II SA/Po 963/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-12-09
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Jolanta Szaniecka, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie wykazała własnego, indywidualnego interesu prawnego, ma legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej nieruchomości wspólnej, w której interesy reprezentuje wspólnota mieszkaniowa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący J. G. nie posiada legitymacji skargowej, ponieważ nie wykazał własnego, indywidualnego interesu prawnego w sprawie dotyczącej nieruchomości wspólnej (klatki schodowej), w której interesy reprezentuje wspólnota mieszkaniowa. Sam fakt zamieszkiwania lub posiadania prawa własności do lokalu nie uprawnia do odrębnej legitymacji skargowej, gdy interesy te są reprezentowane przez wspólnotę.Stan faktyczny
J. G. złożył skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego klatki schodowej stanowiącej drogę ewakuacyjną. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa dotyczy kwestii już rozstrzygniętych wcześniejszymi decyzjami, a skarżący nie wykazał własnego interesu prawnego. Organ odwoławczy podtrzymał to stanowisko, wskazując na art. 61a k.p.a. Skarżący zarzucił, że wcześniejsze postępowania dotyczyły jedynie części klatki schodowej, a nie całości, oraz że organy nieprawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego; o d d a l a s k a r g ę
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2011 r., wydanym na podstawie art. 61a kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie niezgodnego z przepisami stanu klatki schodowej, stanowiącej drogę ewakuacyjną, w budynku przy ul. P. w P..
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż podanie J. G., zamieszkałego w wysokim budynku wielorodzinnym w P. przy ul. P., wpłynęło do organu w dniu 10 marca 2011 r. i literalnie dotyczyło "skontrolowania stanu technicznego tylko klatki schodowej ewakuacyjnej budynku mieszkalnego nr [...] w P. i niezwłocznego podjęcia odpowiedniej decyzji administracyjnej", jednakże treść pisma wskazywała na obawę związana z bezpiecznym użytkowaniem budynku, zwłaszcza w momentach kryzysowych (np. panika wywołana pożarem).
Dalej organ przybliżył okoliczności uwzględnienia przez organ wyższego stopnia skargi J. G. na bezczynność tego organu w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się do treści żądania wnioskodawcy organ I instancji podniósł, iż pierwotnie wszczęte przez ten organ postępowanie dotyczyło robót budowlanych polegających na przebudowie przedsionka, jednakże po przeprowadzeniu dodatkowych czynności kontrolnych obejmujących drogę ewakuacyjną, zostało ono rozszerzone i objęło swoim zakresem przebudowę całej drogi ewakuacyjnej, w tym również klatki schodowej, na co wskazuje treść osnowy deczyji z dnia [...] 2010 r. utrzymanej w mocy decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. ([...]), (prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 700/10 oddalono skargę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. P. w P. na tę decyzję). Czynności kontrolne obejmujące drogę ewakuacyjną, a zatem przedsionek, schody prowadzące z niego na parter i klatkę schodową, miały miejsce w dniu 2 października i 5 grudnia 2008 r. Przedmiotem nakazów nałożonych w tym postępowaniu administracyjnym było wykonanie robót budowlanych polegających na osadzeniu dwuskrzydłowych drzwi oddzielających klatkę schodową od poziomych dróg komunikacji ogólnej, tj. dwoje drzwi na parterze i jednej sztuki na szóstym piętrze w miejscach z których zostały usunięte, wykonaniu dwuskrzydłowych ewakuacyjnych drzwi wejściowych do budynku, a także doprowadzenie stopni w budynku do poprzedniej wysokości. Ponadto organ wyjaśnił, że w decyzji z dnia [...] 2010 r. wskazał, iż stopnie prowadzące z przedsionka na parter są różnej wysokości, natomiast w dwubiegunowej klatce schodowej po ułożeniu płytek jedynie na podestach i spocznikach, a pozostawieniu bez zmian pozostałych stopni, każdy pierwszy stopień w biegu jest niższy od pozostałych (osnowa decyzji w zakresie odnoszącym się do wysokości stopni została zmieniona decyzją organu II instancji); omówiony został też problem nowej budowy istniejącej rury spustowej w ścianie na korytarzu.
