II SA/Po 820/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg B. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji i ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. /-/ E. Podrazik W dniach [...] r. A. C. i B. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na wskazaną w rubrum decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...], którą zmieniono decyzję nr [...] z dnia [...] r. w ten sposób, że ustalono A. i B. C. opłatę w pełnej wysokości, tj. [...] zł miesięcznie w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. za pobyt syna T. C. ur. [...] r. w Domu Dziecka w K.. W petitum skarg skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na nieodwracalne skutki, jakie może wywrzeć egzekucja od skarżących kwoty [...]zł. Podkreślili, że ich zarobki nie pozwalają na pokrycie takich wydatków. A. C. jest osobą niepełnosprawną i chorą, a egzekwowanie zaskarżonej decyzji pozbawi ją możliwości zakupu leków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania, w tym do świadczenia pracy w charakterze pielęgniarki w miejskim szpitalu. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik B. C. uzupełnił argumentację wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że przymusowa egzekucja całości kwoty ustalonej z tytułu pobytu T. C. w placówce opiekuńczo-wychowawczej oznaczałaby dla skarżącego niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak bowiem wynika z dokumentacji dołączonej do skargi, skarżący oraz jego żona nie osiągają dochodów pozwalających na pokrycie miesięcznego kosztu utrzymania T. C. w domu dziecka w kwocie [...]zł miesięcznie, a co dopiero kosztu tego pobytu za okres kilku miesięcy. Co więcej, suma ta miałaby zostać wyegzekwowana od rodziny, która nie ma żadnych większych oszczędności pozwalających na spłatę tego zadłużenia, a przy tym znajduje się w trudnej sytuacji zarówno majątkowej, jak i życiowej (przewlekła choroba A. C., która wymaga stałego i kosztownego leczenia – stwardnienie rozsiane; problemy z nałogiem alkoholowym; problemy rodziców w relacjach z dzieckiem). Przymusowa egzekucja wskazanych należności doprowadziłaby zatem do pozbawienia małżonków środków pozwalających na opłacenie kosztów utrzymania mieszkania i opłat za media, zakup leków, czy też żywności. Wspomniana egzekucja oznaczałaby zatem niewątpliwie nieodwracalne skutki, gdyż doprowadziłaby do dalszego zbędnego zadłużania się małżonków, jak również pogorszenia ich stanu zdrowia i warunków egzystencji. W przypadku A. C. pogorszenie stanu zdrowia oznaczać będzie z pewnością utratę możliwości zarobkowania i dalsze, znacznie szybsze postępowanie choroby. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Po 821/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a."), połączył sprawę ze skargi A. C. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi B. C. i postanowił prowadzić je dalej pod sygnaturą II SA/Po 820/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wnioski A. C. i B. C. o wstrzymanie wykonania decyzji okazały się niezasadne. Stosownie do art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd, na wniosek skarżącego, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Wskazać przy tym należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach wypełnia jedną z wyżej wskazanych przesłanek. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zwrot nastąpi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co również stanowi o "odwracalności" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I GZ 65/16 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu postanowienia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II GZ 518/15). Podkreślić także należy, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). Fakt uregulowania należności jest naturalną konsekwencją wykonania decyzji. Oczywiste przy tym jest, że zapłata lub wyegzekwowanie należności jest przyczyną zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08). W konsekwencji oznacza to, iż badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). W rozpoznawanej sprawie skarżący uzasadnili wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji niebezpieczeństwem wszczęcia wobec nich egzekucji, co spowoduje niemożność wywiązywania się ze zobowiązań finansowych oraz brak odpowiednich środków na leczenie skarżącej. Jak przy tym wynika z akt sprawy, w tym dokumentów zebranych w toku postępowania w przedmiocie przyznania skarżącym prawa pomocy, B. C. i A. C. od dnia [...] r. prowadzą dwa osobne gospodarstwa domowe (k. 5 akt adm.). Skarżący B. C. zarabia ok. [...] zł netto miesięcznie, z czego [...] zł zostaje przeznaczone na spłatę stałych zobowiązań finansowych (czynsz [...] zł, media i prąd [...] zł, spłata zadłużenia u dostawcy usług [...] w kwocie [...]zł). Skarżący wspomniał również, że pomaga żonie w spłacie kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie, a także musi zapłacić synowi nawiązkę w kwocie [...]zł. Z kolei A. C. zarabia ok. [...] zł netto miesięcznie ([...] zł netto w czerwcu 2018 r. – k. 10 akt sąd.), z czego kwota [...]zł przeznaczana jest na zapłatę czynszu, a kwota [...]zł na zapłatę mediów. Skarżąca posiada II grupę inwalidzką i choruje na stwardnienie rozsiane. Co prawda we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie sprecyzowała kosztów miesięcznego leczenia, to jednak ze znajdującego się w aktach administracyjnych kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, iż jest to kwota ok. [...] zł miesięcznie, w tym koszt dojazdów do P. (ok. [...] zł). D. A. i B. C. są zobowiązani solidarnie do zapłaty zaległych należności z tytułu opłaty za pobyt syna w rodzinie zastępczej rozłożonej na raty w kwocie [...]zł miesięcznie (k. 11 akt sąd.). Skarżąca wskazała również, że uiszcza miesięcznie ratę kredytu w kwocie [...]zł, jednakże nie wskazała pozostałej do spłaty kwoty kredytu, ani o jaki kredyt chodzi, co jest o tyle istotne, że ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń z Banku [...] wynika, że kredyt hipoteczny udzielony na mocy umowy z dnia [...] r. został spłacony w całości w dniu [...] r. (k. 6 akt sąd.), natomiast dwa kredyty gotówkowe zaciągnięte według oświadczenia skarżących na przeprowadzenie prac wykończeniowych na nieruchomości przy ul. [...] w K. zostały spłacone całkowicie w dniu [...] r. (k. 7 akt sąd.). Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że skarżący znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Niemniej jednak, wniosek skarżących dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżący nie wykazali, by zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podniesione przez skarżących okoliczności nie pozwalają na uznanie, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia im znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ani okoliczność, że w wyniku uiszczenia opisanej na wstępie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej dojdzie do obciążenia dochodu skarżących i zmniejszenia się ich środków finansowych, ani też to, że w związku z jej nieuiszczeniem zostanie uruchomione postępowanie egzekucyjne nie jest samo w sobie wystarczającą okolicznością do uznania, że zachodzą przesłanki określone we wskazanym wyżej przepisie. W niniejszej sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. Co również istotne, w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314), dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14), co oznacza, że ewentualna egzekucja z wynagrodzenia skarżących toczyłaby się z pozostawieniem kwoty wolnej od potrąceń (art. 87 zn. 1 ustawy Kodeks pracy). Innymi słowy, ewentualna egzekucja administracyjna z wynagrodzeń za pracę, które stanowią źródło utrzymania skarżących toczyłaby się przy zachowaniu minimum egzystencji zobowiązanych. Zatem nawet gdyby egzekucja byłaby prowadzona, nie pozbawiałaby skarżących w całości tych środków, które stanowią niezbędne źródło ich utrzymania. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia przesłanek uprawniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Również dokumenty zgromadzone w aktach rozpoznawanej sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Zobowiązanie do uiszczenia należności pieniężnych zawsze bowiem pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego. Ponadto podkreślić należy, że przeświadczenie strony o tym, że decyzja jest merytorycznie niesłuszna i narusza prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 358/04), wobec czego merytoryczne zarzuty skargi nie stanowią przesłanki wstrzymania wykonania aktu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik