II SA/Po 822/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku P. sp. z o.o. w P., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie [...] budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami wbudowanymi, przewidzianej do realizacji na terenie działki nr [...] oraz części działki nr [...], ark. [...], obręb R., położonych w P. w rejonie ul. [...]/[...] W dniu [...] czerwca 2020 r. J. D. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie wnosząc odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania J. D. wskazał, że w dniu [...] czerwca 2020 r. dowiedział się, że w postępowaniu [...] w dniu [...] lipca 2019 r. została wydana decyzja nr [...] o warunkach zabudowy. Następnie w dniu [...] czerwca 2020 r. dowiedział się, że w postępowaniu tym został uznany za stronę postępowania. Każdorazowo przeznaczona dla niego korespondencja wysyłana była na adres Os. [...] w S., i uznana za prawidłowo doręczoną w trybie podwójnego awizo. Tymczasem od dnia [...] stycznia 2019 r. odwołujący zamieszkuje pod adresem ul. [...] w G. , a od dnia [...] maja 2019 r. jest pod tym adresem zameldowany. Informację o zmianie miejsca zamieszkania odwołujący zgłosił również w CEiDG w dniu [...] maja 2019 r. Tym samym należy uznać, że wszystkie kierowane do odwołującego w postępowaniu [...] pisma nie zostały wysłane na adres jego miejsca zamieszkania, a co za tym idzie, nie można uznać, że zostały one prawidłowo doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Wnioskodawca zwrócił przy tym uwagę, że od dnia [...] marca 2018 r. w Urzędzie Miasta P. - Wydział Urbanistyki i Architektury z jego wniosku prowadzone były dwa postępowania nr [...] i [...] o ustalenie warunków zabudowy dla działki położonej w bezpośrednim sąsiedztwie z nieruchomością, co do której wydana została decyzja z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]. W sprawach tych jako adres dla doręczeń wnioskodawca wskazywał każdorazowo adres [...] (wiedząc, że w toku postępowania będzie zmieniał miejsce zamieszkania z adresu os. [...] w S. na inny), na który to adres kierowana była przez Urząd Miasta P. - Wydział Urbanistyki i Architektury korespondencja i skutecznie przez odwołującego podejmowana. Wobec powyższego w opinii wnioskodawcy należy twierdzić, że Urząd Miasta P. - Wydział Urbanistyki i Architektury posiadał informację co do aktualnego adresu, pod który winien kierować korespondencję, a dopiero doręczenie na powyższy adres, tj. [...], w przypadku niepodjęcia korespondencji, mogłoby skutkować uznaniem pisma za prawidłowo doręczone. W sytuacji toczących się równolegle w tym samym Wydziale Urzędu Miasta P. postępowań o wydanie warunków zabudowy dla dwóch inwestycji realizowanych na sąsiadujących z sobą nieruchomościach, gdzie w toku postępowania z wniosku odwołującego organ dysponował aktualnym adresem dla doręczeń i na ten adres kierował korespondencję odwołujący mógł oczekiwać, że wszelka korespondencja - również w innych potencjalnie toczących się postępowaniach - będzie kierowana na adres wskazany przez odwołującego. Jednocześnie, z uwagi na brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o toczącym się postępowaniu [...], a tym samym nie mając o nim wiedzy, nie miał możliwości wskazania organowi adresu, pod który należy kierować korespondencję, jak również nie był zobowiązany do poinformowania o zmianie adresu miejsca pobytu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówiło J. D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skoro odwołujący dowiedział się o wydaniu decyzji przez organ I instancji w dniu [...] czerwca 2020 r., to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mógł złożyć do dnia [...] czerwca 2020 r. Wniosek został natomiast złożony w dniu [...] czerwca 2020 r. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium w przypadku odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, rozpoznanie odwołania stanowiłoby rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Pismami z dnia [...] października 2020 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na wskazane powyżej postanowienia. Skarga na postanowienie z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...], natomiast skarga na postanowienie z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...]. W skardze na postanowienie Kolegium o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania J. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], został złożony po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że informację o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], powziął w dniu [...] czerwca 2020 r., ale nie wiedział jeszcze, że w postępowaniu nr [...] został uznany za stronę. Potwierdzeniem powyższego jest fakt, że pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., nadanym w dniu [...] czerwca 2020 r., skarżący złożył w Urzędzie Miasta P., Wydział Urbanistyki i Architektury, wniosek o uznanie go za stronę w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Skarżący wskazał, że gdyby faktycznie wiedział, że zarówno w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy zakończonym wydaniem przez Prezydenta Miasta P. decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., jak również w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę w oparciu o przedmiotową decyzję został uznany przez organ za stronę, to nie składałby wniosku o przyznanie mu takiego statusu. W przeświadczeniu, że nie został uznany za stronę postępowania utwierdzał go dodatkowo fakt, że nie otrzymał z Urzędu Miasta Wydziału Urbanistyki i Architektury żadnej korespondencji dotyczącej prowadzonych postępowań. Pozostając zatem w przekonaniu, że w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy zakończonym wydaniem przez Prezydenta Miasta P. decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], nie został uznany za stronę, wiedział, że nie jest osobą uprawnioną do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji, jak również złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Dopiero w dniu [...] czerwca 2020 r. skarżący dowiedział się, że w postępowaniu [...] został uznany za stronę postępowania, a co za tym idzie, że posiada legitymację do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], i dzień ten rozpoczął bieg