III SA/Po 1049/15

Dnia 6 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Starosta O., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j. ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz w związku z art. 12 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.), § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012r. poz. 1005), odmówił T. B. wydania prawa jazdy kategorii C i C+E. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że dnia [...] stycznia 2015 r. wpłynął wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w O. W., sygn. akt. [...] z dnia [...] października 2014 r., w którym orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii CE na okres 3 lat. Do przedmiotowego wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy został załączony wniosek wraz z załącznikami. Po skompletowaniu wniosku z aktami kierowcy organ stwierdził, że w aktach kierowcy brak jest prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. W., sygn. akt [...]. W związku z powyższym organ w dniu [...] stycznia 2015r. zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy do czasu otrzymania przedmiotowego wyroku Sądu. W dniu [...] lutego 2015 r. Starosta otrzymał prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w O. W., z którego w pkt 4 wynika, że wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. CE. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w O. W. z zapytaniem, czy nie powinien zostać orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C, C+E. W dniu [...] maja 2015 r. Starosta otrzymał odpowiedź z Sądu Rejonowego w O. o uznaniu zwrotu prawa jazdy skarżącemu kat. C, C+E. W związku z powyższym organ stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: - C - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, - C+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C, D1 lub D. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowieniem Prokuratora Rejonowego w O. W. z dnia [...] lipca 2014r. skarżącemu zatrzymano prawo jazdy. Wyrokiem z dnia 27 października 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w O. W., II Wydział Karny orzekł w pkt 4 wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii z wyłączeniem kat. CE na okres 3 lat. Pismem z dnia [...] stycznia 2015r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Jak natomiast wynika z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii m.in. C oraz C+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii odpowiednio B lub C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że z dniem [...] października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Podkreślenia wymaga także, że przepis ten w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, która weszła w życie w dniu 25 października 2014r. Stanowi o tym art. 3 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Jak wynika z akt sprawy wyrok - wydany po wejściu w życie ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (tj. w dniu [...] października 2014r.) uprawomocnił się dopiero w dniu [...] listopada 2014r., zgodnie z informacją znajdującą się w piśmie Sądu Rejonowego w O. W. o prawomocnym orzeczeniu sądu z dnia [...] stycznia 2015 r. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie skarżącego organ pierwszej instancji jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia winien był przyjąć znowelizowaną treść art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami i odmówić wydania prawa jazdy C i CE. Jak bowiem wynika z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Treść powyższego (znowelizowanego) przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie budzi wątpliwości, w jakich przypadkach prawo jazdy nie może zostać zwrócone. W niniejszej sprawie bezsprzecznie taka sytuacja zaistniała, w związku z czym organ pierwszej instancji zobowiązany był odmówić wydania prawa jazdy kategorii C oraz CE. Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: - naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art 12 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w brzmieniu sprzed dnia 25 października 2014 r. w zw. z art. 42 § 2 Kodeksu karnego w zw. z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez błędne przyjęcie, że w przypadku orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje i w konsekwencji błędna odmowa zwrotu odwołującemu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C + E, tj. kategorii nie objętych zakazem prowadzenia pojazdów. Ewentualnie w razie przyjęcia, że wobec skarżącego należy stosować przepisy ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu po dniu 25 października 2014 r. skarżący zarzucił naruszenie: - prawa materialnego poprzez naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w brzmieniu po dniu 25.10.2014 r. w zw. z art. 42 § 2 Kodeksu karnego w zw. z art. 182 § 2 Kodeks w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez błędne przyjęcie, że w przypadku orzeczenia przez Sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawa jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje i w konsekwencji błędnej odmowy zwrotu odwołującemu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C + E, tj. kategoriach nie objętych zakazem prowadzenia pojazdów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., powoływana dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia. Sąd administracyjny bada legalność wydanego orzeczenia, czyli sprawdza czy prawidłowo ustalono stan faktyczny i czy zastosowana norma prawa materialnego odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu; zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była możliwość wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E w sytuacji, gdy orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii z wyłączeniem kategorii CE. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm., zwanej dalej u.k.p.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej, ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Wyrok Sądu Rejonowego w O. W. sygn. akt [...], którym orzeczono zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii, z wyłączeniem kategorii CE na okres trzech lat, z zaliczeniem na poczet orzeczonego środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] lipca 2014 r. został wydany w dniu [...] października 2014 r. Ww. wyrok uprawomocnił się natomiast w dniu [...] listopada 2014 r. W rozważanym przypadku zastosowanie zatem znajdzie przepis art. 12 u.k.p. w brzmieniu znowelizowanym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a ponadto orzeczenie to stało się prawomocne już po wejściu w życie znowelizowanego przepisu. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 pkt 2 stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a także kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3). Oznacza to zatem, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Nie ma przy tym znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa wspomnianego przepisu. Z analizowanego przepisu wynika bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii B nie może być zarówno wydane, jak również zwrócone prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienia w zakresie m.in. kategorii: C, C+E. Powyższe stanowisko potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanego przepisu. Celem racjonalnego ustawodawcy było bowiem wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Trudno zaś wyobrazić sobie, że założeniem racjonalnego ustawodawcy było takie ukształtowanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, aby kierowca w okresie zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego prawo jazdy kategorii B mógł prowadzić pojazd ciężarowy z przyczepą. Nie budzi zaś wątpliwości, że ewentualne prowadzenie pojazdu ciężarowego oraz pojazdu ciężarowego z przyczepą przykładowo w stanie nietrzeźwości mogłoby stanowić znacznie większe niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego, niż prowadzenie pojazdu osobowego. Takim ewentualnym zachowaniom kierowcy w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych służy ww. przepis prawny. Prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych. Przy tym już w odniesieniu do zastosowania art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2014 r. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był wyrażany pogląd, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami (por. m.in. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14 i z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14). Nowelizacja miała za zadanie ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. W świetle powyższego nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.k.p. Organ dokonał prawidłowej interpretacji tego przepisu uznając, że ma on zastosowanie również do skarżącego, który posiadał wcześniej prawo jazdy kategorii C i C+E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także kategorii o którą się ubiegał, czyli kategorii C i C+E. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut odwołujący się do przepisów art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553, dalej zwanej k.k.) oraz art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557, dalej zwanej k.k.w.). Stosownie do art. 42 § 1 k.k., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez Sąd Rejonowy w O. W. wyroku w sprawie [...] przeciwko T. B., sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, 174 lub 177. Powołany art. 42 § 2 k.k. daje zatem podstawy do orzeczenia zarówno całkowitego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, jak i pojazdów określonego rodzaju. Z kolei art. 182 k.k.w. w § 1 stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. W myśl zaś art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Zdaniem Sądu niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji rozszerzył treść wyroku Sądu Rejonowego w O. W.. Z pkt 4 wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie wszelkich kategorii z wyłączeniem kategorii CE. Jednakże orzeczony na podstawie norm prawa penalnego zakaz wywołuje na gruncie systemu prawa także skutek administracyjnoprawny - w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E - gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy (w tym także kategorii B) także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że nie można uznać, iż organ administracji w rozważanym przypadku rozszerza zakres zakazu orzeczonego w wyroku sądu karnego. Wyrok ten wywarł określone normatywne skutki w sferze prawa administracyjnego. Uprawnienie przyznane organowi administracji w postaci odmowy wydania prawa jazdy w innych kategoriach prawa jazdy niż wskazane w wyroku sądu karnego nie powoduje ingerencji w treść samego wyroku. Decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Tym samym stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie uznać należy, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty O., pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd oddalił zatem skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.