Organ I instancji zwrócił uwagę także na fakt wpłynięcia do akt sprawy pisma Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w P. - będącego odpowiedzią na skargę J. G. z dnia [...] 2009 r., dotyczącą warunków ewakuacji w omawianym budynku - i w którym między innymi stwierdzono, że zasygnalizowane wątpliwości nie stanowią przesłanek do uznania budynku za zagrażający życiu w świetle przepisów wykonawczych dotyczących ochrony przeciwpożarowej.
Organ nadzoru budowlanego stwierdził również, iż słuszne są uwagi wnioskodawcy co do braku w budynku zabezpieczenia uniemożliwiającego omyłkowe zejście ludzi do piwnic w przypadku ewakuacji, który to wymóg zawarty jest w § 250 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zabezpieczenie takie nie zostało ani zaprojektowane, ani nigdy wykonane, co było niezgodne z § 40 obowiązującego w okresie projektowania zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.Bud. z dnia 19 lipca 1966 r. Nr 10, poz. 44). Do wykonania takiego zabezpieczenia zobowiązał się występujący w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. P. S. H., co zostało zapisane w protokole znajdującym się w aktach sprawy; ruchoma bariera zostanie wykonana wraz z robotami budowlanymi nakazanymi decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r., a wobec dobrowolnego zobowiązania się inwestora organ nadzoru budowlanego nie znajduje podstaw do stosowania przymusu drogą administracyjną.
W ocenie organu, skoro wszystkie kwestie związane z bezpieczeństwem użytkowania klatki schodowej w przedmiotowym budynku, a zwłaszcza spełnienia wymagań przeciwpożarowych, były przedmiotem dogłębnej analizy oraz niezbędnych czynności urzędowych, podjętych przez organ I instancji, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie.
W zażaleniu wnioskodawca podniósł, iż wnosił o skontrolowanie obecnego stanu technicznego tylko klatki schodowej ewakuacyjnej, bez sugestii o jej niezgodności z przepisami. Ponadto podjął polemikę z ustaleniami organu I instancji, jak również wskazał na kolejne okoliczności dotyczące aktualnego stanu klatki schodowej.
Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. ([...]) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż budynek przy ul. P. w P. był już wielokrotnie kontrolowany przez pracowników organu nadzoru budowlanego oraz w stosunku do wykonanych w przedmiotowym budynku robót budowlanych polegających na przebudowie została wydana prawomocna decyzja, która znajduje się w obrocie prawnym.
Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na to, że w niniejszej sprawie wypowiadał się także Komendant Miejskiej Państwowej Starzy Pożarnej w P. [pismo wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organu I instancji].
W rozważaniach prawnych organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 61a kpa do jednej z przesłanek stanowiących przyczynę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania można zaliczyć żądanie zgłoszone w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wobec powyższego organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji co do podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie.
W skardze na powyższe postanowienie organu II instancji J. G. domagał się jego uchylenia, bowiem odmowa wszczęcia postępowania jest całkowicie bezpodstawna, jak również poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i zasądzenia kosztów.
W uzasadnieniu podniósł, iż wcześniejsza decyzja organu II instancji z dnia [...] 2011 r., jak i wyrok tutejszego Sądu z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 700/10 dotyczyły wyłącznie samowolnie wykonanych w 2008 r. robót budowlanych polegających na przebudowie przedsionka poniżej poziomu parteru, klatki schodowej ewakuacyjnej tylko w poziomie parteru i samowolnie usuniętych drzwi na szóstym piętrze, nie dotyczyły całej klatki schodowej ewakuacyjnej tego budynku, a właśnie skontrolowania całości tej klatki schodowej domagał się w swoim wniosku, którego nie dotyczą decyzje powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżącego pismo Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] 2009 r. ([...]) oraz kolejne z tego samego dnia ([...]) potwierdzają nieprawidłowości parametrów drogi ewakuacyjnej, a w szczególności szerokości wyjścia ewakuacyjnego, szerokości biegu i opocznika klatki schodowej oraz wysokości stopni.