ustawowego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który mijał w dniu [...] czerwca 2020 r. Mając jednocześnie na uwadze treść art. 57 § 4 K.p.a. i uwzględniając, że dzień [...] czerwca 2020 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], minął w dniu [...] czerwca 2020 r. Powyższe stanowisko, pomimo wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, w opinii skarżącego znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W cytowanych przez organ orzeczeniach mowa jest bowiem każdorazowo o stronie postępowania, która powzięła informację o zdarzeniu rozpoczynającym bieg terminu, w tym przypadku dowiedzeniu się o wydaniu decyzji administracyjnej. Zatem cytowane orzecznictwo nie odnosi się wprost do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, w której skarżący nie wiedział, że został uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym, a dopiero powzięcie przedmiotowej informacji skutkowało złożeniem odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. o warunkach zabudowy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Tym samym należy uznać, że skarżący dochował ustawowego siedmiodniowego terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. o warunkach zabudowy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Oś sporu w sprawie koncentruje się wokół ustalenia, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]. Zdaniem Kolegium, termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu należy bowiem liczyć od dnia dowiedzenia się przez skarżącego o wydaniu decyzji w sprawie, tj. od dnia [...] czerwca 2020 r. Skarżący wskazuje natomiast, że termin winien zostać liczony od dnia, w którym dowiedział się, że został uznany za stronę postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], tj. od dnia [...] czerwca 2020 r. Zdaniem Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy należało przyznać rację skarżącemu, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Z powyższego wynika, że przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Z art. 58 § 2 K.p.a. wynika jednoznaczne, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień "ustania przyczyny uchybienia terminu", który w przypadku prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zawsze będzie dniem, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że inna jest sytuacja procesowa osób, które były uznane za stronę postępowania, ale nie miały wiedzy o toczącym się postępowaniu, a inna osób, które nie były przez organ I instancji w ogóle uznane za stronę postępowania. Jak bowiem wynika z art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Przepis ten nie przyznaje prawa do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w I instancji tylko tym podmiotom, które były uznawane przez organ za strony, lecz wyraźnie mówi o "stronie". Prawo wniesienia środka odwoławczego przysługuje więc podmiotom, które były stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w pierwszej instancji lub powinny być stronami tego postępowania. Należy więc przez to rozumieć, że także osoba, która nie była przez organ I instancji uznawana za stronę, może wnieść odwołanie. Odnośnie obliczania terminu do wniesienia odwołania przez taką osobę powszechnie przyjmuje się, że osoba, której nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie dopóki nie upłynął termin do jego wniesienia dla ostatniej z osób, którym organ doręczył decyzję (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1126/09 – wszystkie powołanie w niniejszy wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 154/11). Innymi słowy, strona postępowania administracyjnego, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08). Natomiast możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1759/06). W konsekwencji, w przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania istotnym dla strony jest powzięcie informacji, czy była uznawana przez organ I instancji za stronę postępowania, czy też nie. W przypadku, gdy była stroną postępowania, termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji tej stronie. Po upływie tego terminu strona może wnieść o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku natomiast, jeśli dana osoba nie była uznana za stronę postępowania, a powinna nią być, termin do wniesienia odwołania przez tę stronę upływa w terminie do wniesienia odwołania dla ostatniej z osób, którym organ doręczył decyzję; w przypadku, gdy decyzja jest już ostateczna, stronie przysługuje wniosek o wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). W realiach rozpoznawanej sprawy okolicznością mającą wpływ na ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu nie był dzień, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji, ale dzień, w którym powziął informację, że był uznany za stronę postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący w dniu [...] czerwca 2020 r. powziął informację o tym, że był uznany za stronę w postępowaniu nr [...] i decyzja nr [...] została mu doręczona w trybie podwójnego awizo, w tym dniu rozpoczął się bieg 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Jak słusznie zauważył skarżący, upływ tego terminu przypadał na dzień [...] czerwca 2020 r., jednak z uwagi na fakt, że był to dzień ustawowo wolny od pracy (Boże Ciało), stosownie do art. 57 § 4 K.p.a., termin ten upływał w dniu [...] czerwca 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, w tym dniu skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] wraz z odwołaniem (k. 11-18 akt adm. organu odwoławczego). Oznacza to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z powodu uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), w punkcie I wyroku uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], albowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 58 § 2 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy przyjmie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w terminie i zbada okoliczności podniesione we wniosku w kontekście uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W zależności od dokonanych ustaleń organ odwoławczy przywróci uchybiony termin lub odmówi jego przywrócenia. O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem opłaty sądowej od skargi, Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.