II SO/Po 17/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2016 r. wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia oddalić wniosek. /-/ Jakub Zieliński M. i J. K. wnieśli za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego skargę na decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2014 r., którą organ I instancji zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. K. pozwolenia na budowę budynku garażowego [...] i [...] na działce nr [...] położonej w [...], przy ul. [...]. Skarżący są właścicielami sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] w [...]. W odrębnym piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2015 r. skierowanym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, domagając się jak najszybszego rozpatrzenia wniosku z uwagi na fakt rozpoczęcia robot budowlanych przez inwestora. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że rozpoczęcie kolejnych etapów budowy garażu, przy braku wstrzymania budowy przez sąsiada, spowoduje nieodwracalne skutki, które wpłyną na brak możliwości dostosowania do wymagań tutejszego Sądu i Prawa budowlanego. Zdaniem wnioskodawców ukończenie budowy garażu wywoła skutki, bowiem koszt wykonania robót budowlanych będzie niewspółmierny do kosztów dostosowania robót do wymogów obowiązujących przepisów budowlanych oraz wpłyną na zwiększenie kosztów przy ewentualnym nakazie rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności administracyjnej (lub też innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest zaistnienie okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem okoliczności wyjątkowych. Sąd rozstrzyga w tym przedmiocie na podstawie wniosku skarżącego oraz materiału dowodowego sprawy, przy czym uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej (zob. np. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 495/04, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nawet bowiem, jeżeli rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie w pełni opiera na zasadzie skargowości (por. postanowienie NSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 370/11 – dostępne jw.), to jednak wciąż postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego. W konsekwencji sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku, mając na uwadze całokształt okoliczności wynikających z akt sprawy. Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy, a zawarte w nim twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (patrz: postanowienia NSA z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04 i z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 207/12 – orzeczenia dostępne jw.). Ponadto wydanie postanowienia oczekiwanego przez stronę zależy od uznania sądu, zatem nawet jeżeli strona przedstawi okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za zastosowaniem ochrony tymczasowej, sąd nie jest zobowiązany do wydania żądanego orzeczenia. Co więcej, wstrzymanie wykonania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz wydającej pozwolenie na budowę należy traktować w sposób szczególnie wyjątkowy, a oceniając okoliczności powołane we wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji, pamiętać należy o tym, jakie konsekwencje takie wstrzymanie będzie miało dla inwestora. Specjalny charakter wstrzymania wykonania takiej decyzji został podkreślony przez ustawodawcę poprzez regulację zawartą w art. 35a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409, z późn. zm.), zgodnie z którą sąd może uzależnić wstrzymanie wykonania decyzji od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora (por. postanowienie NSA z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1004/14, LEX nr 1510359). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że skarżący we wniosku stwierdzili jedynie, iż realizacja inwestycji może skutkować powstaniem nieodwracalnych szkód, polegających na ryzyku poniesienia niewspółmiernych [do kosztów budowy] kosztów rozbiórki wykonanego obiektu w celu doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z przepisami Prawa budowlanego. Odnosząc się do takiego argumentu, trzeba podkreślić, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może przemawiać okoliczność rozpoczęcia przez inwestora robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji, objętej skargą do sądu administracyjnego, która nie została jeszcze rozpoznana. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Realizacja zamierzenia budowlanego na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę często prowadzi do trwałej zmiany, chociaż na różną skalę, otoczenia tej inwestycji. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę sąd nie ocenia jednak prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie – jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. W przedmiotowej sprawie inwestor dysponuje ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i to on, a nie skarżący, ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez tutejszy Sąd i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 1202/07, z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 131/08, z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 145/08 – dostępne jw.). Zatem całe ryzyko związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji ciąży na inwestorze, a nie na skarżących. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadne odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji), wobec czego na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. /-/ Jakub Zieliński