Skarżący wskazał także na niekonsekwencję działania organów nadzoru budowlanego, co potwierdzać ma postanowienie [...] z dnia [...] 2009 r. i pismo z dnia [...] 2009 r. do A. Sp. z o.o.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. J. G. podtrzymał w całości skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga wniesiona przez J. G. podlega oddaleniu, jako wniesiona przez podmiot, który nie ma legitymacji skargowej w sprawie.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących i interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
W ocenie Sądu J. G. nie przysługuje status strony postępowania, gdyż skarżący nie wykazał w toku postępowania własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego jego uczestnictwo w postępowaniu sądowoadministarcyjnym (i administracyjnym) w charakterze strony. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że interes prawny Wspólnoty Mieszkaniowej, którą z mocy ustawy tworzy ogół właścicieli lokali w budynku, którym zabudowana jest nieruchomość położona w P. przy ul. P., i jego indywidualny interes prawny, jako członka tej wspólnoty/współwłaściciela nieruchomości wspólnej i mieszkańca budynku przy ul. P. w P., nie są tożsame.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) wspólnota mieszkaniowa ma być sposobem władania nieruchomością wspólną zgodnie z interesem właścicieli lokali. Stosownie do treści art. 6 tej ustawy wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną, a zatem jest rodzajem jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jednakże wyposażonej przez ustawodawcę w podmiotowość prawną, jest rodzajem osoby ustawowej. W niektórych orzeczeniach sądów powszechnych i administracyjnych oraz wśród części doktryny zwana jest też tzw. ułomną osobą prawną (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 539/09; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), która mimo to, że nie posiada osobowości prawnej może być podmiotem praw i obowiązków. Z art. 6 ustawy o własności lokali oraz art. 28 i art. 29 kpa wynika także dla wspólnoty mieszkaniowej zdolność do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Z kolei z treści art. 21 ust. 1 tejże ustawy wynika, że to zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali, jeśli wspólnota ma wyodrębnionych więcej niż siedem lokali. Jeśli lokali jest mniej niż siedem wspólnota nie musi posiadać wyodrębnionego zarządu. Do zarządu małą wspólnotą mieszkaniową stosuje się wówczas odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 988/09; dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest ukształtowany już pogląd, iż w pewnych wypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym, takich jak np. wspólnoty mieszkaniowe czy spółdzielnie. Ma to miejsce wówczas, gdy członek tego rodzaju wspólnoty (mieszkaniowej, spółdzielczej) wykaże swój indywidualny, własny interes prawny (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administarcyjnego z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 729/09, LEX nr 597816; dostępne w bazie orzeczeń jw.). Niewątpliwie sam fakt zamieszkiwania, czy też legitymowania się prawem właścicielskim do danego lokalu w określonym budynku w sytuacji, gdy tworzących tę wspólnotę właścicieli lokali reprezentuje wspólnota mieszkaniowa, nie uprawnia do przyjęcia, iż skarżącemu przysługuje odrębna od uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej legitymacja do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 539/09 (LEX nr 597676; dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.) wprost stwierdził, iż właściciel lokalu, należący do wspólnoty mieszkaniowej, o której mowa w art. 6 ustawy z 1994 r. o własności lokali, nie ma przymiotu strony (na podstawie przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej) w sprawie doprowadzenia drogi pożarowej do budynku wspólnoty mieszkaniowej. Przymiot strony w takiej sprawie posiada wspólnota mieszkaniowa, bowiem zapewnienie zgodnej z przepisami drogi pożarowej do budynku wspólnoty zapewnia jednocześnie ochronę przeciwpożarową każdemu właścicielowi lokalu znajdującemu się w tym obiekcie.
Nie ulega wątpliwości, że wniosek skarżącego dotyczy części wspólnej budynku wielorodzinnego - nieruchomości wspólnej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali, bowiem jego przedmiotem jest żądanie zbadania aktualnego stanu technicznego (stanu robót budowlanych) i zgodności z przepisami klatki schodowej - drogi ewakuacyjnej w budynku przy ul. P. w P.. Sprawa dotyczyłaby zatem kwestii, o których mowa w art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), względnie okoliczności, o których mowa w art. 50 i art. 51 tej ustawy.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej w P. przy ul. P. (działki gruntu zabudowanej domem mieszkalnym), której skarżący jest członkiem, uprzednio występowała w postępowaniu administracyjnym jako strona, bowiem to właśnie na ten podmiot, jako inwestora, nałożono decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] 2010 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane szereg obowiązków dotyczących robót budowlanych związanych z klatką schodową przedmiotowego budynku. W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające fakt istnienia tej wspólnoty, między innymi umowa o zarządzanie nieruchomością wspólną z dnia 3 kwietnia 2004 r. zawarta pomiędzy tą Wspólnotą reprezentowaną przez Zarząd składający się z czterech właścicieli lokali mieszkalnych a podmiotem, któremu powierzono wykonywanie czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, jak również uchwały w przedmiocie odwołania i powołania członków Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej.
