III SA/Po 1265/15

Dnia 6 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi L. G. – W. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o płatności na 2013 rok oddala skargę Wezwaniem z dnia [...] czerwca 2015 r., doręczonym w dniu [...] czerwca 2015 r., skarżąca L. G. – W., reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, została wezwana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. do uzupełnienia braków formalnych wniosku na rok 2013 o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do organu o przedłużenie terminu do ustosunkowania się do wezwania z uwagi na wyjazd skarżącej. W dniu [...] lipca 2015 r. skarżąca złożyła wniosek na rok 2013 o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych. Wezwaniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., doręczonym w dniu [...] sierpnia 2015 r., skarżąca została wezwana do usunięcia wątpliwości, z uwagi na to, że jej wniosek może być rozpatrzony jako wniosek o przywrócenie terminu lub jako wniosek na rok 2013 o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych. Skarżąca wskazała, że jej pismo ma być potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku. Organ wskazał w uzasadnieniu, że nie było podstaw do przedłużenia terminu. Organ wskazał również, że prośba o przywrócenie terminu nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie złożyła żadnych dokumentów potwierdzających, że rzeczywiście mogła się stawić na wezwanie do usunięcia braków. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r., w którym powołała się na zły stan zdrowia. Złożyła również do akt sprawy zaświadczenie z dnia [...] września 2015 r., wystawione przez lekarza sądowego, że w dniach [...] czerwca – [...] lipca 2015 r. nie mogła stawić się na wezwanie organu. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Dyrektor W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji wskazał, że prośba o przywrócenie terminu została złożona po terminie, albowiem braki formalne skarżąca uzupełniła w dniu [...] lipca 2015 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu [...] lipca 2015 r. Ponadto, strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Początkowo strona wskazywała, że wyjeżdża na urlop. Następnie zaś przedstawiła zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że była chora. Zdaniem organu twierdzenia te są sprzeczne z wcześniejszymi twierdzeniami skarżącej. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła do Sądu skargę, w której żądała uchylenia w całości postanowienia Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. W skardze zarzuciła obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - polegające na błędnym przyjęciu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i że zaświadczenie lekarskie nie zasługuje na uwzględnienie, podczas, gdy strona nie wykazała, że z powodu wyjazdu i przebytej choroby nie mogła dochować terminu do dokonania czynności, - polegające na błędnym przyjęciu, że strona nie dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, podczas, gdy strona w siedmiodniowym terminie od dnia doręczenia pisma – tj. wezwania z dnia [...] sierpnia 2015 r., doręczonego w dniu [...] sierpnia 2015 r., zgodnie z pouczeniem i zapytaniem organu o tryb rozpoznania jej wniosku, złożyła oświadczenie o wyborze trybu przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.), przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Z powołanej regulacji wyraźnie wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; (b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; (c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1257/11, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największej staranności. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, jak już wyżej zostało wskazane, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, skarżąca powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Sąd dokonując oceny postanowienia organu II instancji z dnia [...] października 2015 r. uznał, że zostało ono wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazać należy, że skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku. Wezwanie do usunięcia braków zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] czerwca 2015 r. Termin do usunięcia braków upływał zatem z dniem [...] lipca 2015 r. W ostatnim dniu ww. terminu pełnomocnik skarżącej zwrócił się o przedłużenie terminu. W swoim piśmie wskazał, że skarżąca w okresie biegu terminu do ustosunkowania się do wezwania przebywała poza miejscem zamieszkania. Dopiero w dniu [...] lipca 2015 r. skarżąca przesłała organowi prawidłowo wypełniony wniosek wraz z wymaganym załącznikiem. Po wezwaniu przez organ skarżąca sprecyzowała również, że uzupełnienie wniosku stanowi jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że określony w art. 64 § 2 k.p.a. siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych podania jest terminem ustawowym, a zatem nie może być przez organy administracji przedłużany, ani skracany. Termin do uzupełnienia braków formalnych może zostać natomiast przywrócony. W niniejszej sprawie organ II instancji nie miał racji twierdząc, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie. Skarżąca złożyła uzupełniony wniosek o przyznanie płatności w dniu [...] lipca 2015 r. Organ I instancji wezwał następnie skarżącą do sprecyzowania, czy pismo stanowi jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. Skarżąca, pismem nadanym w dniu [...] sierpnia 2015 r., wskazała, że składa wniosek o przywrócenie terminu. Organ I instancji uznał zatem, że wolą skarżącej było złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Skoro organ I instancji przypisał takie znaczenie czynnościom dokonanym przez skarżącą nie można uznać, że stanowisko organu II instancji w kwestii terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu było prawidłowe. Jednocześnie z pisma skarżącej wynika wprost, że jej wolą było złożenie wniosku o przywrócenie terminu już w dniu [...] lipca 2015 r. Organ II instancji nie był w tej sytuacji uprawniony do przypisania pismu skarżącej innego znaczenia, niż skarżąca sama wskazała. W rozważanym przypadku skarżąca nie uprawdopodobniła jednak, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Należy wskazać, że skarżąca ustanowiła pełnomocnika w sprawie administracyjnej. Następnie zdecydowała się na wyjazd, którego termin, według jej twierdzeń, pokrywał się z terminem do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności. Skarżąca wskazywała, że niezbędne dokumenty zostały w domu podczas jej wyjazdu. Dopiero na etapie postępowania odwoławczego skarżąca przedstawiła zaświadczenie lekarskie wystawione dnia [...] września 2015r., z którego wynikały inne okoliczności, a mianowicie, że nie mogła się stawić na wezwanie organu w dniach od [...] czerwca 2015 r. do [...] lipca 2015 r. z uwagi na chorobę. W tym miejscu należy podkreślić, że sam fakt występowania schorzeń u wnioskującej o przywrócenie terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby nie jest wystarczającą okolicznością do przywrócenia terminu, nie jest bowiem równoznaczny z niemożnością dokonania czynności przez zainteresowanego. Wyłącznie choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. Istotne jest zatem wykazanie we wniosku o przywrócenie uchybionego terminowi, że stan zdrowia stanowił przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i zachowano należytą staranność w podjęciu działań zapobiegających uchybieniu terminowi, w tym poprzez wyręczenie się inną osobą (vide wyroki NSA: z dnia 20 maja 2015r. w sprawie I OSK 2011/13, z dnia 21 stycznia 2014r. w sprawie II GSK 1599/12; wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2014r. w sprawie II SA/Rz 459/14, w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013r. w sprawie I SA/Gd 209/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez skarżącą w żadnym stopniu nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wbrew twierdzeniom skarżącej organu I instancji, uzupełnienie braków formalnych wniosku nie wymagało znacznego wysiłku. Skarżąca miała poprawić jeden punkt formularza i przedstawić załącznik do wniosku. Powyższe mogło zostać wykonane również przez pełnomocnika. Sąd uznał, że organ prawidłowo wskazał, że na podstawie przedkładanych dokumentów i oświadczeń skarżącej powstały wątpliwości w zakresie twierdzeń skarżącej, co do tego, czy przyczyną uchybienia terminu był wyjazd czy też choroba. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wskazała twierdzeń, z których wynikałaby główna przyczyna uchybienia terminu i dopiero na etapie postępowania odwoławczego uzupełniła materiał dowodowy o zaświadczenie lekarskie. Podkreślenia natomiast wymaga, że w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. pełnomocnik wskazał, że skarżąca przebywała na wyjeździe w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych. Z treści pisma wynika, że wyjazd ten już się zakończył. W tej sytuacji, skoro wyjazd się zakończył, nawet pomimo choroby skarżącej, mogła uzupełnić braki formalne wniosku, posługując się pełnomocnikiem. Podkreślić należy, że samo wniesienie prośby o przywrócenie terminu bez uprawdopodobnienia okoliczności z art. 58 k.p.a. musi skutkować odmową przywrócenia terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98, Lex Polonica nr 350238). Ze względu na powyższe okoliczności skarga okazała się bezzasadna i należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j. ze zm.).