III SA/Po 114/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-03-04
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy realizacja świetlnego ekranu reklamowego o wymiarach większych niż zgłoszone stanowi wykonanie robót budowlanych z naruszeniem przepisów o zgłoszeniu, uzasadniające nakaz rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że realizacja świetlnego ekranu reklamowego o wymiarach większych niż zgłoszone stanowi wykonanie robót budowlanych z naruszeniem przepisów o zgłoszeniu, co uzasadnia nakaz rozbiórki. Organy prawidłowo ustaliły, że wymiary ekranu przekroczyły te podane w zgłoszeniu, a podanie wymiarów w zgłoszeniu jest istotne dla oceny zgodności z prawem i bezpieczeństwa. Naruszenie procedury doręczeń przez organ I instancji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki świetlnego ekranu reklamowego zainstalowanego na dachu budynku. Organy ustaliły, że wymiary wykonanego ekranu (5,54 m x 3,40 m) przekroczyły wymiary zgłoszone przez inwestora (4 m x 2,5 m). Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując istotność zmiany wymiarów oraz sposób prowadzenia postępowania przez organy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy specjalista Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2026 r. sprawy ze skargi Z. P. i A. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z 30 września 2025 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "WWINB" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania Z. i A. małżonków P. (zwanych dalej łącznie "Skarżącymi") od wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (dalej "PINB" lub "organ I instancji") decyzji z 13 sierpnia 2025 r. ([...]) nakazującej A. i Z. P., M. H. oraz A. P. rozbiórkę świetlnego ekranu reklamowego, zlokalizowanego w [...] na działkach oznaczonych nr ewid. [...], [...] (obręb [...]), wykonanego na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c – uchylił ww. decyzję PINB w części dotyczącej określenia adresata obowiązku i w to miejsce orzekł: "nakazuję Panu A. P. i Pani Z. P., a w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję PINB.
Zaskarżona decyzja WWINB zapadła, jak wynika z jej uzasadnienia, w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W następstwie otrzymanego zgłoszenia dotyczącego świetlnego ekranu reklamowego na dachu budynku handlowo-usługowego położonego w [...] przy ul. [...] oraz [...], działki nr [...] i [...] (obręb [...]), PINB podjął czynności, w toku których:
- 20.11.2024 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne na ww. nieruchomości, podczas których ustalono m.in., że na dachu budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] zrealizowany jest świetlny ekran reklamowy o wymiarach: szer. 5,54 m x wys. 3,40 m. W świetle protokolarnych ustaleń: wysokość całkowita ekranu wraz z konstrukcją wynosi 3,80 m; konstrukcja przymocowana jest do stropodachu; w dniu kontroli ekran świetlny był odłączony od zasilania i nie działał; właściciel umieścił na niej reklamę z plandeki. Ponadto z protokołu kontroli wynika, że A. P. (dalej "Inwestor") 25.8.2009 r. dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych tablicy informacyjno-reklamowej o wymiarach: 5,0 m x 2,5 m, które dotyczyło działki nr [...], wobec którego Prezydent Miasta [...] (dalej "Prezydent Miasta") nie wniósł sprzeciwu. W dniu 23.2.2010 r. Inwestor dokonał kolejnego zgłoszenia, dotyczącego zamontowania świetlnego ekranu reklamowego o wymiarach 2,5 m x 4,0 m na dachu budynku położonego na działkach nr [...] i [...]. Obecny podczas kontroli pełnomocnik Inwestora, P. G., wskazał, że wymiary przedmiotowego ekranu świetlnego są niezgodne z podanymi przez producenta;
- w odpowiedzi na wezwanie PINB z 4.12.2024 r. pełnomocnik Inwestora wyjaśnił, że z uwagi na znaczny upływ czasu (ponad 10 lat) od powstania ekranu, nie można wskazać dokładnej daty rozpoczęcia jego realizacji. Prawdopodobnie jednak prace rozpoczęły się w roku 2011;
- 19.2.2025 r. do PINB wpłynęło pismo A. P., w którym wskazała, że przedmiotowy ekran świetlny nie jest jej własnością i nie stanowi dla niej żadnego źródła dochodu. Budynek, na którym znajduje się ekran, nabyła wraz z teściową, M. H., lecz nie posiadają informacji o zgodności realizacji ekranu z prawem. Natomiast informacja o bezprawnym umiejscowieniu ekranu została zawarta w akcie notarialnym nabycia nieruchomości;
- pismem z 24.2.2025 r. pełnomocnik A. i Z. P., P. G., wskazał, że między posiadaczami części nieruchomości, małżonkami P. , a właścicielkami nieruchomości, M. H. i A. P., toczy się spór przed Sądem Rejonowym w [...] o zobowiązanie do przeniesienia części [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 47 m2 oraz części [...] własności posadowionego na tej działce budynku – na Z. i A. P. do wspólności małżeńskiej;
- 29.5.2025 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie świetlnego ekranu reklamowego zlokalizowanego w [...] na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] (obręb [...]).