Powyższe okoliczności nie mogą zatem uprawniać do przyjęcia, że J. G. przysługuje w niniejszej sprawie interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Przytoczony wyżej przepis określając krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, odwołuje się do pojęcia "interesu prawnego". Nie sposób też przyjąć, iżby każdorazowe skierowanie w postępowaniu administracyjnym decyzji - czy szerzej indywidualnego aktu administracyjnego - do podmiotu, który nie ma interesu prawnego i obiektywnie nie przysługuje mu status strony postępowania skutkuje nabyciem przez taki podmiot praw strony i koniecznością merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny wniesionej przez taki podmiot skargi. Skierowanie decyzji, czy odpowiednio postanowienia, przez organ administracji do podmiotu, który nie posiadał w postępowaniu administracyjnym interesu prawnego, jedynie formalnie czyni z tego podmiotu stronę w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Sąd administracyjny nie może skargi wniesionej przez taki podmiot odrzucić, nie zwalnia to jednak sądu administracyjnego od obowiązku badania na etapie rozpoznawania skargi, czy podmiot wnoszący skargę ma interes prawny do jej wniesienia, a nie tylko interes formalny. W przypadku zaś stwierdzenia przez sąd administracyjny braku u skarżącego interesu prawnego sąd ten oddala skargę z tego właśnie powodu, nie badając merytorycznie podniesionych w skardze zarzutów (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 702/07; dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.).
Skoro skarżący J. G. nie mógłby zostać skutecznie uznany przez organy administracji za stronę postępowania w sprawie administracyjnej mającej za swój przedmiot stan techniczny i zgodność z przepisami części nieruchomości wspólnej (klatki schodowej), bowiem co do tej części budynku (nieruchomości) jego interesy reprezentować mogłaby w istocie jedynie istniejąca wyżej wymieniona Wspólnota Mieszkaniowa, to nie posiada legitymacji do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Nie zaistniała też sytuacja uzasadniająca odstępstwo od tej ogólnej zasady, skarżący nie wykazał, że ma własny indywidualny interes prawny w rozpatrywanej sprawie. Przedstawiane przez skarżącego argumenty nie wskazują na istnienie takiego indywidualnego interesu prawnego. Przeciwnie, dotyczą właśnie ogółu właścicieli czy też mieszkańców budynku wielorodzinnego przy ul. P.w P., gdyż odnoszą się w istocie do bezpieczeństwa (m.in. pożarowego) całej klatki schodowej - drogi ewakuacyjnej przedmiotowego budynku.
W drugiej kolejności, jakkolwiek w zasadzie stwierdzenie braku legitymacji skargowej czyni zbędnym odnoszenie się merytoryczne do zaskarżonego aktu, wyjaśnić należy, iż przepis art. 61 § 1 kpa nie oznacza dowolności organu we wszczynaniu postępowania bądź z urzędu bądź na wniosek.
W sytuacji gdy przepisy szczególne wyraźnie stanowią, w jakich wypadkach wszczyna się postępowanie z urzędu lub na wniosek, organ jest związany tymi przepisami nie tylko co do sposobu wszczęcia postępowania, lecz także innych, określonych w tych przepisach wymagań. W razie gdy przepisy szczególne nie regulują expressis verbis kwestii związanych ze wszczęciem postępowania, ustalenie sposobu dopuszczalnego wszczęcia postępowania powinno wynikać z wykładni tych przepisów (tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do KPA, opubl. Lex/el. 2011). Wobec powyższego przyjęta w doktrynie (a za doktryną także w orzecznictwie) ogólna reguła, aby postępowanie zmierzające do nałożenia na stronę obowiązków było wszczynane z urzędu, prowadzące zaś do przyznania uprawnień - na wniosek strony (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak/J. Borkowski, KPA. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 61 Nb 3) winno być stosowane jako wskazówka istotnie pomocna przy interpretacji przepisów prawa materialnego.
W przypadku postępowań wszczynanych na wniosek powinien on w zasadzie pochodzić od strony głównej (adresata decyzji, strony bezpośrednio zainteresowanej rozstrzygnięciem). Nadto należy wspomnieć, że związanie żądaniem strony, to związanie przytoczonym przez nią okolicznościom faktycznym, nie zaś wskazanym przez nią stanem prawnym (tak wyrok Naczelnego Sadu Administarcyjnego z dnia z dnia 16 grudnia 1987 r. sygn. akt IV SA 757/87, ONSA 1988/1/20).
Wskazane ogólne cechy postępowania prowadzonego na wniosek oraz opisana generalna reguła interpretacyjna wyznaczania podmiotu uprawnionego do zainicjowania postępowania w razie nieregulowania tej kwestii w sposób wyraźny, w ocenie Sądu powinny prowadzić do konkluzji, że uwzględniając tzw. "policyjny" charakter czynności organów nadzoru budowlanego, podejmowanych dla ochrony interesu publicznego, postępowanie tych organów wszczynane winno być w zasadzie z urzędu (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wr 477/10, LEX nr 936723; dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw. i powołana tam glosa P. Brzozowskiego do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Olsztynie sygn. akt II SAB/Ol 24/08 w: Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd orzecznictwa 2010/2/5). Warto także wskazać na pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1500/09 (LEX nr 743275; dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.) Warto także mieć na uwadze, w odniesieniu do wstępnych czynności wyjaśniających organu nadzoru budowlanego [art. 81 ust. 1, art. 81a ustawy Prawo budowlane], iż organ nadzoru budowlanego działania kontrolne realizuje w interesie publicznym, zatem podjęcie czynności kontrolnych - czy to z własnej inicjatywy organu, czy też wskutek pisemnej skargi obywatela - z istoty rzeczy nie może wskazywać na prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, gdyż to wszczynane jest przecież w jednostkowej sprawie dopiero, gdy ta wymaga indywidualnej konkretyzacji normy prawa materialnego w drodze kwalifikowanego aktu administracyjnego, kierowanego do oznaczonej osoby bądź osób.
Tutejszy Sąd zapoznał się również z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 584/11 (dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.), dotyczącym stanu faktycznego, w którym zastosowanie znajdował art. 50 ust. 1, art. 81-81c ustawy Prawo budowlane. W wyroku tym NSA stwierdził, iż obecnie Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1624) nie zawiera regulacji w zakresie wszczęcia postępowania w tych sprawach, a stanowi wyłącznie o formie działania właściwego organu (art. 51 ust. 1 - w formie postanowienia, art. 51 ust. 1 - w formie decyzji). W ocenie NSA na gruncie takiej regulacji nie ma podstaw do wyłączenia dopuszczalności wszczęcia postępowania na żądanie strony przez przyjęcie wyłącznie zasady oficjalności (wszczęcia postępowania z urzędu), a jeżeli przepis prawa expressis verbis nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie ograniczenia wszczęcia postępowania wyłącznie z urzędu. Dalej NSA stwierdził, iż w razie gdy jednostka żąda wszczęcia postępowania ze względu na interes prawny nie można jej tego prawa pozbawić wywodząc o dopuszczalności wszczęcia postępowania z urzędu. Zdaniem tutejszego Sądu przywołany pogląd, nawet gdyby go uznać za trafny i przystający do stanu faktycznego niniejszej sprawy, odnosić należy niewątpliwie do sytuacji, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania występuje adresat określonych obowiązków, które mogą być nakładane przez organy nadzoru budowlanego. W niniejszej sprawie adresatem tym byłaby zaś, jak to już wspomniano, Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w P. przy ul. P., a nie wnioskodawca.
Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż zastosowanie w niniejszej sprawie art. 61a kpa, na który powołały się organy nadzoru budowlanego obydwu instancji, było uzasadnione - niezależnie od oceny, czy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już uprzednio decyzją administracyjną - tylko z samych przyczyn stricte formalnych, z uwagi na stwierdzenie, że z żądaniem wszczęcia postępowania wystąpiła osoba niebędąca stroną postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło