaz poruszania się nie wynika również z karty informacyjnej leczenia szpitalnego. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Organ wskazał też, że zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, że strona wskaże że jest niezadowolona z wydanej decyzji. W rezultacie organ wskazał, że skarżąca nie dochowała 7-dniowego terminu od dnia ustania przeszkody na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe postanowienie Wojewody Wielkopolskiego jest przedmiotem skargi M. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 58 § 1 k.p.a. i art. 43 k.p.a.. Zdaniem skarżącej nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że siostra skarżącej, przebywająca w mieszkaniu skarżącej incydentalnie była domownikiem w rozumieniu przepisu ar, 43 k.p.a. Skarżąca wskazała dalej, że umieszczenie cyfry "2" na zwolnieniu lekarskim ma związek z funkcjami kontrolnymi ZUS-u i oznacza, ze osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim może chodzić, ale wyłącznie na terenie mieszkania. Skarżąca podniosła, że w pierwszym możliwym terminie po upływie zwolnienia lekarskiego udała się do pełnomocnika celem weryfikacji swoich uprawnień do złożenia odwołania, a następnie w terminie 7 dni złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując, że postanowienie pomimo błędnych przesłanek odpowiada prawu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, zgodził się z argumentem skarżącej, że siostra skarżącej nie była jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a., a zatem doręczenie jej decyzji Starosty O. nie można uznać za prawidłowe. To zaś oznacza, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a więc wniosek o przywrócenie terminu złożony przez skarżącą należy uznać za bezprzedmiotowy, co uzasadnia jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody Wielkopolskiego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty O. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość, która stała się własnością Gminy O. w związku z realizacją inwestycji drogowej. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z przedstawionych regulacji wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z pomocą wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a niejasności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Wskazanym wymogom organ nie sprostał, albowiem ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a., została dokonana w sposób dowolny, z przekroczeniem przewidzianej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. W orzecznictwie przyjmuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97; wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98). Typowym przykładem braku winy jest choroba, która jednak równocześnie uniemożliwiła stronie wyręczenie się osobami trzecimi. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od strony, w których nie ma ona wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy osoba nie była w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Sąd podziela pogląd, że nie każda choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok NSA z dnia 30.11.2006 r., sygn. II OSK 1397/05). Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu jako przyczynę uchybienia terminu wskazała chorobę, podając, że od dnia 26 stycznia 2015 r. do dnia 2 lutego 2015 r. była hospitalizowana w związku z operacją onkologiczną, a następnie przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia 4 marca 2015 r. Skarżąca podała, że zgodnie z zaleceniami lekarskimi do czasu zakończenia zwolnienia lekarskiego nie mogła wychodzić z domu, aby uniknąć powikłań pooperacyjnych. Skarżąca zaczęła funkcjonować normalnie dopiero od dnia 5 marca 2015 r. i wtedy też udała się do pełnomocnika. W ocenie organu odwoławczego, zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu choroby, nie wyklucza bowiem dokonania czynności procesowej przez strony. Jak już wyżej wspomniano, należy podzielić pogląd, że nie każda choroba musi usprawiedliwiać brak winy w uchybieniu terminu, dlatego organ winien wnikliwie zbadać każdy wniosek o przywrócenie terminu, mając na uwadze okoliczności konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie organ pominął przede wszystkim okoliczność, że skarżąca przeszła poważną operację onkologiczną, a po wypisaniu ze szpitala przebywała na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Organ nie wziął też pod uwagę, że skarżąca przebywając na zwolnieniu lekarskim oczekiwała na wynik badania histopatologicznego, od którego uzależnione były rokowania i dalsze leczenie skarżącej. W związku z powyższym uchybieniem organ prowadząc postępowanie ponownie winien ocenić czy w przypadku tak poważnej choroby można wymagać od osoby zainteresowanej podejmowania decyzji w innych ważnych sprawach życiowych w okresie zwolnienie lekarskiego, nie związanych z leczeniem, czy zatem niezachowanie terminu do wniesienie odwołania przez skarżącą nie było spowodowane trudną do przezwyciężenia przeszkodą, skutkującą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie powinno też ujść uwadze organu, że sprawy o odszkodowanie za przejęte nieruchomości są skomplikowane, wymagają oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym operatu szacunkowego, zatem dla skutecznego podważenia wydanych w tych sprawach decyzji nie wystarczy jedynie zakwestionowanie ich treści, jak wywiedziono w zaskarżonym postanowieniu. Nie można zatem pozbawiać możliwości osoby zainteresowanej skorzystania z fachowej pomocy, co wymaga bardziej skomplikowanych działań, niż tylko złożenia w placówce pocztowej krótkiego pisma. Natomiast powoływanie się przez skarżącą na fakt, że jej siostry, zamieszkującej na stałe w Stanach Zjednoczonych nie można uznać za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku. Z akt sprawy wynika bowiem, że miało miejsce skuteczne doręczenie skarżącej w dniu 2 lutego 2015 r. decyzji organu pierwszej instancji w trybie zastępczym, unormowanym w art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Powyższe przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione, gdyż przesyłka została doręczona w miejscu zamieszkania skarżącej, a odbierająca decyzję osoba zobowiązała się przekazać ją adresatowi (skarżącej). W ocenie Sądu, siostra skarżącej, na czas pobytu u niej, stała się jej domownikiem, wyraziła też zgodę na odbieranie korespondencji. Trzeba podkreślić, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem, generalnie ujmując, ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12.01.2012 r., sygn. akt III SA/Wr 427/11). Pokwitowanie złożone przez dorosłego domownika na dowodzie doręczenia jest następstwem aktu woli, jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma. W konsekwencji zaś dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze, a więc z respektowaniem przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a., stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. (por. wyrok NSA z dnia 23.09.2009 r., sygn. akt II GSK 60/09). Reasumując należy uznać, że odmawiając przywrócenia terminu w kontekście regulacji przewidzianej w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., bez uwzględnienia całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ naruszył powołany powyżej przepis w zw. z art. 80 k.p.a. Obowiązkiem organu administracji publicznej będzie zatem rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy na nowo, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny prawnej, a konkretnie ustalenie, czy okoliczności danej sprawy nie wskazują na możliwość przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461).