Następnie, postanowieniem z 29.5.2025 r., PINB wstrzymał A. i Z. P., M. H. oraz A. P. prowadzenie robót budowlanych przy budowie ww. świetlnego ekranu reklamowego. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżących WWINB – postanowieniem z 3.7.2025 r. – uchylił w całości postanowienie PINB i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozpoznawszy sprawę, PINB – przywołaną na wstępie decyzją z 13.8.2025 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418; w skrócie "p.b.") – nakazał A. i Z. P., M. H. oraz A. P., rozbiórkę świetlnego ekranu reklamowego, zlokalizowanego w [...] na działkach nr [...], [...] (obręb [...]), wykonanego na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b.
Odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu, wnieśli Skarżący.
Zmieniając w części ww. decyzję PINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. – przywołaną na wstępie decyzją z 30.9.2025 r. – WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że przedmiotem postępowania jest świetlny ekran reklamowy zlokalizowany w [...] na działkach nr [...], [...] (obręb [...]). Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Inwestor 25.8.2009 r. zgłosił do Urzędu Miasta w [...] (w skrócie "UM") zamiar montażu na dachu budynku przy ul. [...] w [...] (działka nr [...]) tablicy informacyjno-reklamowej o wymiarach 5 m x 2,5 m, wobec którego organ nie wniósł sprzeciwu (znak sprawy: [...]). Następnie podaniem z 23.2.2010 r. Inwestor zgłosił do UM zamiar montażu świetlnego ekranu reklamowego o wymiarach 2,5 m x 4 m na dachu budynku położonego przy ul. [...] w [...] (działki nr [...]-[...]), wobec którego również nie wniesiono sprzeciwu (znak sprawy: [...]). Kontrola PINB przeprowadzona 20.11.2025 r. wykazała, że sporny ekran reklamowy zlokalizowany jest na dachu budynku posadowionego na działkach nr [...] i [...] oraz posiada wymiary: szer. 5,54 m x wys. 3,40 m, wys. całkowita ekranu wraz z konstrukcją 3,80 m.
Dalej WWINB wyjaśnił, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 [ust. 1] p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 p.b. Na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z robotami budowlanymi polegającymi na instalowaniu świetlnego ekranu reklamowego na dachu istniejącego budynku, co do których – w dacie ich realizacji – zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. (ówcześnie: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) należało dokonać zgłoszenia. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów – w myśl art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b. – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.
W niniejszej sprawie – jak stwierdził WWINB – Inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia zamiaru montażu świetlnego ekranu reklamowego. Jednakże zgodnie z tym zgłoszeniem jego wymiary miały wynosić: wys. 2,5 m x szer. 4 m. Tymczasem, jak ustalono, wynoszą one: wys. 3,40 m x szer. 5,54 m. Wobec tego przedmiotowy ekran został zrealizowany niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem. Przytoczywszy treść art. 50 ust. 1 (w tym zwłaszcza pkt 3) oraz art. 51 ust. 1 i 7 p.b., WWINB podzielił stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach z 9.8.2023 r. o sygn. akt II SA/G1 440/23, zgodnie z którym: "Wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 p.b. może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy są one wykonywane w dacie wydania postanowienia. Jeśli zaś roboty już zostały zrealizowane, to zastosowanie znajdzie art. 51 ust. 7 p.b. W takiej sytuacji nie wydaje się postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych."
Dalej WWINB stwierdził, że podziela stanowisko organu I instancji, który swą decyzją, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 p.b., nakazał rozbiórkę świetlnego ekranu reklamowego – wskazując, że decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego wydawana jest w sytuacji, kiedy nie ma możliwości legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych poprzez wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych czy przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego. Wobec powyższego, na gruncie niniejszej sprawy organ zobowiązany był do orzeczenia rozbiórki przedmiotowego świetlnego ekranu reklamowego.
Odnosząc się zaś do podniesionej w odwołaniu kwestii doręczania przez PINB pism oraz rozstrzygnięć bezpośrednio do mocodawców (Skarżących), z pominięciem ich pełnomocnika, WWINB uznał za zasadne zwrócenie uwagi organowi I instancji na konieczność prawidłowego doręczania korespondencji do ustanowionego pełnomocnika. Zarazem jednak uznał, że naruszenie to, na gruncie rozpoznawanej sprawy nie prowadzi do konieczności uchylenia decyzji PINB i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, gdyż nie doprowadziło ono do negatywnych konsekwencji, w tym przede wszystkim do pozbawienia strony możliwości skorzystania z przysługującego środka zaskarżenia. Nadto uchybienie to nie miało wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia PINB.
Na zakończenie, analizując prawidłowość ustalenia przez PINB adresatów decyzji rozbiórkowej, WWINB – przywoławszy treść art. 52 ust. 1 p.b. – wskazał, że przedmiotowy świetlny ekran reklamowy znajduje się na działkach nr [...] i [...]. Właścicielami działki nr [...] są Skarżący, z kolei właścicielem działki nr [...] jest Miasto [...], a M. H. oraz A. P. są użytkowniczkami wieczystymi tej nieruchomości. PINB nakaz rozbiórki skierował do współwłaścicieli nieruchomości działki nr [...], jak i użytkowniczek wieczystych działki nr [...]. Niezasadne jest jednak – w ocenie WWINB – nakładanie obowiązku wykonania rozbiórki na podmioty, które z wykonaną samowolą nie mają nic wspólnego. Tymczasem inwestorem przedmiotowego świetlnego ekranu reklamowego był A. P., który dwukrotnie dokonał zgłoszenia zamiaru realizacji takiej inwestycji. Wówczas, jak i obecnie, współwłaścicielem działki nr [...] była (i jest) także Z. P.. Wobec powyższego jedynie Skarżący winni – zdaniem WWINB – zostać uznani za adresatów obowiązku wynikającego z decyzji rozbiórkowej. W tym kontekście organ II instancji przywołał wyrok NSA z 19.4.2017 r. o sygn. akt II OSK 2116/15, w którym wskazano, że "W pewnych szczególnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej może być inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. Jest to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości." Mając na uwadze powyższe, WWINB – jak stwierdził – skorzystał z przysługujących mu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. kompetencji reformatoryjnych i uchylił zaskarżoną decyzję PINB w części dotyczącej określenia adresata wynikającego z niej obowiązku – i w to miejsce wskazał, że obowiązek rozbiórki przedmiotowego świetlnego ekranu reklamowego nakłada na Skarżących – a w pozostałej części utrzymał decyzję PINB w mocy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WWINB wnieśli Z. i A. małżonkowie P., którzy – zarzuciwszy:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie:
- czy w dacie instalowania świetlnego ekranu reklamowego istniał prawny obowiązek wskazywania wymiarów tego ekranu przy dokonywaniu zgłoszenia zamiaru jego wykonania – bowiem Skarżący nie doszukali się takiego obowiązku, którego brak w okolicznościach sprawy chcieli oni udowodnić, a co zostało całkowicie pominięte przez organ orzekający,
- że w dacie instalowania reklamy Skarżący mieli prawo do dysponowania nieruchomością dla celów budowlanych i korzystania z budynku położonego na działce sąsiedniej na podstawie pisemnego porozumienia z jej ówczesnym właścicielem (R. S.A.), którego następcą prawnym są obecne właścicielki,
czego Skarżący nie mogli uczynić i wykazać, wobec zaniedbania organów obu instancji i naruszenia ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 10 k.p.a. W tej sprawie strona (Skarżący) nie została powiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałami dowodowymi, nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed wydaniem decyzji, a pisma procesowe i zawiadomienia nie trafiły do jej pełnomocnika, co pozbawiło stronę możliwości obrony. Samo tłumaczenie, że stronom pozostało prawo zaskarżenia decyzji, nie uzasadnia pominięcia stosowania normy z art. 10 § 1 k.p.a. przez organ prowadzący postępowanie, zwłaszcza że prowadzi to do naruszenia kolejnej zasady ogólnej postępowania administracyjnego – z art. 8 k.p.a.;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. obowiązującego w dacie instalacji urządzenia reklamowego, przez błędną jego wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że zmiana wymiarów urządzenia reklamowego stanowi istotne odstąpienie od dokonanego zgłoszenia, gdzie żadna norma nie wskazywała ograniczeń wymiarów, nakazując zgłaszającemu jedynie wskazanie (zgodnie z wówczas obowiązującym art. 30 ust. 2 p.b.) rodzaju, zakresu, sposobu wykonywania robót instalacyjnych oraz terminu ich rozpoczęcia – co Inwestor uczynił dwukrotnie, z powodu zmian sygnalizowanych przez producenta, bez sprzeciwu upoważnionego organu – a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, i tym samym dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego
– wnieśli o: (i) stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez Sąd, że nie ma ku temu podstaw – o jej uchylenie w całości; (ii) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; (iii) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 22 grudnia 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 996/25 tut. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
W związku z reorganizacją wydziałów orzeczniczych tut. Sądu od 01 stycznia 2026 r., niniejsza sprawa – zarejestrowana pierwotnie pod sygn. akt IV SA/Po 996/25 – została opatrzona nową sygn. akt: III SA/Po 114/26.
Na rozprawie w dniu 04 marca 2026 r. Inwestor podtrzymał wnioski i wywody skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonawszy tak sprawowanej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z 30 września 2025 r. ([...]) – uchylającej w części decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z 13 sierpnia 2025 r. ([...]) nakazującą wymienionym w niej osobom rozbiórkę świetlnego ekranu reklamowego, a mianowicie w części, w jakiej zostali określeni adresaci tego nakazu, i w tym zakresie wskazującej jako adresatów wyłącznie Skarżących, a w pozostałym zakresie utrzymującej decyzję PINB w mocy – Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji WWINB, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.
W szczególności organy obu instancji – tj. PINB oraz WWINB, który prawidłowo uzupełnił ustalenia poczynione przez organ I instancji, w zakresie niezbędnym do określenia właściwych adresatów orzeczonego nakazu rozbiórki – doprowadziły do tego, że w wymaganym zakresie został zebrany i należycie rozpatrzony materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie WWINB dokonał ostatecznie prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Jest to tym bardziej uzasadnione, że analiza stanowisk procesowych stron postępowania sądowego pokazuje, iż istotne okoliczności faktyczne sprawy nie były pomiędzy stronami sporne. W szczególności jest poza sporem, że zrealizowany świetlny ekran reklamowy – o wymiarach: 5,54 m x 3,40 m (przy czym wysokość całkowita ekranu wraz z konstrukcją wynosi 3,80 m; k. 47v. akt adm. I inst.) – przekracza swoimi gabarytami wymiary obiektów reklamowych, których dotyczyły uskutecznione przez Inwestora zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych: z 25.9.2009 r. (dot. tablicy informacyjno-reklamowej o wymiarach 5 m x 2,5 m; k. 28 akt adm. I inst.) oraz z 23.2.2010 r. (dot. świetlnego ekranu reklamowego o wymiarach 4 m x 2,5 m; k. 28 akt adm. I inst.). Przy tym organy obu instancji słusznie uznały, że punktem odniesienia dla oceny legalności zrealizowanego urządzenia reklamowego powinno być drugie z wymienionych zgłoszeń, gdyż dotyczyło ono tożsamego rodzajowo urządzenia, tj. świetlnego ekranu reklamowego.
W konsekwencji spór w niniejszej sprawie nie dotyczył tego, czy zainstalowano ekran o wymiarach odpowiadających tym podanym w zgłoszeniu (4 m x 2,5 m) – bo jest jasne, że nie (5,54 m x 3,40 m) – lecz tego, czy owe zadeklarowane przez Inwestora w zgłoszeniu zamiaru wykonania robót budowlanych wymiary planowanego urządzenia reklamowego stanowiły istotny element tego zgłoszenia, którego niedotrzymanie powinno zostać zakwalifikowane jako wykonanie robót budowlanych z naruszeniem przepisów o zgłoszeniu – jak to uczyniły organy obu instancji, a co kwestionują Skarżący.
Przystępując do analizy tego zagadnienia, należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – oceny, czy w rozpatrywanym przypadku doszło do naruszenia prawa budowlanego (tzw. samowoli budowlanej) należy dokonywać na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wykonywania inkryminowanych robót budowlanych (i związanych z tymi przepisami poglądów interpretacyjnych wyrażanych w orzecznictwie i doktrynie), natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków tak stwierdzonej samowoli budowlanej uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (por. wyroki NSA: z 2.12.2010 r., II OSK 1974/10; z 9.10.2019 r., II OSK 2805/17; z 23.11.2023 r., II OSK 568/21; z 5.2.2025 r., II OSK 1366/22; z 11.6.2025 r., II OSK 1463/23; z 7.8.2025 r., II OSK 1713/24; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia NSA i WSA przywoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontrolowanej sprawie organy obu instancji słusznie zakwalifikowały przedmiotowe roboty budowlane jako "instalowanie urządzenia reklamowego", które zostało uregulowane obecnie w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.; w skrócie "p.b."), a w czasie, gdy sporne urządzenie (ekran) było instalowane, tj. w roku 2011 – w art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. (ówcześnie: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.).
Ten ostatni przepis stanowił wówczas, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na "instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym". Jednocześnie z ówcześnie obowiązującego przepisu art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. wynikało expressis verbis, że wykonanie takich robót wymagało zgłoszenia właściwemu organowi. Z kolei art. 30 ust. 2 p.b. – w brzmieniu obowiązującym w czasie instalacji spornego ekranu reklamowego (tj. w 2011 r.) – stanowił, że "[w] zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należało dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada, w drodze postanowienia, na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia – wnosi sprzeciw, w drodze decyzji".
Należy zauważyć – w ślad za trafnymi wywodami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2025 r. o sygn. akt II OSK 1117/22 – "że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ma uprawnień do modyfikacji wniosku lub dokumentacji złożonej przez inwestora. To wnioskodawca jest wyłącznym dysponentem złożonego podania i wyłącznie on może dokonywać zmian w tym zakresie. Zważyć jednak trzeba, że chociaż zgłoszenie [...] jest w istocie oświadczeniem woli inwestora o zamiarze przystąpienia do realizacji konkretnej inwestycji budowlanej i zarówno zgłoszenie, jak i załączone do niego szkice i rysunki nie muszą być sporządzane przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, nie oznacza to jednak dowolności w określeniu przez inwestora parametrów i lokalizacji zamierzenia inwestycyjnego objętego zgłoszeniem. Należy bowiem mieć na uwadze, że tryb zgłoszeniowy wprawdzie nie wymaga (z zastrzeżeniem wyjątków, które nie miały zastosowania w sprawie) przedkładania projektu budowlanego i projektu zagospodarowania terenu, to składany przez inwestora wniosek powinien zawierać, zgodnie z art. 30 ust. 2 p.b., dane (informacje) o planowanej inwestycji w zakresie umożliwiającym ich skonfrontowanie z obowiązującymi przepisami, w tym przepisami technicznymi oraz dokonanie oceny, czy zamierzenie jest zgodne z prawem, a następnie – zweryfikowanie, czy realizacja inwestycji jest zgodna ze zgłoszeniem (por.: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2075/09, LEX nr 953026)".
Jak z powyższego wynika, art. 30 ust. 2 p.b. wprawdzie nie nakładał na Inwestora wprost obowiązku podania w zgłoszeniu szczegółowych parametrów (tu: wymiarów) instalowanego urządzenia reklamowego, jednak ów obowiązek da się wyprowadzić pośrednio choćby z tego fragmentu cytowanego przepisu, w którym mowa o konieczność załączenia "w zależności od potrzeb, odpowiednich szkiców lub rysunków". Ową "potrzebę" należy bowiem mierzyć wspomnianą wyżej koniecznością "skonfrontowania planowanej inwestycji z obowiązującymi przepisami", w tym przepisami technicznymi oraz dokonania oceny, czy zgłaszane zamierzenie jest zgodne z prawem. To z kolei uzasadnia odwołanie się m.in. do przepisów normujących przesłanki wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia (zob. art. 30 ust. 6 p.b.) oraz podstawy nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia (zob. art. 30 ust. 7 p.b.).
Ostatni z przywołanych przepisów stanowił zaś (zgodnie z brzmieniem, jakie obowiązywało w okresie instalowania spornego ekranu reklamowego, tj. w 2011 r.), że: "Właściwy organ może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5 [tj. decyzji o sprzeciwie – uw. Sądu], obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować:
1) zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia;
2) pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków;
3) pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych;
4) wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich."
Zarazem jest jasne, że dla oceny, czy realizacja konkretnej inwestycji (tu: zainstalowanie świetlnego urządzenia reklamowego na dachu budynku) nie sprowadzi zagrożeń lub nie spowoduje negatywnych skutków, o jakich mowa w cytowanym art. 30 ust. 7 p.b., w tym zagrożeń bezpieczeństwa ludzi lub mienia (tu zwłaszcza: budynku, na którym urządzenie jest instalowane) lub zwiększenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (tu zwłaszcza: w związku z emisją światła przez sporne urządzenie-ekran), wymagane jest zwykle podanie w zgłoszeniu wymiarów oraz innych parametrów (np. wagi) lub cech charakterystycznych (np. konstrukcyjnych) instalowanego urządzenia.
Potwierdza to orzecznictwo sądowe, w którym – przykładowo – na kanwie sprawy dotyczącej instalowania na budynku paneli fotowoltaicznych, wyrażono trafny pogląd bardziej uniwersalnej natury, zgodnie z którym "skoro ustawodawca przewidział obowiązek załączenia do zgłoszenia «odpowiednich szkiców lub rysunków – w zależności od potrzeb», to tym samym nie można przyjąć, że dopuścił możliwości nieprecyzyjnego określania położenia, sposobu montażu, ilości oraz wymiarów paneli, w celu ustalenia wysokości budynku mieszkalnego po ich montażu oraz uwzględnienia zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom budynku" (zob. wyrok NSA z 21.1.2025 r., II OSK 1117/22).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że Inwestor, składając zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych z 23.2.2010 r. (a wcześniej także: zgłoszenie z 25.8.2009 r.), słusznie uznał podanie wymiarów planowanego do instalacji urządzenia reklamowego za niezbędny i istotny element tego zgłoszenia, przy milczącej aprobacie organu architektoniczno-budowlanego.
W konsekwencji organy obu instancji słusznie uznały realizację przez Inwestora spornego ekranu reklamowego o wymiarach odbiegających ("w górę") od uskutecznionego zgłoszenia z 23.2.2010 r. (a także: z 25.8.2009 r.) za przypadek wykonania robót budowlanych "na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3" – tj. obecnie: art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b., któremu ówcześnie odpowiadał art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. – w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b. w aktualnym brzmieniu, i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w z. z ust. 7 p.b. (w aktualnym brzmieniu) zasadnie orzekły nakaz rozbiórki tego urządzenia.
Sąd podziela przy tym stanowisko organu II instancji co do zasadności zawężenia – w okolicznościach kontrolowanej sprawy – kręgu adresatów tego nakazu wyłącznie do Skarżących. W efekcie jako prawidłowe należało ocenić zastosowanie przez ten organ przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd nie stwierdził również, aby WWINB dopuścił się zarzuconych w skardze naruszeń proceduralnych, w tym w zakresie dokonywania doręczeń na rzecz Skarżących w postępowaniu administracyjnym z pominięciem ich pełnomocnika. Takiego uchybienia proceduralnego dopuścił się wyłącznie PINB, przy czym – jak słusznie wyjaśnił organ II instancji – uchybienie to pozostało bez istotnego wpływu na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie mógł odnieść zamierzonego przez Skarżących skutku.
Zarazem Sąd, mając na uwadze dyspozycję art. 134 p.p.s.a., nie stwierdził również wystąpienia innych, niż zarzucane w skardze, naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji WWINB z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło